Akkerbouw

Achtergrond 1 reactie

Mooi graanseizoen is vroeg

Graanoogstseizoen 2019 is vroeg gestart en is grotendeels zonder problemen verlopen door het bestendig droge weer. Veel was er al af voor de eerste buien. Ondanks de droogte vallen de opbrengsten enigszins mee. Ook hoge opbrengsten worden gemeld.

Waar begin vorige week in het midden en noorden van Nederland de combines lange dagen maakten, bleven in het zuiden en het zuidwesten de maaidorsers bij huis.

Waar eerst werd gedorst met vochtpercentages tot 10 à 11%, legden fikse buien de graanoogst voor enkele dagen stil. De hoeveelheden regen in het weekend varieerden van 16 tot meer dan 40 millimeter.

Tarwe dorsen in Heijningen (N.-Br). Loonbedrijf Fijnaart is op dinsdag voorzichting begonnen; 4 dagen eerder legde regen het werk stil. Op vrijdag en zaterdag viel daar 46 millimeter regen. Voor de regen brandde de zon de soms niet helemaal rijpe tarwe droog. Vochtpercentages lagen op 11 à 12% - foto: Peter Roek.
Tarwe dorsen in Heijningen (N.-Br). Loonbedrijf Fijnaart is op dinsdag voorzichting begonnen; 4 dagen eerder legde regen het werk stil. Op vrijdag en zaterdag viel daar 46 millimeter regen. Voor de regen brandde de zon de soms niet helemaal rijpe tarwe droog. Vochtpercentages lagen op 11 à 12% - foto: Peter Roek.

In Oost-Brabant en Limburg was al eerder wat regen gevallen. Daar was zaterdag de tarweoogst al voor zo’n driekwart geruimd. Het was trouwens niet enkel de regen die de voortgang deed stagneren, het laatste kwart van het areaal had ook nog wat tijd nodig om af te rijpen, zeker het stro.
In de loop van de dinsdag kwamen in het zuidwesten de combines weer tevoorschijn om het werk te hervatten. Met onzeker weer in het vooruitzicht ging het dorsen toen tot ver in de avond door; op sommige plekken tot wel 3 uur ’s nachts. En dan stonden de machines rond 9 uur alweer in de tarwe.

Vorige week ging in Flevoland vrijwel alle tarwe van het land. De polderboeren konden ook het weekend lekker door met de oogst. Door het droge weer kon dorsen al in de ochtend starten, maar ook laat in de avond ging het door - foto: Hans Prinsen.
Vorige week ging in Flevoland vrijwel alle tarwe van het land. De polderboeren konden ook het weekend lekker door met de oogst. Door het droge weer kon dorsen al in de ochtend starten, maar ook laat in de avond ging het door - foto: Hans Prinsen.

Oogst vroeg in Flevoland

In Flevoland kwam de tarweoogst al vroeg op gang. Afgelopen maandag was het overgrote deel van de tarwe er in Flevoland al af. Anders dan in Zeeland was het ook in het weekend prachtig mooi weer waardoor de graanoogst kon doorgaan. Het was niet zo snikheet als in de dagen voor het weekend.

Wij kregen tarwe binnen van 43 graden, vertelt Gert Jan Bonestroo van Poldergraan in Biddinghuizen (Fl.). De droogste tarwe had 9% vocht, 13% was wel het hoogste. Hij noteerde gemiddeld 11,5% vocht en veel hectolitergewichten rond 80.

Graanontvangst bij CAV Agrotheek in Wieringerwerf. De tarwe komt droog en warm binnen en de oogst dient zich mooi verdeeld aan. In de Wieringermeer was begin vorige week het graszaad nog een beetje concurrent van de graanoogst - foto: Hans Prinsen
Graanontvangst bij CAV Agrotheek in Wieringerwerf. De tarwe komt droog en warm binnen en de oogst dient zich mooi verdeeld aan. In de Wieringermeer was begin vorige week het graszaad nog een beetje concurrent van de graanoogst - foto: Hans Prinsen

Pieter van Straten en Piet Groen bemannen het wegen en het monsteren bij CAV Agrotheek in Wieringerwerf (N-H). Daar was de tarweoogst vanaf het weekend ook goed op gang gekomen, maar die heeft nog wat concurrentie van de graszaadoogst, aldus van Straten.

Groen schat dat tot en met het weekend zo’n 20% van het graan binnen is. De opbrengsten zijn goed en dat geldt ook voor de kwaliteit. Het laagste hectolitergewicht is 76 en het hoogste 82. Daarbij worden hectareopbrengsten van 9,5 tot 12 ton genoteerd.

Jaap Kistemaker maakte vorige week maandag in Noord Beemster de maaidorser gereed voor de aanval. In de omgeving is een aantal collega’s nog maar net begonnen. Het stro is groenig en de korrel lijkt er ook nog nét niet te zijn - foto: Hans Prinsen.
Jaap Kistemaker maakte vorige week maandag in Noord Beemster de maaidorser gereed voor de aanval. In de omgeving is een aantal collega’s nog maar net begonnen. Het stro is groenig en de korrel lijkt er ook nog nét niet te zijn - foto: Hans Prinsen.

In de Beemster begon de graanoogst begin van de week nog maar net los te komen. Veel percelen op de zware Beemster klei zijn er eigenlijk nog net niet. Met wat regen in het vooruitzicht voor het einde van de week, wordt er toch begonnen. Het is dan een beetje zoeken naar percelen waar het vochtgehalte aanvaardbaar is.

Wat opvalt – en dat hangt ook samen met een goede korrelopbrengst – is dat op de meeste percelen veel stro zit, eigenlijk bij alle rassen. Vaak nog wat groenig in het stro, terwijl de korrel al droog is.

Baaltjes persen en opladen is stoffig werk. Betty Loman uit Schoonoord (Dr.) drinkt even een beker cola om het stof weg te spoelen. Betty bemandt de Ford 5110 met Welger-balenpers. Zoon Gert en buurman Harry Prins stapelen op de wagen de balen op. De gerstopbrengst valt vies tegen, variërend tussen de 1 en 5 ton per hectare.
Baaltjes persen en opladen is stoffig werk. Betty Loman uit Schoonoord (Dr.) drinkt even een beker cola om het stof weg te spoelen. Betty bemandt de Ford 5110 met Welger-balenpers. Zoon Gert en buurman Harry Prins stapelen op de wagen de balen op. De gerstopbrengst valt vies tegen, variërend tussen de 1 en 5 ton per hectare.

Grote regioverschillen

Voor de oogst is het mooi als het droog is. Om lekker te dorsen is een bui regen tussendoor eigenlijk een voordeel. Hoe verschillend het kan zijn in een klein land als Nederland werd ook duidelijk. Zelfs in dit uitzonderlijk warme en droge jaar kwamen weer maaidorsers stil te staan door de regen.

Het noorden en noordoosten kampten met een droog groeiseizoen. De meeste telers op de klei spreken van iets lagere opbrengsten dan gemiddeld. Drenthe en het Groningse zand waren gortdroog. Daar zijn de opbrengsten gemiddeld genomen gewoon slecht.

In het zuidwesten is de tarwe vlot geruimd en zijn de opbrengsten goed tot erg goed. En dat is gezien de droge en koude maanden maart en april toch wel opmerkelijk.

Op veel plaatsen wordt 11 ton gehaald en hectolitergewichten van 80 zijn zonder meer goed te noemen, zegt teeltdeskundige Wilko Wingelaar van Agrifirm. “De betere rassen halen dat.”

Zwad met kletsnat stro nabij Emmadorp in het oosten van Zeeuws-Vlaanderen. Je kunt er het water uitknijpen. Regen legde daar anderhalve week geleden de graanoogst stil. Voor andere gewassen was het water meer dan welkom - foto: Peter Roek.
Zwad met kletsnat stro nabij Emmadorp in het oosten van Zeeuws-Vlaanderen. Je kunt er het water uitknijpen. Regen legde daar anderhalve week geleden de graanoogst stil. Voor andere gewassen was het water meer dan welkom - foto: Peter Roek.

Meer meeldauw door droogte

Wingelaar ziet door de uitzonderlijke warmte dat van latere rassen de korrel versneld afrijpt op soms nog groen stro. Maar noodrijp wil hij het niet noemen. “Theoretisch zou je kunnen zeggen dat de korrelvulling niet is afgemaakt. Gezien de opbrengst valt het wel mee. Ik vind het een mooi graanseizoen.”

“Door de droogte was er wat meer meeldauw, ook was er iets meer fusarium. Door het droge voorjaar gaf septoria weinig problemen. Wat betreft gele roest valt op dat rassen – die als minder gevoelig te boek staan – dit jaar soms door de mand vallen.”

Telers hebben voor gevoelige rassen extra moeten spuiten

“Verschillende rassen kunnen hun goede resistentiecijfer niet langer waarmaken. Telers hebben voor gevoelige rassen extra moeten spuiten. Wie niet bij iedere ziekteaantasting direct naar de spuit wil grijpen, moet voor volgend seizoen anders naar zijn rassenkeuze gaan kijken.”

Kijk hier voor wat boeren over de graanoogst van 2019 zeggen en het complete artikel.

Leo Tholhuijsen, Martijn Knuivers, Martin Smits, Guus Queisen

Eén reactie

  • agratax.1

    Bij oogsten van 1 5 ton worden de kosten van maaidorsen niet of nauwelijks goed gemaakt, laat staan de andere kosten. Zo'n jaar kan als een ramp jaar worden bij geschreven.

Of registreer je om te kunnen reageren.