Akkerbouw

Achtergrond 24 reacties

Vlinderbloemige produceert voldoende stikstof voor heel bouwplan

Stikstof telen met vlinderbloemige gewassen levert voldoende op om een biologische rotatie van stikstof te voorzien.

Biologische akkerbouwers kunnen voldoende stikstof telen om zonder aanvoer van mest de gewasopbrengst op peil te houden. Dat blijkt een preview van langjarig onderzoek ‘Stikstof Telen’ van Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw (SPNA) en het Louis Bolk Instituut op Proefboerderij Kollumerwaard in Munnekezijl (Fr.). Volgens SPNA-onderzoeker Geert-Jan van der Burgt is dat voor veel agrariërs en beleidsmakers nog een droom. “Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt dat je door het gebruik van vlinderbloemigen als organische meststof uiterst efficiënt met je stikstof kan omgaan. Dit systeem kan kringlooplandbouw enorm vooruithelpen.”

Geen andere vorm van mest

Het onderzoek startte in 2012 en wordt in 2020 afgesloten. Begin 2021 worden in een symposium de resultaten en een evaluatie over de periode 2012-‘20 gepresenteerd. Het onderzoek is uitgevoerd op vruchtbare kleigrond en er is een zesjarige rotatie aangehouden met pompoen, pootaardappel, winterpeen, tarwe/veldboon, haver en klavers. In de onderzoeksperiode is geen andere vorm van mest toegediend dan de zelf verbouwde bemesting. Jaarlijks werd één perceel ingezaaid met stikstofbindende vlinderbloemigen, die later als organische meststof voor de pootaardappel, winterpeen en haver ingezet wordt. In 2019 is zo 280 kilo stikstof per hectare geoogst. Verder werd er gewerkt met vaste rijpaden en niet-kerende grondbewerking.

Lees verder onder foto

Gewashoogte meting van witte klaver. Een vlinderbloemige als maaimeststof kan jaarlijks wel zo’n 280 kilo stikstof per hectare leveren. - Foto: SPNA
Gewashoogte meting van witte klaver. Een vlinderbloemige als maaimeststof kan jaarlijks wel zo’n 280 kilo stikstof per hectare leveren. - Foto: SPNA

Zeer efficiënt stikstofgebruik

“Wat mij het meest verraste, was de hoge stikstofefficiency van dit teeltsysteem”, zegt Van der Burgt.’ Daarvoor analyseerde hij de resultaten met de Ndicea-app, een stikstofrekentool. Er viel ongeveer 21 kilo per hectare per jaar aan stikstof uit de lucht, terwijl het verlies naar het grondwater maar 15 kilo per hectare per jaar bedroeg en daarmee ver onder de norm bleef. Het systeem functioneert daarmee als een soort stofzuiger van stikstof. Onderzoeker Bart Timmermans van het Louis Bolk Instituut analyseerde de veranderingen in bodemorganische stof en nutriënten. Hij vindt het opvallend dat de bodemorganische stof op peil bleef. Bovendien namen de gehaltes aan andere meststoffen zoals fosfaat en kali nauwelijks tot niet af. De productie bleef ook goed op peil en was nagenoeg vergelijkbaar met normale opbrengsten binnen de biologische landbouw met het gebruik van dierlijke mest.

Praktisch toepasbaar

Volgens Van der Burgt blijkt uit deze proef dat het stikstofdeel van mest goed te vervangen is door maaimeststoffen van vlinderbloemigen, waardoor er een kringloop binnen het eigen bedrijf tot stand komt, biodiversiteit bevorderd wordt en het milieu minimaal belast. “Andere meststoffen zullen op termijn nog wel aangevoerd moeten worden, bijvoorbeeld door regionaal gemaakte compost of bokashi. Met deze aanvullingen komt een goed functionerende kringlooplandbouw steeds meer in zicht. Daar hopen we komende jaren aanvullend onderzoek naar te doen.”

Laatste reacties

  • agratax(1)

    Voldoende stikstof door Vlinderbloemigen te telen. Prachtig! De vraag is wat kost deze stikstof per kilogram als we arbeid, zaad en landkosten betrekken in onze berekening. Daar komt bij dat het land, 16%, waar vlinderbloemigen worden geteeld voor groenbemesting geen handelsgewas geteeld kan worden. Hiermee neemt, als dit gemeengoed wordt zoals Timmermans graag ziet, tot een afname van minimaal 16 % aan voedingsgewassen. Dit gat van 16 % zal op de een of andere wijze opgevuld moeten worden, als we de voedselzekerheid willen blijven garanderen als overheid.

  • Vhouder

    frans timmermans zucht

  • Bennie Stevelink

    Het verhaal wekt bij mij argwaan. Op de eerste plaats zitten ze op vruchtbare zeeklei. De gangbare landbouw realiseert op kleigrond zeer lage nitraatgehaltes in het grondwater. Hoe werkt het op andere grondsoorten?

    In dit artikel wordt gesproken over “kg stikstofverlies per ha”. Dit, terwijl de gehele landbouw wordt afgerekend op Mg nitraat per liter grondwater. Daar bestaat ook een Europese norm voor: <50Mg per liter. Hoe verhoudt kg stikstofverlies per ha zich met Mg nitraat per liter grondwater?
    Door een andere waarde te gebruiken kan geen vergelijking gemaakt worden. Is dat misschien ook de bedoeling?

    Verder hebben ze geen bieten of zetmeelaardappelen in het bouwplan. Graan met veldbonen gemengd ? Dat doet mij vermoeden dat de oppervlakte vlinderbloemigen groter is dan 1/6 deel.

  • john***

    280 / 5 = 56 kg stikstof per hectare om te bemesten. Ik ken geen gewassen die minder dan 56 kg stikstof per hectare afvoeren. Die 1 op 3 heb ik vaker voorbij horen komen. Dan heb he 140 kg stikstof per hectare wat mij eerder lijkt te kloppen met de normale opbremgsten.

    Die 1/3 opbrengst kan ook eerst is een koe of varken dan hebben we daar alvast melk en vlees van en ook nog een meststof.

  • René de jong

    Larie de lariekoek,
    8 jaar teelt en 5 maal een (kleine) oogst gehad (pompoen, tarwe/veldboon ??? , winterpeen, haver en pootaardappelen.)
    De door hun meegetelde vlinderbloemige oogst en groenbemester is dus geen oogst, het is gemaaid gehakseld, ingekuild en verspreidt over het land alsof het allemaal niks kost.

    Verliezen in de bodem
    P-AL getal daalt van 41 naar 37 = -/- 9,75%
    P-W getal daalt van 35 naar 25 = -/- 28,57%
    Een kalitekort van -91
    Een $$$ tekort van ??

    En idd zoals Bennie schrijft, het is NIET een representatief bouwplan want Bieten en Zetmeel piepers ontbreken.

    De opbrengsten van de oogsten zijn dus 5/8 van wat er wordt voorgespiegeld en voor het gemak zijn de kosten nog maar niet berekend want hiervoor wil subsidie-slurper Louis Bolk uiteraard méér onderzoek doen.

    De conclusie die zij zelf trekken is alles behalve juist, het is uitsluitend een verzoek tot meer subsidie !

    Ze schrijven het zelf ook: "Andere meststoffen zullen op termijn nog wel aangevoerd moeten worden, bijvoorbeeld door regionaal gemaakte compost of bokashi"

    Dat noemen we dan kringloop, aanvoer van elders.....

    Luuk Meijering, graag de links naar het rapport er bij zetten dan kan iedereen meekijken met deze toverteelt want je hebt (lang) niet alles vermeld.

    spna.nl/downloads/9897-Sneak preview.pdf#zoom=100

    Opbrengst tarwe in deze proef 2.800 kg (feitelijk dus nog lager maal 5/8)
    terwijl er volgend die zelfde Louis Bolk veel meer van een vergelijkbare hectare af kan komen;
    louisbolk.org/downloads/1459.pdf

  • Gat

    De gewassen die ik ken die ze gebruiken, behoeven weinig mest. Met consumptie aardappels zal het een flop worden

  • Kelholt

    @Bertus Buizer kom er maar in!

  • Bertus Buizer

    @Kelholt, dank voor de uitnodiging. Maar ik zeg er meteen bij dat de weergave, interpretaties en conclusies van veehouder/makelaar René de Jong in zijn reactie hierboven (1 juni, 21:13 uur) niet kloppen.

    Het proefveld Planty Organics, waar het hier over gaat, functioneert volgens zelfstandig onderzoeker Geert-Jan van der Burgt nu voor het negende jaar uitsluitend op maaimeststoffen. Doel daarvan is om uit te kunnen zoeken hoever je kunt komen met volledig eigen STIKSTOF. En het blijkt volgens Van der Burgt dat je daarmee een mooi eind kunt komen (lees 'niet helemaal' !). Hij vertelde mij daar over: "Nu we dat weten, gaan we (als we verder kunnen) verder optimaliseren, en het eerste wat er dan te gebeuren staat is (hij heeft het hier over gewenst vervolgonderzoek): overige mineralen aanvoeren tot evenwicht. "Compost, bokashi, stadse reststromen, verzin het maar." Zie 'preview' pagina 18 en verder." (Zie; open URL: bit.ly/3dpOWGR)

    Op uitsluitend maaimeststoffen werkt het systeem dus niet. Dat was ook niet de bedoeling van het proefveld. Maaimeststoffen helpen verlies (verspilling) die door uitspoeling ontstaat tegen te gaan (kringlooplandbouw). Oftewel mineralen die in diepere grondlagen zijn terechtgekomen, worden door een diepwortelend maaigewas weer naar boven gehaald. Maaimeststoffen voeden vervolgens ook het bodemleven.

    Sommige biologische akkerbouwers die met eigen maaimeststoffen werken, stellen het zonder dierlijke mest. Zij gebruiken 'schone' compost en andere organische meststoffen waarvan het gebruik door Skal is goedgekeurd. Daarmee brengen zij de mineralenbalans zoveel mogelijk in evenwicht.

    Zie ook (open URL): bit.ly/2MmE4Ob

  • jan4072

    Op zich vind ik het prima dat er dit soort onderzoeken zijn. Het LB doet tenminste nog iets voor het geld. Maar er komt +20kg stikstof uit de lucht. Als de hele wereld op de LB manier werkt en er komt geen 20kg meer uit de lucht dan is het tekort dus 20kg groter.

  • René de jong

    Heer Buizer, dus toch maaimeststoffen van elders.
    Vorige week beweerde u nog bij hoog en bij laag dat uitsluitend EIGEN maaimeststoffen en ook nog van hetzelfde perceel.

    It kin net!
    Sa is t en net oars, oars wy it sa net...

  • Bertus Buizer

    @René de jong, waar haalt u dat vandaan? Ik heb het alleen gehad over maaimeststoffen van eigen bedrijf. En die hoeven niet altijd van hetzelfde perceel te zijn, heb ik erbij gezegd. Want ook dat is kringloop, zei ik er toen bij.

  • René de jong

    Heer Buizer, even zoeken;
    "Bertus Buizer 19 mei 15:29
    @René de jong, Nogmaals, maaimeststoffen worden ook op hetzelfde perceel geteeld. Dat weet ik van de betreffende ondernemers. En ook als ze op een ander perceel komen, heet het nog altijd kringloop."
    De andere "handdoek" ;-)

    En in dit voorbeeld in Muntsjesyl is er dus in het 1e en een deel van 2e jaar vlinderbloemig geteelt en dit is ingekuild in slurven om te verrotten t.b.v. mest.
    Vervolgens is er pompoen geteelt, vraagt bijna niks dus een veilig gewas etc, etc. zie rapport.

    Een ketting is zo sterk als de zwakste schakel, in deze proef dus met name de fosfaat & kali. De stikstof is door de zeer ruime teelt (5x oogst en 8/9 jaar teelt) wel dekkend gerekend.
    Vervolgens willen ze bokashi, compost en andere zaken weer aanvoeren omdat het toch blijkbaar niet kan en ja wat heb je dan.....terug bij af, aanvoer van elders en dat is géén kringloop, dat is verschraling elders én bij gelijke omstandigheden (maaimeststof 8 jaar 5 x oogst) dus een stikstof overschot.

    Sinds het afschaffen van de "husketonne" bestaat kringloop niet meer.
    Beleidsmakers en mensen zoals u vertellen sprookjes, een beleid over sprookjes kan alleen in Kaatsheuvel en in Bunnik aan de Kosterijland 3-5

  • Bertus Buizer

    @René de jong, het citaat dat u van mij aanhaalt, laat zien dat ik het niet had over maaimeststoffen van een ander bedrijf. Dus wat wilt u eigenlijk?

    Bent u als veehouder/makelaar soms bang dat biologische landbouw meer terrein gaat winnen en de grond onder uw bedrijf dan misschien minder waard wordt. Ik kan anders geen argument bedenken waarom u zo op het waardevolle onderzoek naar maaimeststoffen in probeert te hakken. Angst is een slechte raadgever en lijkt mij in dit geval bovendien ongegrond.

    Aanvoer van organische mest van binnen een bepaalde straal van het bedrijf heet overigens ook nog altijd kringlooplandbouw. Maar het is begrijpelijk en verstandig dat de biologische boeren die met maaimeststoffen werken - zoals horaholm.nl - er voor kiezen om zo min mogelijk met meststoffen te slepen.

  • René de jong

    Heer Buizer, ik ben niet zo snel bang en op de man heb ik een hekel aan, evenals almaar verkondigen van onzin, vertel uw verhaal maar verder op foodlog, ben benieuw wat H.J. Kaput er van vindt of Henk Breman.

    Als uw betoog sluitend is dan moet u zorgen dat de biologische akkerbouw als de wiedeweerga stopt met aanvoer van gangbare mest (35%) !
    Eerst eigen boontjes doppen.

    Ik vind biologisch een prachtige kleine markt, mooi houden zo
    Allemaal bio betekend bioprijs naar de kl***

    Maar benoem nu maar eens wat ik niet goed lees in het rapport in plaats van op de man te spelen.
    Zijn er méér oogsten dan 5 in de 8/9 jaar teelt-tijd ofwel 58% oogst ?
    Kan je dit dan goed noemen aangaande stikstof.

    Kloppen de cijfers P-AL -/- 9% getal of P-w -/- 28% getal of Kali -91 tekort niet ?
    Bedrijfseconomisch is een halve sigarendoos genoeg.

  • Bertus Buizer

    @René de jong, waar u over de lagere Pw en het Kali tekort schrijft, gaat het om een onderzoek waarbij toevoer van compost en/of andere organische meststoffen achterwege zijn gelaten. Puur om te kijken wat maaimeststoffen voor de eigen stikstofvoorziening kunnen betekenen. Dan zegt u dat maaimeststoffen een toverteelt zijn. U hebt het dan echt niet begrepen. Op zich niet erg. Maar stoot dan niet allemaal minimiserende lariekoek uit.

  • ruud hendriks

    Veel heftigheid over wat er allemaal niet klopt. Ik mis in die berichten echter wat er dan wel mogelijk is als de fosfaatmeststof op raakt en de energie om stikstofkunstmest te produceren op raakt. Afkatten is nooit ingewikkeld, daar kun je zelfs president mee worden. Maar iets opbouwends bijdragen om een probleem op te lossen is pas echt sjiek.

  • René de jong

    Heer Buizer, ook dat is niet juist want de vraag was als volgt;
    Vraag van de biologische telersvereniging iowad naar de mogelijkheid om te werken zonder aanvoer van GANGBARE mest.
    Het antwoord is dus nee want er is veel te veel grond nodig en als nadelig neveneffect is er fors tekort aan andere elementen.

    Getrokken conclusie in rapport is dan ook bezijdens de waarheid.
    Een juiste conclusie is ; it kin net.
    En niet net nee helemaal NIET.

    Van het RIVM krijgen we eind vd week antwoorden op die andere fake slogan, eet geen vlees en je bent duurzaam. Wat eigenlijk op het zelfde neer komt.
    Want ook die slogan is gebaseerd op uitputting van grond, Vega is kunstmest.

  • Bertus Buizer

    @René de jong, u haalt dingen door elkaar en uw conclusie is erg voorbarig. De vraag van de boeren die in BioWad zijn verenigd, is voorlopig alleen wat stikstof betreft beantwoord. En daaruit blijkt dat het zonder gebruik van gangbare mest kan.

    Ik adviseer u om de reactie van de boeren van BioWad af te wachten.


  • Alco

    @Bertus. Het is toch belangrijk verder te kijken dan je stikstof neus lang is.
    Bio is uitputting van grond zolang bij de consument de mineralen verdwijnen.

    PUNT

  • René de jong

    Heer Buizer, ik haal niks door elkaar heb ze allemaal nog op een rijtje maar dat is de vraag bij uw conclusie;
    "daaruit blijkt dat het zonder gebruik van gangbare mest"
    NIET dus want je hebt 8 (eigenlijk al 9) teeltjaren nodig voor 5 matige oogsten !
    Wat gebeurt er als je dat niet doet, dus 5 teeltjaren en 5 normale oogsten ?

    Dan is de vlinderbloemige "oogst" niet beschikbaar als meststof en is er dus ook géén stikstof beschikbaar; einde casus
    Als de grond niks kost en je hoeft niks te rekenen voor diesel en machines (zie rapport) dan kun je dergelijke proeven doen, zelfs vragen om nog meer diesel,tijd en gratis grond.

    Mooi dat u op deze manier deze casus aan de orde stelt, dan kunnen alle meelezers goed begrijpen hoe het zit met deze toverteelt.

  • Bertus Buizer

    @René de Jong, Ik hoop dat men het document (de 'preview' van het deelonderzoek) zelf leest. Zie (open URL): bit.ly/3dpOWGR

  • René de jong

    Heer Buizer, dan maar weer even op de man ook goed.
    143 mk klopt, ggb en een DDD van 0.40 al jaren.
    Onkruid bestrijden alleen in de maïs, geen roundup. Energie neutraal en binnenkort leveren van stroom en zonder gas.
    Ben NIET tegen bio maar wel tegen sprookjes die ook nog eens door beleidsmakers worden verkondigd op basis van o.a. dergelijke onderzoeken en voorlopige (onjuiste) conclusies.

  • john***

    Laar die vlinderbloemige maar in brazilie groeien daar hebben ze 2 oogsten. Dan telen we hier wel de gewassen die bij het klimaat passen waar wij in leven.

  • farmerbn

    Soms moet je jokken voor extra onderzoeksgeld. Dat onderzoekers dat doen moeten ze zelf weten maar politici moeten zich niet laten besotemieteren. Ook linkse niet of jokken die geeoon mee?

Laad alle reacties (20)

Of registreer je om te kunnen reageren.