Akkerbouw

Achtergrond 2 reacties

Na 10 jaar eerste verkoopbare oogst oud graanras

Ravi van Marissing heeft een passie voor het vermeerderen en in stand houden van oude, bijzondere graanrassen. De gerst wordt gebruikt voor het brouwen van speciaalbieren.

Na 10 jaar vermeerderen oogst Ravi van Marissing in Deventer (Ov.) dit jaar voor het eerst 3 hectare biologische brouwgerst. Daarvan zet hij een groot deel afzet voor het brouwen van speciaalbieren. Het is geen standaard brouwgerst die Van Marissing teelt, het zijn allemaal oude, bijzondere rassen.

Zo’n 10 jaar geleden begon hij met vermeerderen van deze oude graanrassen. Via het Geldersch Landschap die op de zogenoemde Celtic Fields (of raatakkers) bij Wekerom (Gld.) traditionele gewassen wilden gaan telen, kwam Van Marissing in contact met een verzamelaar van oude graanrassen. Van hem kreeg hij van 10 soorten, elk 10 zaden om zelf verder te vermeerderen. Hierbij zaten verschillende soorten tarwe, haver en gerst. Op de lichte zandgrond bij Wekerom bleken de gerstsoorten het het beste te doen. Daarom is hij ermee doorgegaan om deze te vermeerderen.

Tekst gaat verder onder de foto‘s


  • De Raatakker heet het bedrijf van Ravi van Marissing (40) in Deventer (Ov.). Het bedrijf omvat 3 hectare zomergerst. Van oorsprong is Van Marissing een biologische tuinder, die zelf 2 dagen in de week zijn producten op de markt verkoopt. Als derde tak vermeerdert De Raatakker 4 oude graanrassen, waarvoor de teler een passende afzet zoekt. - Foto's: Henk Riswick

    De Raatakker heet het bedrijf van Ravi van Marissing (40) in Deventer (Ov.). Het bedrijf omvat 3 hectare zomergerst. Van oorsprong is Van Marissing een biologische tuinder, die zelf 2 dagen in de week zijn producten op de markt verkoopt. Als derde tak vermeerdert De Raatakker 4 oude graanrassen, waarvoor de teler een passende afzet zoekt. - Foto's: Henk Riswick

  • Van Marissing lost het geoogste graan direct in kisten. Voor de oogst gebruikt hij een ruim 40 jaar oude Fahr-combine.

    Van Marissing lost het geoogste graan direct in kisten. Voor de oogst gebruikt hij een ruim 40 jaar oude Fahr-combine.

  • Een van de vergeten graanrassen die Van Marissing teelt, is een vierrijige zwarte gerst.

    Een van de vergeten graanrassen die Van Marissing teelt, is een vierrijige zwarte gerst.

Om na een mislukte teelt verder te kunnen, bewaar ik van ieder ras een ‘ijzeren’ voorraad zaaizaad voor 0,5 hectare

Werken met kleine hoeveelheden graan

Als tuinder was hij wel gewend om met kleine hoeveelheden te werken. “Je begint met een rijtje, dan wordt het een bed, dan meerdere bedden en dan heb je zo genoeg zaaizaad voor een hectare.”

In het vijfde jaar had hij de pech dat de graanklander (een graanvretende kever) in de bewaring kwam, waardoor een groot deel van het zaaizaad verloren ging. Daardoor moest hij weer bijna opnieuw beginnen. De les die hij daaruit leerde is dat hij zijn graan nu vaker controleert op de aanwezigheid van het insect. “Ook bewaar ik van ieder ras een ‘ijzeren’ voorraad zaaizaad voor 0,5 hectare voor het geval er een oogst mislukt.” Tot nu toe heeft hij geen tegenvallers meer gehad.

Volgens Van Marissing gaat het vermeerderen vrij snel. Eén zaadje kan wel 20 aren met ieder meer dan 10 korrels produceren.

Vermeerdering en teelt granen in eigen hand houden

Afgelopen teeltjaar was hij zover dat hij genoeg zaaizaad had voor 3 hectare. Voor de teelt huurde Van Marissing een perceel van biologisch landbouwbedrijf Blisveld in Drempt (Gld.). Daarop teelde hij hemelgerst, vierrijige zwarte gerst, pauwengerst en chevaliergerst. Deze laatste soort komt uit 1830 en werd in de 19e eeuw veel gebruikt om bier van te brouwen. Naar zaad van dit ras is volgens de ondernemer veel vraag. Hij geeft er de voorkeur aan om de vermeerdering en de teelt hiervan in eigen hand te houden. Zijn doel is om een keten op te zetten van vermeerdering via teelt en mouterij tot aan levering van mout aan bierbrouwerijen om er speciaalbieren van te brouwen.

De gerst wil Van Marissing laten vermouten door de kleinschalige vloermouterij Masterveld in Winterswijk. Het grote voordeel van deze mouterij is dat ze ook kleinere hoeveelheden van 1,5 tot 2 ton per keer kunnen vermouten. Bij grotere mouterijen kan hij met deze kleinere volumes niet terecht.

Een uitdaging bij de afzet van de mout is nog om voldoende brouwerijen te vinden die de bijzondere mout willen proberen.

Naast de brouwgersten teelt Van Marissing ook de deels naaktzadige hemelgerst. Deze naakte zaden kunnen aan het broodbakproces toegevoegd worden voor een andere smaak aan het tarwebrood.

Tekst gaat verder onder de foto‘s


  • In het biologische perceel staat opslag van zonnebloemen, mooi om te zien maar lastig bij de oogst van het graan.

    In het biologische perceel staat opslag van zonnebloemen, mooi om te zien maar lastig bij de oogst van het graan.

  • Van Marissing bewaart zijn graan in kisten. Dat is handig voor het transport van kleine hoeveelheden en geeft veel flexibiliteit bij de afzet.

    Van Marissing bewaart zijn graan in kisten. Dat is handig voor het transport van kleine hoeveelheden en geeft veel flexibiliteit bij de afzet.

  • Het graan is goed rijp. Daardoor is het gewas in elkaar gezakt. Het laat zich nog goed dorsen.

    Het graan is goed rijp. Daardoor is het gewas in elkaar gezakt. Het laat zich nog goed dorsen.

Opschalen graanareaal tot 10 hectare

Wanneer hij de afzet op orde heeft, wil de ondernemer opschalen naar een areaal van 10 hectare. Niet meer omdat hij deze graanteelt als een risicogewas ziet. Door ziekte, legering of verkeerd eiwitgehalte kan de oogst mislukken. Bovendien moet de teelt qua arbeid naast de andere takken van zijn bedrijf passen.

De belangrijkste tak van De Raatakker is nu nog de marktkraam, waarin de teler op de markten van Utrecht en Enschede biologische groenten verkoopt.

Tot dit jaar teelde Van Marissing zelf biologische groenten, de tweede tak onder zijn bedrijf. Het is hem nog niet gelukt om echt een eigen plek te vinden voor zijn bedrijf. “Dat is toch wel erg moeilijk als je van huis uit niet van een boerderij komt.”

Teelthandleiding voor oude rassen ontbreekt

Dit jaar teelde Van Marissing zijn gerst voor zijn doen op vrij grote schaal. Voor het zaaien schakelde hij een loonwerker in. Daarbij liep hij tegen het praktische probleem aan dat de zwarte gerst met lange kafnaalden niet met een gewone zaaimachine gezaaid kon worden. Daarom zaaide hij 0,5 hectare alsnog met de hand. Een teelthandleiding voor deze oude rassen is er niet, de teler moet daarom nog veel uitvinden. Hoeveel zaaizaad moet hij gebruiken, wat is het beste zaaitijdstip, moet er bemesting op of gaat dan alles plat?

Zelf oogsten met eigen M600 Fahr-oldtimercombine

Het stro van de oude rassen is wel twee keer zo lang als dat van de moderne rassen. Desondanks is het gewas redelijk overeind blijven staan en was het goed te oogsten. De oogst doet hij zelf met een speciaal voor deze teelt gekochte eigen combine. De ondernemer koos voor een M600 Fahr-oldtimercombine die hij voor € 3.200 in het oosten van Duitsland kocht. De keus viel op dit type combine omdat deze relatief goed schoon te maken is. Van Marissing vindt het namelijk erg belangrijk dat er geen vermenging optreedt tussen de soorten. Een loonwerker inschakelen voor de oogst zou alleen al aan schoonmaakuren erg duur worden. De ondernemer is wat betreft hoeveelheid zaaizaad en de oogst klaar om de teelt op te schalen.

Lees ook: Lokale gerst vermouten voor streekbier

Laatste reacties

  • rik.hidding1

    Prachtig!

  • Nathanael

    Mooi! Niet afhankelijk zijn van Monsanto of iets dergelijks en de oude rassen die nog echt natuur zijn weer terug brengen!

Of registreer je om te kunnen reageren.