Commentaar

‘PO voor aardappeltelers verdient steun’

LTO, de organisatie voor de boerenbelangen, wil niet meewerken aan de oprichting van een Producenten Organisatie (PO) voor aardappeltelers. De reden waarom LTO er geen energie in wil steken, overtuigt niet.

De Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV) is druk in de weer om een PO voor de aardappelteelt uit de grond te stampen. Het is volgens de NAV nu of nooit. Niet alleen met het vooruitzicht dat de aardappelmarkt dit jaar al weer compleet ontwricht dreigt te raken door een record aardappelareaal in het noordwesten van Europa. De vrije aardappelmarkt is chronisch verstoord.

Door de opmars van contractteelt is het vrije deel geslonken tot amper een kwart van de totale markt. Hierdoor kregen de verwerkers nog meer marktmacht en werden de prijzen volatieler. Het laatste wordt nog eens versterkt door klimaatverandering. De milieu- en klimaat doelstellingen zullen sowieso een grote impact krijgen op de teelt, met inperkingen voor zoet water, chemie en kunstmest.

Met dank aan nieuwe wet-en regelgeving is er meer vrijheid voor boeren om zich te organiseren

Kartelautoriteit

Daarbij staat de aardappelketen onder druk van hogere eisen aan voedselveiligheid, gezondheidsclaims en snel veranderende voedingspatronen. Kortom, reden genoeg voor telers om zich beter te organiseren in de keten.

En die mogelijkheid is er nu. Met dank aan nieuwe wet-en regelgeving is er meer vrijheid voor boeren om zich te organiseren in de keten, zonder dat bijvoorbeeld de kartelautoriteit meteen aan de deur klopt. En die kans wil de NAV nu met beide handen aangrijpen door de oprichting van een PO te stimuleren. De NAV zou hiervoor de steun vanuit de LTO goed kunnen gebruiken. Maar die zien er geen heil in en verwijzen naar een eerder mislukt initiatief, de SPA (Stichting Poolfonds Aardappelen).

Andere omstandigheden

Maar dat was 10 jaar geleden onder hele andere omstandigheden. Een belangrijke reden waarom SPA klapte was omdat telers minimaal 75% van hun vrije aardappelen moesten aanmelden bij SPA, om zo te voorkomen dat niet deelnemende telers er ook van zouden profiteren. In de praktijk meldden telers echter 50% van hun vrije aardappelen aan, waardoor het plan stuk liep. Telers wilden hierom niet samenwerken.

PO kan een meer structurele oplossing bieden voor telers

Aardappelen onder contract

Een PO is een heel ander vehikel dan SPA was destijds. SPA was meer een noodmaatregel, geboren uit een opeenvolging van hele slechte aardappeljaren. Een PO kan een meer structurele oplossing bieden voor telers en gaat niet (alleen) de vrije aardappelen aan, maar bijvoorbeeld ook om zo een sterke onderhandelingsmacht te creëren voor aardappelen onder contract.

Zeker, een PO kan dat alleen effectief doen als veel boeren meedoen, maar het is niet meteen alles of niets. Het kan zich geleidelijk ontwikkelen en telers tonen dat het voor hen meerwaarde biedt. Liefst concreet in de vorm van hogere prijzen en betere leveringsvoorwaarden. Wanneer de PO voor de aardappelteelt dit kan waarmaken, springen de kikkers vanzelf in de kruiwagen. Ook die van de LTO.

Of registreer je om te kunnen reageren.