Commentaar

‘Chemie uitbannen? Zo moet het dus niet’

Politiek verdient geen schoonheidsprijs bij verbod op neonicotinoïden.

Over de hoofden van de boeren heen besloot Brussel vorig jaar om bepaalde insecticiden te verbieden in de bietenteelt. In 1 klap werden alle gangbare bietentelers proefkonijnen. Voor hun ogen kwijnen nu de fragiele bietenplantjes weg door insectenvraat, zonder dat er goede alternatieven zijn om er wat tegen te doen.

Omdat 3 typen neonicotinoïden schadelijk zijn voor bijen en andere nuttige insecten, besloot Brussel deze te verbieden. Een aantal lidstaten geeft echter wel een ontheffing voor toepassing in coating van bietenzaad, omdat bieten niet bloeien en dus niet aantrekkelijk zijn voor bestuivers. Door de zaadcoating waren de bieten met een geringe dosis neonic’s maandenlang beschermd tegen insecten.

Door verbod op neonicotinoïden worden meer middelen ingezet

Door het verbod moeten telers 4 tot 6 keer volvelds een insecticide spuiten. Dan wordt per saldo meer gespoten, concludeerde adviesbureau CLM al in 2017. Evenwel, Nederland gaf geen tijdelijke ontheffing om de bietentelers de tijd te geven om alternatieve bestrijdingsmethoden te ontwikkelen met een kleinere milieu-impact.

Het is voor akkerbouwers dan ook niet te rijmen dat een klein beetje insecticide in de coating wordt verboden, terwijl ze nu veel meer middelen volvelds moeten spuiten.

Naast uitval planten is ook geen sprake van gelijk speelveld

Naast de groeiachterstand en het wegvallen van bietenplantjes vreest de sector nog wat gaat komen dit groeiseizoen als luizen de schadelijke vergelingsziekte gaan overbrengen. Dat kan nog eens de helft aan opbrengst kosten. Het wrange van dit praktijkexperiment is dat niet alleen individuele telers financiële schade lijden. De Nederlandse suikerbietensector wordt hierdoor op achterstand gezet ten opzichte van bietentelers in andere lidstaten, als Polen, die wel een tijdelijke ontheffing voor neonic’s in bieten kregen. En dit terwijl de Europese suikerindustrie is verwikkeld in een hevige concurrentiestrijd door historisch lage suikerprijzen.

Politiek en de sector zijn beide verwijten te maken

Treft de sector dan helemaal geen blaam? Wel, als een middel eenmaal in het verdomhoekje zit, dan komt het er ook niet meer uit. Het verbod van neonicotinoïden in bloeiende gewassen als koolzaad was in 2017 een duidelijk signaal: dit is het begin van het einde voor neonic’s. En daar moet je als sector naar handelen.

Het neemt niet weg dat de politiek de meeste blaam treft en hieruit lessen moet trekken. Zoals met de neonicotinoïden moet het dus niet om boeren mee te krijgen om op termijn teelten minder afhankelijk te maken van chemie. Dit werkt averechts. De politiek kan een sector niet zomaar een vertrouwd stuk gereedschap afpakken zonder de tijd te geven een alternatief te ontwikkelen.

De overheid kan meer doen: versnel de toelating van laagrisicomiddelen en sta moderne veredelingstechnieken toe zodat boeren minder chemie nodig hebben in hun gewassen. Dat biedt heel wat meer perspectief en goodwill onder boeren dan een abrupt verbod.

Of registreer je om te kunnen reageren.