Akkerbouw

Achtergrond

Bietenteelt lijdt onder extreem weer en virusdruk

Extreme droogte en hitte in de zomer, gevolgd door een zeer lang en nat najaar. Seizoen 2019 was er een van uitersten. En het eerste jaar zonder neonicotinoïden.

Het extreme weer in 2019 leidde logischerwijs niet tot topopbrengsten in de suikerbietenteelt. Met gemiddeld 83,6 ton bieten en 13,7 ton suiker per hectare waren de opbrengsten lager dan voor de zomer was ingeschat, met grote variaties tussen de teeltgebieden.

Dankzij de warmte begon de campagne met een relatief hoog suikergehalte. De hergroei, toen het na de droogte ‘eindelijk’ ging regenen in september, kostte gehalte. Vooral in het Oosten, waar de droogte het ergst was, vielen zowel de wortelopbrengst als het suikergehalte tegen. Door de overvloedige neerslag in de herfst verliep de oogst in alle gewassen zeer moeizaam.

Regen van eind september tot eind februari

“In sommige gebieden viel wel 700 millimeter neerslag in de herfst; dat valt er normaal in een heel seizoen”, schetst Gert Sikken, directeur agrarische zaken van Suiker Unie. “Van eind september tot eind februari bleef het regenen. Vooral het Westen kreeg veel neerslag. Dat zie je in de tarracijfers duidelijk terug, die liepen snel op. Heel Noord-Holland en het noorden van Zuid-Holland, het gebied tussen Rotterdam en Den Helder, kent hoge tarracijfers van 15 of 16%. Het landelijk gemiddelde was ook hoog met 12%. Het rooien was door de natte omstandigheden lastig, maar is toch allemaal gelukt. En nu is het alweer een hele poos droog. Het is raar verdeeld tegenwoordig; het is het een of het ander, lijkt het wel.”

De bietencampagne begon op 6 september. In rustig tempo, omdat de animo om te leveren door de droogte niet groot was. Op 18 januari is de campagne afgesloten; Suiker Unie heeft 1,1 miljoen ton suiker geproduceerd. Iets minder dan in 2018-‘19, door het kleinere areaal. Door de weersextremen ook iets minder dan de vooraf geraamde 1,2 miljoen ton. “Het suikergehalte over de hele campagne was niet zo hoog.”

Lees verder onder de foto

Suikerbieten bij de fabriek in Dinteloord. Afgelopen seizoen waren de opbrengsten lager dan vooraf ingeschat, wat kwam door het extreme weer. - Foto: Roel Dijkstra
Suikerbieten bij de fabriek in Dinteloord. Afgelopen seizoen waren de opbrengsten lager dan vooraf ingeschat, wat kwam door het extreme weer. - Foto: Roel Dijkstra

Vergelingsziekte sloeg toe in bieten zonder neonicotinoïden

En dan was het ook nog het eerste bietenteeltseizoen zonder zaadbehandeling met neonicotinoïden, na ongeveer dertig jaar gebruik. Vergelingsziekte heeft vooral in het Zuidwesten veel schade veroorzaakt; uit bemonsteringen van de agrarische dienst van Suiker Unie blijkt dat deze soms opliep tot € 600 per hectare, bij 50% aantasting van het perceel.

“Daar komen luizen meer voor”, verklaart Sikken. “Dus waarschijnlijk ook meer luizen die een virus bij zich dragen. Pleksgewijs zagen we op heel veel percelen het vergelingsvirus toeslaan. Waarom in teeltgebieden bij de kust meer luizen voorkomen? Misschien door de mildere winters. Het is in elk geval een gegeven. We zien het in bijvoorbeeld Engeland en Frankrijk ook.”

Bietenopslag is een grote risicofactor voor overdracht van het virus. Luizen kunnen hierop overwinteren. “We hebben in april al de eerste luizen gezien; hoe is het mogelijk, want we zagen amper bieten. Dit is echt een punt van zorg, want het vertelt ons dat de druk hoog wordt dit seizoen. Bietenresten na de oogst verwijderen is dus heel belangrijk.”

Altijd eerst goed kijken voordat je gaat spuiten tegen luizen

Gelijk met de spuit het land over gaan, is niet aan te bevelen. “Altijd eerst kijken. Goed beoordelen, dat is ook een kunst op zich. Dat vraagt verdieping in luizenherkenning. Wij werken daar zelf ook aan; samen met Delphy gaan we in het Zuidwesten intensief monitoren om situaties te beoordelen en typen luizen te herkennen. Zo kun je tot een strategie komen waarmee natuurlijke vijanden worden gespaard.”

Droogte ook in 2020 een probleem

Droogte is ook al vlot een probleem in teeltseizoen 2020. Moeten bietentelers ook met beregening aan de slag? “Je bent te laat als je ziet dat het gewas schade leidt door te weinig water. In 2018 hakte de droogteschade er behoorlijk in, na een droge winter. Het lijkt dat beregenen in de bietenteelt ook steeds normaler wordt.”

Monitoren is belangrijk, stelt Sikken. Voor zowel droogte als vergelingsvirus en bladziekten. “Frequent controleren hoe het gaat met je gewas, dan kun je anticiperen op problemen.”

Lees verder onder de foto

Beregenen wordt steeds normaler in de bietenteelt. - Foto: Hans Prinsen
Beregenen wordt steeds normaler in de bietenteelt. - Foto: Hans Prinsen

De bietencampagne in cijfers:

Hoogste wortelopbrengst

De landelijk gemiddelde wortelopbrengst van teelt 2019 kwam op 84 ton per hectare. Dat is beter dan het jaar ervoor (76 ton), maar een stuk lager dan de recordoogst van 2017 (92 ton). Flevoland haalde de meeste tonnen van een hectare; gemiddeld 96 ton, gevolgd door Noord- en Zuid-Holland (90 ton) en daarna het Zuidwesten (89 ton). Hieronder de (kleinere) gebieden die het beste presteerden.

  1. Zuidelijk Flevoland: 104 ton
  2. Goeree-Overflakkee: 102 ton
  3. Voorne-Putten: 100 ton

(Bron: Suiker Unie)

Hoogste suikerpercentage

Bietencampagne 2019-‘20 levert een landelijk gemiddelde suikergehalte van 16,3% (voorgaand seizoen: 17,4%). De droogte en hergroei na de regen remde de suikerproductie af. Wat betreft de teeltregio’s scoort het Zuidwesten het hoogst op suikergehalte, met 16,6%, gevolgd door Flevoland (16,5%) en Noord- en Zuid-Holland (16,4%). Kijken we preciezer, dan komen we op het ranglijstje hieronder.

  1. Groningen-BRD (klein teeltgebied net over de Duitse grens): 17,1%
  2. Schouwen-Duiveland: 16,9%
  3. Walcheren: 16,9%

(Bron: Suiker Unie)

Meest winbare bieten

Flevoland leverde met 90,2 punten de meest ‘winbare’ bieten, waarvoor het suikergehalte en het stikstofcijfer van belang zijn. Daarna volgen Noord- en Zuid-Holland en het Zuidwesten met 90,1 punten. Eiland van Dordrecht en Noord-Beveland (fractie lager) komen over afgelopen seizoen als beste bietenteeltgebieden uit de bus als het om winbaarheid gaat.

  1. Eiland van Dordrecht: 90,8 punten
  2. Noord-Beveland: 90,8 punten
  3. Hoeksche Waard: 90,7 punten

(Bron: Suiker Unie)

Meeste tonnen suiker

De landelijk gemiddelde suikeropbrengst was 13,7 ton per hectare in teeltjaar 2019. Dat is hoger dan in 2018 (13,2 ton) en lager dan het 5-jarig gemiddelde van 14,2 ton. Voor tonnen suiker heb je tonnen bieten nodig en dat is aan het onderstaande ranglijstje qua regio’s te zien; Flevoland staat wederom op nummer 1. Noord- en Zuid-Holland en het Zuidwesten komen ook veelvuldig voor in beste prestaties.

  1. Flevoland: 15,8 ton
  2. Noord- en Zuid-Holland: 14,8 ton
  3. Zuidwesten: 14,7 ton

(Bron: Unitip 2019)

Meeste suiker per hectare

Waar komt de hoogste opbrengst suiker per hectare dan precies vandaan? Dit zijn de kleinst mogelijk te selecteren regio‘s. Hoe kleiner de regio, hoe makkelijker het beeld uiteraard kan worden vertekend. Desalniettemin, leuk om te weten. Ter vergelijking: in seizoen 2018 produceerde Zuidelijk Flevoland met 17,2 ton per hectare de meeste suiker. In 2017 was dat Tholen/Sint Philipsland met 18,3 ton.

  1. Goeree-Overflakkee: 16,8 ton
  2. Zuidelijk Flevoland: 16,7 ton
  3. Voorne-Putten: 16,6 ton

(Bron: Suiker Unie)

Beste financiële opbrengst

Waar de hoogste financiële opbrengst per hectare is gerealiseerd, staat hieronder. De bedragen zijn gebaseerd op de vastgestelde bietenprijs van € 39 per ton bij 17% suiker en 91 punten winbaarheid. De landelijk gemiddelde financiële opbrengst over oogst 2019 is € 3.021 per hectare. Over oogst 2018 was dat € 2.773, over oogst 2017 werd gemiddeld € 4.344 per hectare verdiend.

  1. Flevoland: € 3.561
  2. Noord- en Zuid-Holland: € 3.324
  3. Zuidwesten: € 3.302

(Bron: Unitip 2019)

Of registreer je om te kunnen reageren.