Akkerbouw

Achtergrond 3 reacties

Uienseizoen draait om kleurverschil door regen

Voor of na de regen binnengekomen. Dat bepaalt dit seizoen het verschil in de uienbewaarschuren. De kwaliteit is doorgaans goed, de export loopt als een trein. Een stevige basis voor de uienmarkt.
  • Uienkwaliteit prima, ondanks regen bij oogst       
  • Hoe noordelijker, hoe donkerder de uien
  • Positief gevoel heerst in de uienhandel

Verwering in Zuiden geen item

De gevolgen van de natte herfst zijn duidelijk terug te zien in de Noordelijke uienbewaarschuren. Een groot deel van de oogst – die iets hoger is dan in 2018 – kwam na de wekenlange regen binnen. Dat leidt tot verwering; de buitenste huid is donker geworden. Vooral het optische contrast met vroeg geladen uien, die je tegemoet blinken, is groot. Voor een aantal afzetbestemmingen is dat een zeer voornaam aspect.

In het Zuiden begint de oogst eerder, waardoor vrijwel alle uien voor de natte moesson al achter de planken lagen. Hier is verwering dan ook geen item, ook omdat mindere partijen vroegtijdig zijn afgezet. De kwaliteit van de uien uit het Zuidwesten is eigenlijk gewoon perfect. Verwerkers betalen liever wat extra voor goede uien, dan dat ze met donkere uien blijven zitten nadat Afrika de grens in januari sluit.

Lees verder onder de foto

De rode uien van IJsbrand en Jan Anko Havinga uit Loppersum (Gr.) zijn wat verweerd door de regen. De gele uien kwamen voor de regen binnen. - Foto: Jan Willem van Vliet
De rode uien van IJsbrand en Jan Anko Havinga uit Loppersum (Gr.) zijn wat verweerd door de regen. De gele uien kwamen voor de regen binnen. - Foto: Jan Willem van Vliet

Op een aantal percelen in de bovenste helft van Nederland liggen begin 2020 zelfs nog uien. Die akkers zijn simpelweg onbegaanbaar door de nattigheid. Een groot probleem voor de individuele teler. Het is niet alleen je inkomen dat in de buitenlucht ligt, ook dat perceel leidt eronder dat het niet kan herstellen in de winterperiode.

Noordelijke uien donkerder

Hoe noordelijker je komt, hoe groter het aandeel ‘donkere’ uien in de bewaring is. Dat ziet Emiel Kamminga van adviesbureau Delphy. Groningen behoort tot zijn werkgebied. “Voor de regen zijn supermooie uien binnen gekomen. Omdat het seizoen in Groningen door het klimaatverschil altijd wat later is dan zuidelijker, hebben we ook een groter aandeel verweerde uien. Ook hebben veel akkerbouwers hier pootgoed. Dat komt op de eerste plaats”, aldus Kamminga. “Het kleurverschil in de uien is een prijsverschil van onderkant of bovenkant klasse 2. Je weet wel op welke partij een koper eerder afkomt. Inwendig is er vaak niks mis met de verkleurde uien. Telers hebben vertrouwen in de uienmarkt, merk ik. Bewaren lukt goed.”

Volop ventilatie

Laat binnengehaald product vertoont verwering, maar de inwendige kwaliteit lijkt niet ernstig aangetast. Kiemrust moet goed worden gecontroleerd, om zo nodig versneld te verkopen, maar blijkt vooralsnog geen grote zorg. Er wordt volop geventileerd om het natte product goed droog te krijgen. Iets meer tarra door een rotje of watervel ligt in de lijn der verwachting. Ook fusarium speelt weer een belangrijke rol, mede door de hoge temperaturen. De schimmel komt bijna overal wel voor, inmiddels ook in het ‘nieuwe’ teeltgebied Groningen. Drentse uientelers komen het nog niet tegen.

Lees verder onder het kader


Onderstaande uientelers vertellen meer over hun uienbewaring in Boerderij 16, vakdeel Akkerbouw


  • IJsbrand (60) en Anko (29) Havinga uit Loppersum (Gr.). "Ik doe de uienbewaring op gevoel", aldus IJsbrand. "Ik zit er niet 24 uur per dag bij. Met kachels hebben we de uiene naar 20 graden celcius gebracht."

    IJsbrand (60) en Anko (29) Havinga uit Loppersum (Gr.). "Ik doe de uienbewaring op gevoel", aldus IJsbrand. "Ik zit er niet 24 uur per dag bij. Met kachels hebben we de uiene naar 20 graden celcius gebracht."

  • Anton de Wit (62) uit Lepelstraat (N.-Br.). “De stand van het gewas was heel dicht, daardoor zijn de zaaiuien dit seizoen minder grof.” - Foto: Peter Roek

    Anton de Wit (62) uit Lepelstraat (N.-Br.). “De stand van het gewas was heel dicht, daardoor zijn de zaaiuien dit seizoen minder grof.” - Foto: Peter Roek

  • Fredo Smit (48) uit Swifterbant (Fl.) is in omschakeling van gangbaar naar biologisch. De meeste uien zijn nog gangbaar. "De ui is een lastige om biologisch te telen." - Foto: Ton Kastermans

    Fredo Smit (48) uit Swifterbant (Fl.) is in omschakeling van gangbaar naar biologisch. De meeste uien zijn nog gangbaar. "De ui is een lastige om biologisch te telen." - Foto: Ton Kastermans

  • Tom (25) en Henk (57) Maathuis uit Wildervank (Gr.). "Met veel ventileren zijn onze 'zanduien' droog geworden", aldus Tom. "Ze zitten nu op ruim zeven graden. Daar kunnen we mee vooruit."

    Tom (25) en Henk (57) Maathuis uit Wildervank (Gr.). "Met veel ventileren zijn onze 'zanduien' droog geworden", aldus Tom. "Ze zitten nu op ruim zeven graden. Daar kunnen we mee vooruit."


‘Goede uien uit Drenthe’

Anne Kees Smeenk van uienverwerker en -exporteur Gebroeders Van Liere in Dronten (Fl.) doet veel zaken in het opkomende uiengebied Drenthe. “Wij halen er kwalitatief goede uien vandaan. De kleur van zanduien is niks minder dan uien uit de klei. De veredeling doet goede zaken met rassen die huidvast en hard zijn”, vertelt Smeenk. “Wel is het jammer dat de kleur dit jaar een beetje donker is door de nattigheid. Desalniettemin denk ik dat de telers er leuke saldo’s draaien en dat daardoor de teelt en bewaring verder uitbreiden. Dat proef je onderweg ook wel. Door de grote oppervlaktes gaat de uitbreiding gelijk in grote stappen.”

Wij halen uit Drenthe kwalitatief goede uien. De kleur van zanduien is niks minder dan uien uit de klei

Anne Kees Smeenk van uienverwerker en -exporteur Gebroeders Van Liere uit Dronten

Helft uienvoorraad weg

Het lijkt erop dat grofweg zo’n beetje de helft van de uienvoorraad rond de jaarwisseling weg is, uitgaande van de voorraadschatting van het CBS. Het beeld van de laatste jaren is dat het steeds meer een uitdaging wordt om de tweede helft van de uienvoorraad weg te werken. Ook blijken de uien zomaar ineens een andere kant op kunnen rollen.

Scheurkonten komen vrij veel voor in de Drentse uien. Hieruit kun je opmaken dat deze uien gevoeliger zijn voor groeifluctuaties door weersextremen. - Foto: Jan Willem van Vliet
Scheurkonten komen vrij veel voor in de Drentse uien. Hieruit kun je opmaken dat deze uien gevoeliger zijn voor groeifluctuaties door weersextremen. - Foto: Jan Willem van Vliet

Uit de voorraadinventarisatie van de Verenigde Telers Akkerbouw (VTA), begin december gehouden onder de VTA-leden, blijkt dat al behoorlijk wat vrije uien uit de voorraad zijn verkocht. In absolute tonnen zit er bij VTA-leden 5,3% meer voorraad dan het langjarig gemiddelde. Hiervan is 31% verkocht. Dat komt mede omdat meer rode uien dan andere jaren zijn weggegaan. Er zijn vanaf de start van het afzetseizoen (week 27) tot en met begin december (week 49) 623.743 ton Nederlandse uien geëxporteerd. Dat is een record voor die afzetperiode.

Als de Aziatische vraag in 2020 aanhoudt, ondersteunt dat de prijzen voor goede uien. Door de mega-export en beste kwaliteit hebben telers doorgaans een positief gevoel over de marktsituatie van dit seizoen.

Lichtpuntjes op de uienmarkt

Voor de tweede helft van het huidige afzetseizoen zijn er lichtpuntjes waarneembaar. Azië gaat in januari in elk geval door met vragen. Dat sijpelt naar verwachting door in februari, tot er nieuwe oogsten – die goedkoper worden aangeboden dan Nederlandse uien – komen in het zuidelijk halfrond.

Volumetechnisch gaat het prima. Voor exporteurs die op Afrika zitten, wordt het wat krapper. Ivoorkust vraagt vanaf december al minder uien en Senegal sluit waarschijnlijk 15 januari de grens. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe vast deze datum staat. Vooralsnog staat begin januari een boot gepland.

De afzet van de rode ui gaat dit seizoen super door wegvallend aanbod van India en ook de handel in gele uien loopt gewoon door. De afgelopen jaren leren dat de eerste helft van het seizoen vaak het beste is. De prijs stijgt niet zomaar door na de jaarwisseling. Als de vraag echter zo breed blijft, kan het wegvallen van Afrikaanse landen worden opgevangen. Door gaten te blijven vullen met kwaliteitsuien kan de prijs stijgen.

Mede-auteur: Annet Smale

Laatste reacties

  • breukers1

    Ik denk dat de oogst 10 tot 15 ton hoger uitpakt dan in 2018...schrijffout??

  • Petra Vos

    Klopt, ik ga het aanpassen. Bedankt voor de reactie.

  • trekker123

    In het zuidwesten was de opbrengst vorig jaar toch beduidend beter dan in 2018!

Of registreer je om te kunnen reageren.