Akkerbouw

Achtergrond

‘Waterbassin betaalt zich al uit’

Het UIKC investeerde in zoetwaterbeschikbaarheid. Luc Remijn: “Zonder beregening kunnen wij de uienproeven niet goed uitvoeren.”

Uienteelt in een veranderend klimaat. Dat is het thema van de Uiendag 2019 in het Zeeuwse Colijnsplaat. Die toenemende weersextremen ondervinden de onderzoekers van het Uien Innovatie en Kenniscentrum (UIKC) jaarlijks. “Het is alweer zo droog, telers houden hun hart vast”, weet Uiendag-kartrekker Luc Remijn.

Luc Remijn (53) is adviseur bij Delphy en accountmanager bij het UIKC (samenwerking Delphy en Rusthoeve). "We zijn volop aan het beregenen." - Foto's: Peter Roek
Luc Remijn (53) is adviseur bij Delphy en accountmanager bij het UIKC (samenwerking Delphy en Rusthoeve). "We zijn volop aan het beregenen." - Foto's: Peter Roek

De droogte en de plaag trips leidden tot een dramatisch lage opbrengst in 2018. Het rampgebied dat de Uiendag vorig jaar vertegenwoordigde, staat bij velen nog vers op het netvlies. Wat doen jullie eraan om dat dit jaar te voorkomen?

“Net als dat de akkerbouwer uien wil blijven telen, willen wij uienproeven blijven doen. Dan moet je zoeken naar mogelijkheden om in droge periodes zoet water bij het gewas te krijgen. In andere delen van Nederland gooit de boer een slang in de sloot en kan hij de haspel aanzetten. Bij ons kan dat niet. Vorig jaar ging dat mis en verongelukte de teelt.”

We kunnen nu wel beregenen, dat is in elk geval iets

“Zonder beregening komen de kilo’s er niet. Dan is het gewas ook nog eens kwetsbaar en slaat trips toe. De ellende stapelt zich dan op. Daarom hebben we een bassin gegraven waar 3.000 kuub water in kan. Dat is niet heel veel; 10 hectare maal 30 millimeter. En het is duur. Maar we kunnen nu wel beregenen, dat is in elk geval iets.”

Heeft het deze winter voldoende geregend om het bassin te vullen?

“Het bassin is bijna helemaal gevuld geraakt. We zijn nu volop aan het beregenen, via een ondergronds leidingensysteem en een speciaal voor proefvelden ontwikkelde beregeningsboom. Die boom heeft roterende nozzles, met 4 straaltjes uit de draaiende doppen, waardoor overal evenveel water komt en de grond niet dichtslaat. Ook hebben we een proefveldje met druppelbevloeiing, om de discussie op de Uiendag te kunnen voeren. Het rendement van druppelbevloeiing is vele malen groter dan bij haspelen. Het was een flinke investering, maar het uitbetalen is al begonnen in de huidige droogte.”

Deze proef toont hoe 2 verschillende rassen zich gedragen bij langdurige warmte en droogte.
Deze proef toont hoe 2 verschillende rassen zich gedragen bij langdurige warmte en droogte.

De klimaatverandering is dus duidelijk merkbaar?

“De meningen zullen erover verschillen, maar naar mijn idee is er echt wel iets aan de hand. Zo hebben we te maken met allerlei insecten die we niet gewend zijn.”

Ik denk een verandering is ingezet en dat daarmee de extremen toenemen

“De eikenprocessierups bijvoorbeeld, een grote plaag. Trips zijn ook een groter probleem dan ooit tevoren. Zulke beestjes zijn niet zomaar ineens zo massaal aanwezig. Ik denk een verandering is ingezet en dat daarmee de extremen toenemen. Structureel. Dit jaar is het ook alweer net zo droog als vorig jaar. Telers vrezen het ergste. Dat maakt de uienteelt lastiger, vooral als je niet kunt beregenen.”

De larven van trips in een uienplant.
De larven van trips in een uienplant.

Dat is vooral een Zeeuws probleem, daar waar het water brak is. Verdwijnt de uienteelt uit gebieden waar zoet water ontbreekt in droge tijden?

“De uienteelt verdwijnt niet uit het Zuidwesten. De hectares nemen misschien af, maar er zijn nauwelijks goede alternatieven. Het saldo van de uienteelt kan immers heel goed zijn. Maar, als je er 3 jaar niets aan verdient, moet je toch overwegen om alternatieven te zoeken.”

Waarom moeten uientelers naar Proefboerderij Rusthoeve komen op 29 augustus?

“Om met collega’s over de uienteelt te praten, dat is heel belangrijk. Niet op de boerderij blijven en denken dat het toch niks wordt. Op de Uiendag worden nieuwe ontwikkelingen besproken waarmee je je rendement zou kunnen vergroten. We zoeken oplossingen voor het waterprobleem. Misschien zijn druppelslangen iets voor je, op de proefboerderij laten we ze zien. Regelbare drainage komt ook aan bod. En plantversterkers, wat kun je daarmee ter compensatie van het krimpende middelenpakket en om je gewas te wapenen tegen droogte? Wat doen de beschikbare gewasbeschermingsmiddelen tegen trips? Misschien biedt de rand phacalia soelaas, die natuurlijke vijanden van trips herbergt. Meststoffen zien we ook aan het werk. Misschien moet je in droge seizoenen 1 keer aan het begin van de teelt geleidelijk vrijkomende meststoffen toedienen om je in te dekken tegen droogte. Dat zoeken we uit. Onze proefvelden zijn een voornaam onderdeel van de Uiendag. Het is meer dan een ontmoetingsplaats; we laten ook in het veld de actualiteiten zien. Op basis daarvan kunnen telers van gedachten wisselen over strategieën.”

Is er al wat op te maken uit de proeven?

“Voor veel proeven is het nog te vroeg om er uitspraken over te doen, maar het is al wel duidelijk dat er rasverschillen zijn in droogtegevoeligheid. Dan heb ik het puur over geelverkleuring het loof, want de plant is volop met bolvorming bezig. Het echte opbrengsteffect weten we dus pas later. Ik ga geen namen noemen, want dit moet je over langere termijn bekijken. Telers kunnen op de rassenlijst wel zien welke rassen door droogte meer onderuit gaan dan andere rassen. Vorig jaar zagen we verschillen, dit jaar opnieuw. Op de Uiendag is meer duidelijk.”

Of registreer je om te kunnen reageren.