26 reacties

‘Neonicotinoïden in bietenteelt geen optie meer’

Henk Tennekes
Bietentelers zullen alternatieven moeten zoeken om schade door insecten tegen te gaan.

Bij de suikerbietenteelt kunnen talloze ziekten optreden. Zoals bladziekten veroorzaakt door cercospora, meeldauw, of wortelziekten. Of rotting veroorzaakt door rhizoctonia solani. Ook kan schade ontstaan door aaltjes en insectenlarven – zoals ritnaalden en het bietenkevertje – die eten van de bietenplanten.

Neonicotinoïden werden tot voor kort in de teelt gebruikt om zaad te coaten en daarmee te beschermen tegen aantasting door insecten. De insectenbestrijder dringt in de hele plant door en geeft daardoor lang bescherming,

Neonicotinoïden werden tot voor kort in de suikerbietenteelt gebruikt om zaad te coaten en te beschermen tegen aantasting door insecten.
Neonicotinoïden werden tot voor kort in de suikerbietenteelt gebruikt om zaad te coaten en te beschermen tegen aantasting door insecten.

Gevaar voor nuttige insecten

Maar neonicotinoïden leveren daardoor ook gevaar op voor nuttige insecten. Al bevliegen bijen dit gewas niet. Het overgrote gedeelte van de neonicotinoïden in de zaadcoating blijft echter in de bodem achter.

Bij het huidige verbod van neonicotinoïden in de pil om het suikerbietenzaad zal de insectenbestrijding met het bestaande pakket aan gewasbeschermingsmiddelen een grote uitdaging worden.

De grootste uitdagingen zullen liggen in de bestrijding van groene perzikbladluizen, bietenvliegen, bietenkevers, ritnaalden, springstaarten, wortelduizendpoten, miljoenpoten, zwarte bonenluizen en tripsen.

Telers zullen vaker een volveldbespuiting moeten uitvoeren met overgebleven insecticiden, die bovendien een slechter resultaat hebben dan de neonicotinoïden in het bietenzaad.

Risico’s voor bijen in relatie tot suikerbieten liggen vooral in het volggewas op hetzelfde perceel

Voor de suikerbietenteelt komt er geen uitzondering op het verbod op neonicotinoïden. Europees commissaris Vytenis Andriukaitis (Gezondheid en Voedselveiligheid) zei dat de risico’s voor bijen in relatie tot suikerbieten vooral liggen in het volggewas op hetzelfde perceel.

Een systeem van gewasrotatie met suikerbieten en een vervolggewas – dat onaantrekkelijk is voor bijen – is niet naar boven gekomen, aldus Andriukaitis. “Daarom is geen uitzondering voor de toepassing in suikerbieten mogelijk.”

Rampzalige eigenschappen

Bovendien is er nog een ander en mogelijk nog groter gevaar dat door velen nog niet voldoende wordt onderkend. Neonicotinoïde insecticiden hebben drie rampzalige eigenschappen:

-ze zijn extreem giftig voor insecten en de effecten worden door de tijd versterkt

-ze spoelen gemakkelijk uit naar het grondwater of spoelen af naar het oppervlaktewater

-ze zijn zeer stabiel in de bodem en in het water (vergelijkbaar met DDT).

Een bietenperceel in de Noordoostpolder.
Een bietenperceel in de Noordoostpolder.

Nu we zien dat honing op wereldwijde schaal verontreinigd is met neonicotinoïden, mogen we gerust aannemen dat ook het cultuurlandschap op wereldwijde schaal verontreinigd is geraakt met neonicotinoïden.

Als gevolg daarvan kan de gehele flora giftig zijn geworden voor insecten. Chronische blootstelling van insecten aan neonicotinoïden zal leiden tot sterke achteruitgang van insecten en insectivore soorten. Als de metingen van de biomassa van insecten in Krefeld (D.) ons iets vertellen, is het dat vier op de vijf insecten inmiddels zijn verdwenen.

Op zoek naar alternatieven

Het cultuurlandschap is extreem giftig geworden voor insecten en dat geldt ook voor het areaal voor de suikerbietenteelt in Nederland (ruim 85.000 hectare). De ramp in de insectenwereld die ik in 2010 in mijn boek ’Disaster in the making’ heb voorspeld is niet aan Nederland voorbij gegaan.

We zullen dus moeten zoeken naar alternatieven voor effectieve plaagbestrijding in de suikerbietenteelt. Het door Claudia Külling van Servaplant ontwikkelde Artemisia bankerplantsysteem Predat voor biologische bestrijding van bladluis verlaagt het gebruik van insecticiden of maakt deze zelfs overbodig.

Het is goed dat nu vanuit de sector initiatief komt om deze biologische methode op grotere schaal in de praktijk te testen

Onderzoeks- en kenniscentrum IRS is in de Hoeksche Waard met telers een tweejarige proef begonnen met Predat. Het is goed dat na jaren van onderzoek en ontwikkeling nu vanuit de sector initiatief komt om deze biologische methode op grotere schaal in de praktijk te testen. Neonicotinoïden zijn geen optie meer.

Henk Tennekes is toxicoloog en is eigenaar van Experimental Toxicology Services (ETS) Nederland.

Laatste reacties

  • massy

    We gaan gewoon weer 40 jaar terug .en terug boeren is ook boeren.

  • grolschzetor

    En import met hogere waarde toestaan......

  • Kelholt

    Henk Tennekes: "Nu we zien dat honing op wereldwijde schaal verontreinigd is met neonicotinoïden, mogen we gerust aannemen dat ook het cultuurlandschap op wereldwijde schaal verontreinigd is geraakt met neonicotinoïden."
    Beste Henk, regel je dan ook even een wereldwijd verbod op neonicotinoïden? Als je dat voor elkaar krijgt zullen alle telers juichend mee doen met Predat. Voor de bijen zou dat ook goed zijn. De overgrote populatie bijen woont namelijk niet in Europa.

  • Zuperboer

    'Kan de gehele flora giftig zijn geworden voor insecten' 'Het cultuurlandschap is extreem giftig geworden voor insecten'
    2 citaten die iets insinueren. Ik neem aan dat er ook onderzocht is/wordt?

  • tap

    Waarom krijgen activisten als Drh. Tennekes een podium in de Boerderij?

  • Bennie Stevelink

    We weten gewoon niet wat waar is. Milieuactivisten hebben in de loop der jaren zoveel gelogen, bedrogen, verdraaid en misleid dat wij nergens meer op kunnen vertrouwen.

  • Bennie Stevelink

    @tap, omdat het relevant is voor de landbouw. Of het positief of negatief is voor boeren doet er niet toe; het gaat om de relevantie.

  • meter

    Dus elke schreeuwer moet maar een podium krijgen in onze vakbladen om zijn eigen waarheid te ventileren? Daar wens ik persoonlijk geen abonnementsgeld voor te betalen.

  • farmerbn

    Bennie heeft gelijk. Doordat die ecolo's steeds liegen, weet je niet meer of het echt is of gelogen. Bij Tennekens ook steeds weer. Je weet nooit of het waarheid is wat die vertelt of dat het aangedikt/gelogen is. Gaat hij nu weer de vergelijking aan met DDT.....

  • agratax.1

    De opmerking " risico’s voor bijen in relatie tot suikerbieten vooral liggen in het volggewas op hetzelfde perceel". Vraag ik me af welk gewas volgt op bieten doorgaans, dat bevlogen wordt door bijen, Granen niet, aardappelen nooit bijen in gezien, koolzaad is geen volg gewas. Hoe ver moeten we zoeken m een volggewas te vinden dat door bijen wordt gebruikt. De schade die nu optreedt zal vele malen erger zijn door volvelds gebruik van insecticiden. Als dit duidelijk wordt bij de milieu beschermers komt hier ook een rem op.
    Zou de toekomst dan toch liggen in kunstvoer en insecten?

  • Jan-Zonderland

    Henk Tennekes, ik hoor je niet over de grote hoeveelheden neonics die via consumentenartikelen ongelimiteerd, zonder enige vorm van controle of wat dan ook, verkocht en gebruikt worden en uiteindelijk ook ergens in het milieu terecht komen. Als je een verhaal verteld, vertel dan het hele verhaal anders is jou verhaal van nul en gener waarde.

  • WGeverink

    Iedereen strijdt voor overheids/onderzoeks geld en daarbij is het belangrijk dat de omvang van de voorspelde ramp zo groot mogelijk is.

  • kleine boer

    De poes van henk heeft geen vlooienband denk ik....

  • info196

    Geachte redactie,
    ik vind het bijzonder smakeloos dan u dhr Tennekes op uw site zijn gal laat spuwen. En vooral vanwege het feit dat al zijn aannames en beweringen óf overdreven óf zelfs onjuist zijn. Bent u als redactie niet in staat om een eerlijk stuk over neo's te schrijven??!
    Bijvoorbeeld, Tennekes schrijft: Als de metingen van de biomassa van insecten in Krefeld (D.) ons iets vertellen, is het dat vier op de vijf insecten inmiddels zijn verdwenen.
    Er is GEEN ENKEL bewijs dat dit ook maar iets met de neo's te maken heeft.

    Misschien goed om de lezers er ook even aan te herinneren dat deze meneer Tennekes onlangs samen met 2 anderen een "onderzoek" naar het aantal kevers in mest in relatie tot de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen heeft gedaan. Kijk maar es op de site van STAF: het heeft 75000,- gekost maar is 1 grote leugen!

  • ENA

    Moet de handel en wandel van die meneer tennekes niet eens diepgaand onderzocht worden? LTO doe eens iets nuttigs

  • Mfb

    Wat is de opbrengstderving als je geen bestrijdinggsmiddelen meer gebruikt?

  • farmerbn

    Volgens de FAO 30-50% maar volgens ecolo's haal je bijna net zo veel productie als gangbaar.

  • Het is pas mei en er is hier op plaatsen al 2 keer tegen bladluis gespoten. Hele velden staan te krullen. Tel uit je milieuwinst.

  • Henk Tennekes

    Dit land staat bekend om tolerantie en verdraagzaamheid maar, als je naar de schrikbarende reacties op mijn opiniestuk kijkt, begin je toch te twijfelen of er in Nederland nog lang ruimte zal zijn voor de vrijheid van meningsuiting.

    Planten- en diersoorten op aarde nemen in zo'n rap tempo af, dat ook het menselijk leven wordt bedreigd. Dat komt naar voren uit een groot wetenschappelijk onderzoek naar de biodiversiteit op aarde van IPBES, een aan de Verenigde Naties gelieerde organisatie. Een miljoen van de naar schatting acht miljoen soorten worden de komende decennia met uitsterven bedreigd. De wetenschappers van IPBES bekeken voor hun onderzoek meer dan 15.000 studies. Aan het onderzoek hebben 145 auteurs uit 50 landen meegewerkt, onder wie vier Nederlanders. Daaruit blijkt dat soorten nu tientallen tot honderden keren sneller uitsterven dan gemiddeld de afgelopen tien miljoen jaar.

    Het verlies van biodiversiteit is een "direct gevolg van menselijk handelen", stellen de onderzoekers. Ik heb vanuit mijn vakgebied een ontsporing van de landbouw belicht die een belangrijke oorzaak is van de achteruitgang van insecten en soorten die van insecten afhankelijk zijn (vissen, vogels, egels, amfibieën, reptielen, etc.). Daar moet in dit land ruimte voor zijn. Voor een argumentum ad hominem, zoals in verschillende vormen aan mijn adres gericht. heb ik alleen maar grote minachting.

  • kleine boer

    Henk wat is het verschil met je eigen reacties hier op de site? Boeren voelen zich niet veilig meer zoals het met dierenactivisten al is gekomen zo gaat het met de milieu mensen ook !!!

  • Henk, er is maar een oorzaak en dat is OVERBEVOLKING. Alles wat je kunt verzinnen van elektrische auto's tot sojaburgers zet in verhouding geen enkele zoden aan de dijk, als je dit niet aanpakt.
    M.b.t. de bieten teelt was het handiger geweest om een overgangstermijn in te stellen. Dan hadden we wat kunnen proberen. Nu kunnen we alleen de spuit pakken. Heeft iemand trouwens een idee waar al die zwarte-bonen luizen vandaan komen? Alle bieten velden hier in het zuiden zaten vol met die dingen.

  • Kelholt

    Goed om van Henk Tennekes himself te horen dat bovenstaand artikel een opiniestuk is waarbij Henk de vrijheid krijgt om zijn mening over bepaalde zaken te uiten. En ik de hele dag maar denken dat door grondig wetenschappelijk onderzoek onomstotelijk is bewezen dat door het gebruik van neonics and glyfosaat onze wereld kapot gaat.
    Ik kan gelukkig weer gerust gaan slapen.

  • Hilhorst100

    Henk word gewoon betaald, voor een linkse opinie. Een onafhankelijk deskundige met een andere uitkomst word nooit meegenomen in zijn onderzoek en moet zijn onderzoek ook nog zelf betalen anders geen werk meer.. 15000 studies met hetzelfde onderwerp zegt mij niets. Wetenschappers altijd clubjes gesponsorde linkse mensen met hetzelfde gedachtegoed. Maar ondanks dat ik zou ook voor een verbod zijn als ik zijn verhaal lees en alles voor waar aannam.

  • farmerbn

    Als henk reacties krijgt op zijn mening dan denkt hij dat het snel gedaan is met de vrijheid van meningsuiting. Hij krijgt een podium om zijn mening te geven op deze site en als hij daarop reacties krijgt gaat hij zeuren. Op het eind stelt hij dat er in Nederland ruimte moet zijn voor insecten ,vissen , vogels enz en dat is nu net het probleem. Er lijkt te weinig ruimte te zijn voor alles en iedereen. Of dat ook waar is weten we niet.

  • wiljo

    Aan deze vent hebben we het dus te danken dat onze bieten dit jaar onder de insecten zit, en we nu volvelds moeten spuiten.
    Imidacloprid is een probleem van steden en dorpen, waar burgers deze werkzamestof vrij in de supermarkt kunnen kopen.
    Kijk bv. op bestrijdingsmiddelenatlas.nl naar normoverschrijdingen >5X in Flevoland waar veel bieten verbouwd worden. Daar heb je enkel in Almere de problemen, en niet in de gebieden waar veel bieten verbouwd worden.
    Dat het zeer stabiel is in het gemeten oppervlakte water is ook onzin.
    Neem nu het gebied Stad Rotterdam, tot 2016 compleet rood gekleurd van Imidacloprid, maar in 2017 zijn de meetwaarden toch duidelijk naar beneden gegaan. Maar ook in de stad Rotterdam worden geen bieten verbouwd, Maar de bietenteelt krijgt wel de schuld van normoverschrijdingen Imidacloprid.
    Het verbieden van Imidacloprid in bieten-coatingzaad zal enkel toch gevolg hebben dat het gemeten gehalte pyrethroïden in landbouwgebieden omhoog zal gaan.
    Ik zal het waarderen als De Boerderij in het vervolg eens na zal gaan denken voordat ze nogmaals een vent zal gaan interviewen die de bietenteelt onterecht in een kwaad daglicht stelt, en dit met alle gevolgen van dien voor de bietentelers die met coatingzaad precisielandbouw konden bedrijven tot de millimeter nauwkeurig.

Laad alle reacties (22)

Of registreer je om te kunnen reageren.