Redactieblog

‘Schaalvergroting maakt personeelsbeleid noodzakelijk’

Het vraagt speciale vaardigheden om grote akkerbouwbedrijven met personeel goed te managen. Alles wordt formeler.

Een doorgaande ontwikkeling in de akkerbouw is de schaalvergroting. Waar een paar decennia geleden bedrijven van boven de honderd hectare uitzondering waren is dat nu steeds meer gangbaar. Daarnaast komen er steeds meer bedrijven van een voor Nederlandse begrippen enorme omvang. Boven de duizend hectare komt steeds vaker voor. Op deze schaal een akkerbouwbedrijf runnen vraagt om een andere bedrijfsvoering dan die van het traditionele gezinsbedrijf.

‘1.000-hectarebedrijven’

Bij het traditionele gezinsbedrijf was de grond vaak in eigendom, was het bouwplan vast en waren de percelen ieder jaar hetzelfde. Bij de grote bedrijven – ‘1.000-hectarebedrijven’ – is dat niet het geval. Door de lage rente wordt de grond steeds minder verkocht door stoppende gezinsbedrijven en doet zich bij schaalvergroting steeds meer het huren en pachten voor. Dit aspect van het organiseren van percelen is voor deze 1.000-hectarebedrijven vaak al een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering.

Invulling van arbeid

Een ander aspect van deze 1.000-hectare-bedrijven is de invulling van de arbeid. Daar waar vroeger bij de grotere gezinsbedrijven er mogelijk 1 of 2 medewerkers waren is dat bij die grote bedrijven anders. Een personeelsbestand van 10-15 medewerkers is noodzakelijk bij zo’n bedrijfsomvang. Dat heeft veel consequenties voor de bedrijfsvoering. Bij de gezinsbedrijven was iedereen intensief betrokken en was er van een taakverdeling maar beperkt sprake. Iedereen kon elkaar waar nodig vervangen.

‘Bij meer dan 10 medewerkers managementproblemen’

Bij grote bedrijven met meer dan 10 medewerkers is dat niet meer het geval. We zien hier in de praktijk regelmatig problemen ontstaan op het gebied van personeelsmanagement. Een bedrijf van die omvang vraagt om functiespecialisatie. Mensen moeten zich binnen het bedrijf ergens op specialiseren. Het informele verdwijnt dan, alles wordt formeler. Voordeel daarvan is dat de specialistische kwaliteiten van het personeel beter kunnen worden benut.

‘Het grote gebrek in de akkerbouw bij doorgaande schaalvergroting is het management’

Dat is allemaal goed te organiseren door het management. Echter, daar wringt de schoen: het grote gebrek in de akkerbouw bij doorgaande schaalvergroting is het management. Er is bij deze grote bedrijven grote behoefte aan goede aansturing. Vaak is een van de eerste personeelsleden doorgegroeid naar de functie van manager en moet hij zijn collega’s aansturen. Het grote risico is dat personeel dan een soort vrienden zijn geworden en veel fouten of onvolkomenheden met de mantel der liefde worden bedekt.

Goed kader nodig voor goede bedrijfsvoering

Hier moet een professionaliseringslag worden gemaakt. Goed kader is van essentieel belang voor een goede bedrijfsvoering bij schaalvergroting. Het grote personeelsgebrek in de land- en tuinbouw maakt het lastig. Naast goede opleidingen zal creativiteit nodig zijn om deze posities goed ingevuld te krijgen. In de tuinbouw is hier al meer ervaring mee. Daar is in een aantal gevallen het management ook mede-aandeelhouder in het bedrijf geworden. Een andere optie is, zoals bijvoorbeeld vaak in Engeland gebeurt, om uit het buitenland goed personeel met managementvaardigheden aan te stellen. Schaalvergroting gaat door, het vraagstuk rond invulling van het bedrijfsmanagement is een volgende uitdaging.

Of registreer je om te kunnen reageren.