Expertblog

‘Wél doen: terugdringen emissie, niet móéten’

Verplichte afspoelingsmaatregelen zijn contraproductief.

De oppervlaktewaterkwaliteit in Nederland is nog niet helemaal in orde. Waterschappen meten met enige regelmaat nog concentraties gewasbeschermingsmiddelen boven de norm. Dit was aanleiding tot het starten van een aantal projecten waarin akkerbouwers experimenteren met maatregelen om afspoeling tegen te gaan. De regionale waterschappen zijn hier direct bij betrokken. Zo lopen er projecten in West-Brabant, Flevoland, Drenthe en Friesland.

Maatregelen moeten effectief zijn

Zelf ben ik betrokken bij het project in Friesland, een samenwerking tussen akkerbouwers, Wetterskip Fryslân, Provincie Friesland, LTO Noord en Delphy. Nadat een kleine groep gemotiveerde telers aansprekende resultaten wist te behalen, is het project twee jaar geleden opgeschaald. Inmiddels doen er ongeveer zeventig akkerbouwers mee.

We hanteren in het project een aantal uitgangspunten ten aanzien van toe te passen maatregelen: ze moeten effectief zijn, goed uitvoerbaar en niet te duur. Een andere belangrijke randvoorwaarde is dat in geval van hevige neerslag het water van het perceel moet om gewasschade te voorkomen. En verder dat de deelnemers maatregelen toepassen op vrijwillige basis. Als hier aan wordt voldaan, kun je van akkerbouwers verwachten dat ze er mee aan de slag gaan om het probleem op te lossen. Dat is in het belang van alle betrokken partijen.

Lees verder onder foto

Diverse maatregelen kunnen leiden tot minder afspoeling, bijvoorbeeld gebruik van woeltand aan de ruggenfrees. - Foto: Roel Dijkstra
Diverse maatregelen kunnen leiden tot minder afspoeling, bijvoorbeeld gebruik van woeltand aan de ruggenfrees. - Foto: Roel Dijkstra

Lostrekken zaaisporen

Inmiddels zijn er in het project diverse maatregelen toegepast bij de deelnemers. Het gaat om fysieke maatregelen die direct leiden tot minder afspoeling (aanleggen van drempels in ruggenteelten, lostrekken van zaaisporen in het land, gebruik van een woeltand aan de ruggenfrees, aanleggen van een groenstrook op de kopakker, aanleg van greppels voor de ruggen in aansluiting op een greppel langs de slootkant) Ook passen we bodemmaatregelen toe die op langere termijn effect sorteren door het vergroten van de infiltratiecapaciteit en waterbergend vermogen (maximaliseren aanvoer organische stof, niet kerende grondbewerking, maximaal telen van groenbemesters, oplossen van ondergrondverdichting).

Geen verplichte maatregel

Iedere teler kiest die maatregelen die het beste passen bij het bedrijf. De commotie was dan ook groot toen een paar weken geleden het ministerie op de proppen kwam met een aantal verplicht te stellen maatregelen. Terecht of onterecht, de conclusie was snel getrokken, maatregelen waar we in projecten mee experimenteren, krijgen we later via de overheid als verplichte maatregel terug. Dood in de pot voor innovatieve projecten, waarin met enthousiaste telers de toekomst wordt verkend.

We mogen van akkerbouwers verwachten dat ze werken aan terugdringen van emissie via afspoeling, maar het is onverstandig om het op deze wijze af te dwingen. Het lijkt me beter dat de sector dit zelf organiseert, bijvoorbeeld via bestaande certificeringsinstrumenten.

Of registreer je om te kunnen reageren.