Akkerbouw

Achtergrond 1 reactie

Zaadvermeerdering koolzaad is een rendabele teelt

De oogst van zaaizaad voor winterkoolzaad verliep dit jaar goed. Akkerbouwer Gertjan Meijer is tevreden over de opbrengst.

Het koolzaadstro ligt in lange wiersen op het land. De zon schijnt uitbundig boven het akkerbouwbedrijf van Gertjan Meijer in de Oostwolderpolder (Gr.). “We staan te popelen om het binnen te halen, maar het is nog niet droog genoeg”, vertelt hij met passie. Zodra het weer het toelaat zal loonbedrijf Van Buizen uit Nieuwolda het stro persen. Daarna worden de pakken met verreikers op wagens gezet en in de schuur gereden. ”Het wordt verkocht wanneer de prijs goed is.”

Lees verder onder de foto.

Gertjan Meijer (61) teelt op zijn akkerbouwbedrijf in het Oldambt zaaizaad voor winterkoolzaad. Afnemer is Vandinter Semo in Scheemda. Hij ruilt grond met de buren omdat het gewas niet vaker dan eenmaal in de tien jaar op hetzelfde perceel verbouwd mag worden. - Foto's: Hans Banus
Gertjan Meijer (61) teelt op zijn akkerbouwbedrijf in het Oldambt zaaizaad voor winterkoolzaad. Afnemer is Vandinter Semo in Scheemda. Hij ruilt grond met de buren omdat het gewas niet vaker dan eenmaal in de tien jaar op hetzelfde perceel verbouwd mag worden. - Foto's: Hans Banus

Bedrijfsgegevens

130 hectare kleigrond
20 hectare koolzaad
15 hectare suikerbieten
7,5 hectare luzerne
8 hectare winterveldbonen
79,5 hectare wintertarwe

Oogst in 2 etappes

De 20 hectare winterkoolzaad voor zaadvermeerdering is dit jaar in 2 etappes geoogst. De gemiddelde opbrengst bedraagt 3 ton per hectare. Meijer: “Ik ben heel tevreden. De eerste partij zat op 8% vocht. Dat is precies goed. Daarna kregen we regen.” De rest werd geoogst op een stormachtige zaterdag. “We zaten toen op 10%. Van die laatste vracht gaan dus nog droogkosten af, naast de schoningskosten.”

Lees verder onder de foto.

Gertjan Meijer oogst het winterkoolzaad met zijn New Holland CX8040-combine waaraan een koolzaadvoorzetstuk bevestigd is. Het vochtpercentage schommelde tussen de 8 en 10%. - Foto: Hans Banus
Gertjan Meijer oogst het winterkoolzaad met zijn New Holland CX8040-combine waaraan een koolzaadvoorzetstuk bevestigd is. Het vochtpercentage schommelde tussen de 8 en 10%. - Foto: Hans Banus

Speciale klepelbak

De opbrengst van winterkoolkoolzaad voor zaadvermeerdering is lager dan de gangbare 4 ton per hectare van de normale winterkoolzaad. Dat komt omdat de mannelijke planten, die voor de bestuiving zorgen, na de bloei eraf worden gemaaid. Meijer heeft hiervoor een speciale klepelbak. “Het is belangrijk dat alles fijngemalen wordt. Zaadjes van een gaaf gebleven stengel blijven kiemkrachtig.”

De vrouwelijke planten staan in stroken van 6 meter breed en de mannelijke in stroken van 2 meter. Voordat het mannelijke gedeelte wordt gemaaid, gaat Meijer het gewas machinaal toppen waardoor het proces van bestuiving in fases kan plaatsvinden. Zodra de vrouwelijke plant bloeit, moet daar stuifmeel van de mannelijke planten naar toe.

Lees verder onder de foto.

"Wanneer je van de stam af dorst gaat de capaciteit van de combine omlaag en moet je langzamer rijden om het zaad er goed uit te krijgen."
"Wanneer je van de stam af dorst gaat de capaciteit van de combine omlaag en moet je langzamer rijden om het zaad er goed uit te krijgen."

Supergrond

Na het toppen en maaien groeit het gewas door tot aan de oogst. Al met al staat winterkoolzaad 11 maanden op het land. “De buren met wie ik land ruil, krijgen er supergrond door en het volgende jaar een hogere opbrengst van graan.”

Hij ontdekte de teelt van zaadvermeerdering in Canada. “Wij zagen het gewas bij een collega akkerbouwer. Het feit dat het een rendabele teelt is sprak mij aan. Meestal is het beter dan wintertarwe en vaak zelfs ook dan bieten.” Meijer spreekt elk jaar van tevoren een prijs af met Vandinter Semo. Hij doet daar verder geen uitspraken over.

Lees verder onder de foto.

Het koolzaad wordt van de stam af gedorst. “In het zwad kunnen zaadjes eruit waaien. Nu konden de onderste hauwen nog langer doorgroeien.”
Het koolzaad wordt van de stam af gedorst. “In het zwad kunnen zaadjes eruit waaien. Nu konden de onderste hauwen nog langer doorgroeien.”

Halmverkorter inzetten voor wortelontwikkeling

In 2007 begon hij met de zaadvermeerdering en was toen een van de eerste telers. “Ik moest 2 zaaimachines inzetten om een mannelijk en vrouwelijk gewas te zaaien.” Tegenwoordig zaait hij in 1 werkgang met een 4 meter brede zaaicombinatie bestaande uit een bouwvoorlichter, kopeg en 2 zaaimachines. Voor het zaaien aan wordt er drijfmest op het land gebracht met de sleepslang en anders zuivere stikstof. De voorvrucht is wintertarwe.

Het moment van zaaien luistert nauw, zegt Meijer. “Winterkoolzaad moet rond 25 augustus worden gezaaid. Zaai je later, dan is het wortelstelsel te weinig ontwikkeld. Wordt het te hoog, dan is het risico op afvriezen te groot. Desnoods kun je in de herfst een halmverkorter inzetten om de wortelontwikkeling te stimuleren.”

Lees verder onder de foto.

De zaadjes zijn mooi donker gekleurd en optimaal om te oogsten.
De zaadjes zijn mooi donker gekleurd en optimaal om te oogsten.

Duistbestrijding

Na het zaaien wordt de tarwe-opslag bestreden en vindt de duistbestrijding plaats. “Dat wil super in koolzaad.” Vorig jaar ging veel koolzaad verloren door de droogte. “Daarom doe ik geen grondbewerking behalve dan met de bouwvoorlichter die er 35 centimeter diep door de grond gaat.”

Door de jaren heen heeft hij ondervonden dat de bestrijding van een van de grootste vijanden van koolzaad, de koolzaadglanskever, en de schimmels erg belangrijk zijn. “Als het gewas licht en energie kwijtraakt zullen de planten minder goed opbrengen.”

Het selecteren leer je vooral in de praktijk. “De mannelijke planten moeten uit het vrouwelijke gedeelte worden gehaald. Door ervaring op te doen zie je die planten op een gegeven ogenblik net zo snel als een bierglas op de bar.” Het gewas wordt gekeurd door de NAK en Vandinter Semo. “Het is elk jaar goed gegaan. Ik heb nog nooit een misoogst gehad of hoeven overzaaien.”

Lees verder onder de foto.

Legen boven de trailer. Het product gaat rechtstreeks per vrachtwagen naar Scheemda.
Legen boven de trailer. Het product gaat rechtstreeks per vrachtwagen naar Scheemda.

Achtergebleven zaad

Zodra het koolzaadstro geoogst is, gaat Meijer met de ruim zeven meter brede stoppelhark over het land. Zo brengt hij een laagje losse grond over de stoppel.

“Oliehoudende zaden blijven lang goed en kunnen veel opslag veroorzaken. Voorwaarde is dat je met een redelijke snelheid rijdt. Je wilt immers dat zoveel mogelijk achtergebleven zaad gaat ontkiemen om het vervolgens te bestrijden met glyfosaat.” Omdat de stengels stug zijn en rechtop staan gebruikt hij een 170 pk tractor.

Voor het komend jaar kan Meijer 7,5 hectare koolzaad verbouwen. Dat is de maximale oppervlakte die de afnemer heeft bepaald. Een forse afname ten opzichte van het afgelopen jaar. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de teruggang van de koolzaadteelt in Nederland.

Het akkerbouwbedrijf.
Het akkerbouwbedrijf.

Eén reactie

  • piet 5162

    Handig Meijer zulke reclame
    Volgend jaar een paar telers erbij en Meijer heeft nog 3 HA voor een lagere prijs

Of registreer je om te kunnen reageren.