Akkerbouw

Achtergrond 6 reacties

Mechanische bestrijding enige alternatief voor glyfosaat

Dat glyfosaat na 2022 wordt verboden, is reëel. Chemische alternatieven zijn er niet. De schoffel, frees en wieder kunnen weer uit het vet.

Mechanische onkruidbestrijding lijkt vooralsnog het enige bruikbare alternatief om onkruiden te bestrijden, mocht de toelating van glyfosaat eind 2022 sneuvelen. Dus dat wordt schoffelen, wieden en frezen.

  • De kans dat glyfosaat opnieuw een Europese herregistratie krijgt na 2022, is gering
  • Op korte termijn hebben fabrikanten geen chemische vervanger voor glyfosaat paraat

Nonaanzuur

Een chemisch gewasbeschermigsmiddel met een net zo’n breed werkingsspectrum en bedrijfszekere werking als glyfosaat is er niet. Nonaanzuur wordt wel eens als natuurlijke vervanger van glyfosaat genoemd, zoals toegepast in het consumentenherbicide Roundup PA, Ecostyle Onkruidvrij, Pokon Onkuidconcentraat en Beloukha Garden.

Beloukha

Andere fabrikanten combineren nonaanzuur met MH, zoals in de consumentenherbicden Flitser of Quit Spray van W. Neudorff.

Beloukha is het enige herbicide op basis van nonaanzuur met een toelating in de landbouw, namelijk als loofdodingsmiddel in aardappelen. Het loofdodingsmiddel heeft een iets hogere concentratie nonaanzuur als de consumentenmiddelen.

Echter, nonaanzuur is geen volwaardig alternatief voor glyfosaat. Het kan kleine kiemonkruiden afscheren, maar grotere onkruiden krijgt het in tegenstelling tot glyfosaat niet gedood. Beloukha als loofdodingsmiddel krijgt solo toegepast het aardappelloof ook niet klein.

Lees verder onder de foto.

Het aanstrijken van aardappelopslag in bieten met glyfosaat. Dat wordt in de toekomst weer schoffelen. - Foto: Koos van der Spek
Het aanstrijken van aardappelopslag in bieten met glyfosaat. Dat wordt in de toekomst weer schoffelen. - Foto: Koos van der Spek

Er zijn chemische herbiciden met een smaller werkingsspectrum, die of breedbladigen of grassen bestrijden. Maar deze zijn veelal duurder, en hebben geen Ctgb-toelating om als zodanig te worden ingezet. Fusilade Max bijvoorbeeld, op basis van fluazifop-P-butyl, bestrijdt grassen in aardappelen, bieten en peulvruchten, maar het heeft geen toelating in gras en op onbeteelde grond.

Het doodspuiten van grasland voor graslandvernieuwing of voor aanvang van het teeltseizoen grasonkruiden bestrijden op kale grond met Fusilade Max is dus niet toegestaan.

Geen vervanger paraat

Op korte termijn hebben fabrikanten geen chemische vervanger voor glyfosaat paraat. Fabrikant Syngenta Crop Protection zegt aan een chemische vervanger te werken, die wellicht over vijf tot zeven jaar op de markt kan komen. Dat heeft Jonathan Parr, CEO van Syngenta, eind vorig jaar gezegd tegen Australische boeren. Harde toezeggingen kon Parr echter niet garanderen.

Bayer zegt nieuwe molecuul te hebben ontwikkeld

Bayer Cropscience, na de overname van Monsanto de licentiehouder van glyfosaat, maakte vorige maand bekend dat het een nieuw herbicidemolecuul heeft ontwikkeld, dat over een jaar of tien wellicht beschikbaar komt. Echter, benadrukt de fabrikant, het nieuwe molecuul is niet zo breedwerkend als glyfosaat.

Onkruiden tackelen en gras vernietigen wordt lastiger

Het is ook haast een onmogelijke opgave een net zo’n veilig en efficiënt molecuul te ontwikkelen als glyfosaat. Glyfosaat is in de jaren zeventig ontwikkeld. We zijn inmiddels bijna vijftig jaar verder. En in die tijd heeft zich nooit een kansrijke vervanger aangediend.

Onkruiden tackelen en gras vernietigen wordt dus lastiger. Er is bijvoorbeeld geen chemisch alternatief om aardappelopslag in bieten te verwijderen. Ook niet-kerende grondbewerking wordt lastiger. Dat wordt of weer ploegen, of meermaals in het voorjaar de grond bewerken. Maar of je daarmee straatgras voldoende kunt blijven onderdrukken, is maar de vraag. Grasland-vernieuwing wordt niet onmogelijk, maar gaat wel veel meer inspanning vergen. Kweekgras is zonder glyfosaat haast niet kapot te krijgen. Ook dan lijkt enkele malen cultiveren, zodat de stolonen bovenop uitdrogen, het enige alternatief.

Weinig kans op Europese verlenging na 2022

De kans dat glyfosaat opnieuw een Europese herregistratie krijgt na 2022, is gering. Wetenschappelijke argumenten doen wat betreft glyfosaat al lang niet meer ter zake, de toelating ervan is politiek geworden. Activistische ngo’s als Greenpeace beschouwen glyfosaat als hét symbool van ‘een ziek landbouwsysteem dat massaal kankerverwerkend landbouwgif rondspuit’, en dragen dat massaal uit. Gevolg is dat de burger het is gaan geloven en de wetenschappelijke onderzoeken die het tegendeel aantonen, wantrouwt. Dus stemmen politieke partijen tegen verlenging, omdat hun achterban dat wil.

Glyfosaat ging met hakken over sloot in 2017

Dat bleek al in 2017, toen glyfosaat met de hakken over de sloot toch nog een verlenging kreeg. De Europese voedselautoriteit Efsa had glyfosaat als veilig beoordeeld.

Toch volgden in de EU meerdere stemmingen over de toelating. De Duitse CDU-landbouwminister Christian Schmidt stemde in de slotstemming, tegen het Duitse kabinetsadvies in, voor verlenging van glyfosaat in plaats van blanco. Daardoor was er in de EU alsnog een gekwalificeerde meerderheid voor verlenging.

De kans is miniem dat dit scenario zich nogmaals voordoet, omdat verscheidene landen, waaronder Frankrijk en Duitsland, zich er al over hebben uitgesproken dat ze tegen verlenging gaan stemmen. Luxemburg heeft als eerste EU-lidstaat glyfosaat landelijk al verboden. Vanaf 2021 is glyfosaat er verboden. Oostenrijk probeerde al eerder een nationaal glyfosaatverbod, maar zag er later vanaf omdat het verbod in strijd zou zijn met Europese regelgeving. Duitsland heeft eind 2019 bekendgemaakt glyfosaat per 2024 in Duitsland te verbieden, ook al zou de toelating Europees worden verlengd.

Uitfasering glyfosaat in Nederland

In Nederland blijft glyfosaat in ieder geval tot en met 2022 toegestaan, maar ook hier probeert de politiek glyfosaat al in te perken. Het productaanbod aan glyfosaatproducten wordt uitgedund.

Het Ctgb onderzoekt toelatingen op wetenschappelijke basis. Alle toegelaten glyfosaatproducten moeten na de Europese herregistratie in 2017 opnieuw op nationaal niveau door het Ctgb worden beoordeeld.

Onverwachte extra Ctgb-eis is voorbode

Opvallend is dat het Ctgb voor glyfosaat plots een extra toelatingscriterium heeft toegevoegd waarop het wordt beoordeeld, namelijk schadelijkheid op waterorganismen. De meeste glyfosaatfabrikanten hadden dat niet tijdig voorzien en dus voor dat betreffende toelatingscriterium niet een (volledig) dossier opgebouwd. Dat is een voorbode voor het einde van veel glyfosaatproducten.

Eind december 2019 publiceerde het Ctgb de eerste twee glyfosaatbesluiten. De toelating van Kyleo (glyfosaat en 2,4-D) is ingetrokken omdat het te schadelijk blijkt voor rivierkreeftjes. Etna Next (glyfosaat) blijft wel toegelaten, maar mag niet meer volvelds worden toegepast. Het mag alleen nog als aanstrijkmiddel op bijvoorbeeld aardappelopslag in bieten en op boomstobben worden gebruikt.

Lees verder onder de foto.

Glyfosaat zou wel eens verboden kunnen worden. Aangezien er geen chemische alternatieven zijn, wordt dat weer schoffelen, wieden en frezen. - Foto: Reina de Vries
Glyfosaat zou wel eens verboden kunnen worden. Aangezien er geen chemische alternatieven zijn, wordt dat weer schoffelen, wieden en frezen. - Foto: Reina de Vries

Ook qua gebruik komen beperkingen. In oktober 2019 besloot het Ctgb dat alleen herbicidetoepassingen van glyfosaat nog toelaatbaar zijn. Vooroogsttoepassingen in granen, peulvruchten, koolzaad, lijnzaad en mosterd om een uniforme afrijping te bevorderen, zijn niet meer toegestaan. De Nederlandse landbouwsector en belangenorganisaties als LTO hebben daar overigens geen moeite mee, omdat dit in Nederland toch al geen algemene landbouwpraktijk was.

Bij een goede teeltpraktijk is het overigens ook niet nodig om onkruiden kort voor de oogst het gehele perceel volvelds te bestrijden. Pleksgewijs glyfosaat toepassen voor de oogst (maximaal 10% van het perceel) om probleemplekken aan te pakken, blijft wel toegestaan. Want dan is het volgens het Ctgb een herbicidetoepassing.

Glyfosaat in de Maas

In het stroomgebied van de Maas mag glyfosaat voortaan niet meer worden toegepast op gesloten en half-open verhardingen, omdat blijkt dat die toepassing de grootste bijdrage levert aan de normoverschrijdingen van glyfosaat in de Maas. In de nabijheid van drinkwaterinnamepunten blijkt Maaswater de glyfosaatconcentratie boven de drinkwaternorm te zitten. Deze maatregel geldt dus in Limburg, Noord-Brabant en een stukje Zuid-Gelderland. Let wel, de vervallende vooroogsttoepassing en Maasstroomgebiedtoepassing zijn alleen van toepassing op geherregistreerde glyfosaatproducten. Er is dus een schifting tussen glyfosaatproducten waarbij deze nieuwe bepalingen nog niet van toepassing zijn en glyfosaatproducten waarbij wel.

Verbod van glyfosaat op resetten grasland?

Meer beperkingen zitten in de pijplijn, zoals een verbod van glyfosaat op grasland voor grasland resetten. In oktober 2019 schreef minister Carola Schouten aan de Tweede Kamer dat het resetten van grasland, in boerentaal graslandvernieuwing, voortaan meer geïntegreerd moet. Volveldse toepassing van glyfosaat moet worden ingeperkt, aldus de minister.

Concreet is nog niks bekend. Wordt bijvoorbeeld onder grasland resetten alleen herinzaai van gras verstaan, of ook grasland doodspuiten, gevolgd door een jaar aardappelen of bollen?

Laatste reacties

  • agratax(1)

    Dat Europa Glyfosaat verbiedt, is voor de landbouw een bijna onmogelijke uitdaging. Hiermee is alleen de Glyfosaat spuit mondiaal nog niet in de schuur gezet. Zeker weten dat de Vegaburgers, gemaakt worden met GMO soja van het type RR en daarmee is de wereld nog lang niet vrij van Glyfosaat en de gevolgen. Tevens is de vraag wat mechanisch bestrijden van wortel onkruiden zoals kweek betekent voor Timmermans zijn klimaat doelen. Persoonlijk zie ik minder schade in het Europese gebruk van Glyfosaat, dan van het gebruik over de Oceaan, waar het in RR gewassen kan worden gespoten zonder limiet en op oogstbaar product.

  • veldzicht

    Als de milieubeweging maar lang genoeg dramt en met allerlei horror verhalen aan komen dan lukt het op den duur wel glyfosaat verboden te krijgen.Over de voordelen van glyfosaat mag onder geen beding worden gepraat.

  • a van Gerwen

    Zolang het speelveld voor iedereen maar hetzelfde blijft, hoeft een totaalverbod niets eens zo dramatisch te zijn. Innovaties komen vanzelf weer wel, hoewel ze nooit zo effectief en goedkoop zullen zijn als glyfosaat.

  • propalm

    In 1988 (!) werd in mijn buurt een demodag 'mechanisch onkruidbestrijding' in maïs aangelegd. We zaten nog in volle atrazine periode.
    De dag voor de demodag doorging regende het zeer hard. Er viel meer dan 30L water per m2.
    De demo ging toch door. Onkruidflora was vooral melganzevoet (die even hoog stond als de maïs, ongeveer 10cm).
    Het gebruikte materiaal zorgde evoor dat alles plat lag (maïs en melganzevoet) en door de regen van de dag ervoor werden er zeer diepe sporen in het veld getrokken door de tractoren en de machines.
    Iedereen vertrok, maar ik woonde naast de velden en zag wat er later gebeurde:
    3 weken laten werd alles gespoten met een zeer hoge dosis atrazine en andere producten want alles (zowel maïs als onkruid) stond opnieuw recht en het was oncontroleerbaar. Er was bovendien nog veel extra onkruid bijgekomen door nakieming en het bleef een nat voorjaar.
    Moraal: in droge voorjaren zoals de voorbije 2 zal het wel lukken om een 80 % resultaat te krijgen. (Er zal altijd wel wat schade zijn en er blijven onkruiden over). Bovendien zit je nu met een onkruidflora aan gierstgrassen waarbij er dikwijls een late nakieming is. Bij ploegloos werken is dit wel iets beter. Maar in natte jaren verergert de situatie en kan je niet buiten de chemische bestrijding...

  • Alco

    Als al die Groenen er nu eens op de knieën doorheen gingen!

  • henk 60

    blijkbaar moet eerst alles kapot. misschien dat de corona crisis de ogen opent.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.