Akkerbouw

Achtergrond 6 reacties

Termorshuizen: werking biostimulanten overschat

De werking van biostimulanten wordt volgens Aad Termorshuizen schromelijk overschat.

Aad Termorshuizen betoogde dat op het symposium ‘Biostimulanten in de landbouw’ in Nijkerk, georganiseerd door de Brancheorganisatie Akkerbouw, Artemis en Agrodis. Artemis is de brancheorganisatie van producten van natuurlijke gewasbeschermingsmiddelen. Agrodis de brancheorganisatie van middelenhandelaren.

Termorshuizen is zelfstandig adviseur Bodemkwaliteit en plantenpathogen. Daarvoor was hij jarenlang hoofddocent aan de Wageningen Universiteit.

Talloze biostimulanten

Er zijn talloze biostimulanten, zoals plantenextracten, humuszuren, aminozuren, biopolymeren, anorganische verbindingen, biofertilizers en compost. Vaak worden deze in producten in combinaties toegepast. De claims zijn vaak beloftevol, maar vaag. Zoals gebalanceerde nutriënten, verbeterde bloei en toename populaties goede micro-organismen.

Effecten van zeewierextracten

Termorshuizen licht zeewierextracten uit. Er zijn diverse wetenschappelijke publicaties over de effecten van zeewierextracten op de opbrengst, de meeste in onbelangrijke gewassen, zoals raketblad. Er zijn maar enkele onderzoeken relevante akkerbouw- en tuinbouwgewassen. De resultaten zijn vaak verbazingwekkend goed, maar vrijwel altijd onder labomstandigheden in in-vitro planten of kiemplanten. Vrijwel nooit onder praktijkomstandigheden. De effecten verdwijnen buiten de experimentele omgeving. De claims van dergelijke producten moet je daarom met een grote emmer zout nemen, aldus Termorshuizen.

Toevoegen van mycorrhiza geen zin

Tweede voorbeeld mycorrhiza. Je kunt mycorrhiza-producten inoculeren, maar effectiever is volgens Termorshuizen niet-kerend te gaan werken. Daarbij, onderzoek heeft aangetoond dat geïnoculeerde mycorrhizastammen alleen werken bij lage fosfaatgehaltes van de grond. P-Olsen is een internationale fosfaatgetal. Een P-Olsen van 49 staat in Nederland gelijk aan fosfaatarm. Boven een P-Olsen van 49 heeft volgens wetenschappelijk onderzoek inoculatie van mycorrhiza geen enkel effect. Met andere woorden, Nederland kent haast geen enkel perceel dat fosfaatarm is, dus toevoegen van mycorrhiza heeft in Nederland geen enkele zin.

Onderzoek uit andere landen

Onderzoek komt vaak uit Zuid-Europa of landen met minder gunstige teeltomstandigheden, zoals Brazilië of de Verenigde Staten. Planten ondervinden daar vaak stress, waardoor gebruik van biostimulanten vaker tot resultaat leidt.

Baat het niet, dan schaadt het niet

De effecten van biostimulanten zijn vrijwel altijd neutraal tot, in het gunstigste geval, licht positief. Dus geldt bij biostimulanten wel: baat het niet, het schaadt ook niet. Toch wel enigszins een geruststelling, volgens Termorshuizen. De adviseur adviseert telers die met biostimulanten aan de slag gaan de middelen te testen op eigen percelen. Dus een deel wel en een deel niet behandelen, en dan later beoordelen of het product meerwaarde heeft gehad.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Bebaast mij niks dat het niet werkt.

  • agratax(1)

    Ik zou wel eens willen weten hoe lang deze middelen werken zonder toevoeging van mineralen (kunst) mest, deze laatste wenst de milieu beweging in de ban te doen. Alles t.b.v. bio-diversiteit het nieuwe toverwoord als het gaat over "Het redden van de aarde".

  • propalm

    De chemische industrie heeft het heel moeilijk met biostimulanten en hun werking. Dergelijke onzin verspreiden doet men dan ook ten voordele van de chemie. Het lobbyen doet zijn werk.
    Het probleem zit hem ook in het feit dat biostimulanten en biocontrole steeds weer (en vooral in Nederland) vermengd worden. Het zijn echter totaal verschillende middelen met verschillende werkingen. Biocontrole en gewasbescherming is vergelijkbaar. Biostimulanten kan je noch met gewasbescherming, noch met meststoffen vergelijken. Biostimulanten werken tegen abiotische stress (en dan moet je snappen wat dat is: stress veroorzaakt door oa. hitte, koude, te droog, te nat, te veel of te weinig licht maar ook stress veroorzaakt door het gebruik van fyto (bv bij herbicides op gewassen gebruikt ziet men een stress op de plant), andere voorbeelden zijn de fysiologische stress tijdens kieming, bij de bloei en dergelijke meer. Duidelijk niets wat door chemie bestreden wordt nl insecten, onkruid, schimmels, aaltjes,...).

  • Piusfloris

    Mijn reactie op de presentatie van Aad Termorshuizen heb ik al direct na zijn betoog gegeven. Aad heeft bijna een uur staan praten over literatuuronderzoek van soms meer dan 30 jaar oud. Geen onderzoek dat hij zelf heeft gedaan. Veel van zijn uitspraken zijn uit hun context getrokken. En het betreft enkelvoudige onderzoeken. De meeste van de onderzoeken die Aad presenteerde lieten geen hogere productie zien! Maar dat is helemaal niet de rol van biostimulanten. Er is geen weldenkende teler die zeewier, humuszuur of welk ander product dan ook toepast om daar wonderen van te verwachten of om iets te bestrijden. Telers werken met biostimulanten omdat ze verschillen opmerken. Niet altijd en niet op elk gewas. Maar zij zien wel effect. En zo slaan deze telers de weg naar de toekomst in. Een toekomst waarbij de rol van planten als enige bodemverbeteraars steeds belangrijker wordt. Biostimulanten zijn er niet om de productie te verhogen. Ze zijn er om de planten sterker te maken en om de fotosynthese te verbeteren. De presentatie van Aad Termorshuizen is een klap in het gezicht van de honderden onderzoekers en telers die keihard werken aan de mogelijkheid om de agrarische sector minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. Met zijn relaas over volstrekt verouderd onderzoek verklaard Aad iedereen die in deze sector werkzaam is, inclusief de mensen die werken aan een goede regelgeving op dit gebied eigenlijk voor gek!

  • Piusfloris

    Een reactie op het onderdeel over mycorrhiza uit de presentatie van Termorshuizen. Onderzoekers kijken naar de hoeveelheid schimmeldraden, de aantal punten waar schimmeldraden de wortels binnen groeien om suikers uit te wisselen voor nutriënten waar wortels niet bij kunnen.Daar zijn wereldwijd goede wetenschappelijke systemen voor. De hoeveelheid schimmeldraden zijn een maatstaf om de kolonisatie van de wortels met mycorhiza's te meten. Als er veel fosfaat in de grond zit zijn er maar een beperkt aantal schimmeldraden nodig om de plant van voldoende fosfaat te voorzien. Dat wordt door de meeste onderzoekers vertaald als een slechte kolonisatie. Dat is ver naast de realiteit. Om te beginnen: mycorrhiza is voor 95% van alle plantensoorten op aarde net zo belangrijk als bladgroen in het blad en stengels. Dat wij ze niet "nodig" hebben omdat kunstmest via druk in de wortels wordt geperst is verheven tot "normaal" De allerbelangrijkste biostimulanten zijn mycorrhiza's. De reden dat er overal zoveel fosfaat in de grond zit is omdat de mycorrhiza's afwezig zijn. Als het fosfaatgetal in de grond lager moet worden zijn mycorrhiza's de enige wijze om dit te realiseren. En als je de grond vernield moeten er inderdaad nieuwe mycorrhizasporen worden aangebracht. De agrarische sector heeft geen behoefte aan het oplepelen van oude onderzoeken waarmee het "gelijk" van vroeger wordt bevestigd.

  • Aad Termorshuizen

    Mijn reactie op bovenstaande reacties: het klopt dat biostimulanten een andere werking hebben dan bestrijdingsmiddelen en meststoffen. Dat is namelijk per definitie zo. Toch hoor ik vaak dat verwacht wordt dat biostimulanten de planten zodanig versterken dat er minder of geen bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Daarmee wordt versterking verward met resistentie denk ik. Deze verwachting is m.i. sterk overtrokken. Maar we zullen zien: de aanpassing in de EU-meststoffenverordening zal per medio 2022 wellicht het kaf van het koren gaan scheiden. Ik hoop het!
    Ik ben een onafhankelijk adviseur die alleen mijn eigen mening verkondigt. Voor wie in twijfel trekt dat ik niet recent onderzoek heb meegenomen in mijn lezing, bekijk zelf mijn lezing op <> ; daar staan ook de referenties naar de literatuur die ik gebruikt heb, plus jaartal. Bovendien heb ik ook mijn oor te luisteren gelegd bij een reeks aan wetenschappers, en daarover rapporteer ik ook in mijn lezing. Wat betreft mycorrhiza, inderdaad zijn P-niveaus in de bodem essentieel. Bij dalende P-niveaus zal mycorrhiza aan invloed winnen. Maar of je dan mycorrhiza-biostimulanten nodig hebt als je weet dat ze ook in de bodem zelf al voorkomen is de vraag. Je kunt ook, betoogde ik in mijn lezing, mycorrhiza stimuleren door teeltmaatregelen. Daar is veel over geschreven. Of het allemaal echt nodig is? Voorlopig niet, gezien de over het algemeen hoge P-niveaus in de bodem.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.