Berichten met video

Terug naar dossier
Akkerbouw

Achtergrond

‘Agroforestry wellicht stapje richting oplossing’

Piet Hermus is 1 van de 6 akkerbouwers die aan de slag gaan met agroforestry. Dat hij niet weet waar het eindigt, vindt hij geen reden om er niet mee te beginnen.

Piet Hermus in Zevenbergschenhoek op de Westbrabantse klei is 1 van de 6 akkerbouwers die vanaf volgend jaar gaan experimenteren met het concept agroforestry, kortweg samen te vatten als gewassen met bomen ertussen. Op 4 hectare van zijn 55 hectare grote bedrijf gaat hij ermee aan de slag.

“Ik blijf gangbaar boeren, maar wil tegelijk op mijn ‘oude’ dag het experiment wel aan. Ik ben 53 en ben opgeleid en werk in een systeem van veel voor weinig. Het is heel de tijd productie omhoog en kostprijs omlaag. Op die 4 hectare wil ik wel eens zien of het ook anders kan. Voor mijn situatie gaan we kijken naar strokenteelt van gewassen afgewisseld met bomen. Dat kunnen fruit- of notenbomen zijn, maar in principe ook productiehout. Hier had je in het verleden ook wel productiehout. Agroforestry is niet per se biologisch, maar men denkt er wel aan om met minder middel goede producties te halen. Ik weet niet of dat ook lukt, ik laat me verrassen. Wat ik wel zie is dat verschillende groepen in hun eigen schuttersputjes van gelijkhebberigheid zitten. Ik sta er onbevooroordeeld in. Zolang de bomenrijen genoeg uit elkaar staan om er met de spuit tussendoor te kunnen, vind ik het goed. Zo nodig wil ik ook nog wel de buitenste secties opklappen.”

Piet Hermus (53) begint volgend jaar met een praktijkexperiment van agroforestry op 1 van zijn percelen. - Foto: Peter Roek
Piet Hermus (53) begint volgend jaar met een praktijkexperiment van agroforestry op 1 van zijn percelen. - Foto: Peter Roek

Bij agroforestry wordt de teelt van groenten, aardappelen of granen gemengd met de teelt van bomen. De verwachtingen bij de ontwerpers van het concept zijn niet mis. Agroforestry zou volgens hen binnen 15 jaar kunnen uitgroeien tot een nieuwe landbouwstandaard in Nederland, waar milieu, consument en landbouw voordeel aan zullen beleven. Het wordt in de markt gezet als een productiesysteem dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verder verduurzamen van de landbouw. Duurzaam, natuurinclusief, regeneratief en biodivers zijn kwalificaties die vaak worden genoemd om agroforestry te duiden.

Afzetmarkt agroforestry moet nog worden bepaald

“Met agroforestry aan de slag gaan, is een innovatieve manier van ondernemen”, zegt Maureen Schoutsen, onderzoeker duurzame landbouwsystemen bij Wageningen University & Research. “Maar we hebben nog veel vragen hoe die zich in de boerenpraktijk houdt. De eerste en misschien wel belangrijkste vraag is welk verdienmodel we eraan kunnen hangen. Die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. Moet je bijvoorbeeld met producten uit agroforestry de gangbare markt op of is er een andere afzet te organiseren, waarin je ook het landschappelijke aspect tot waarde brengt. Je kunt aan streekproducten denken.

De financiering is nu voor 4 jaar, maar om meer te weten, moet je eerder aan 10 tot 15 jaar denken, aangezien bijvoorbeeld notenbomen pas na zo’n tijd in productie komen

Agroforestry past prima in landbouwvisie minister Schouten

Volgens de onderzoekers in Lelystad kan de landbouw juist nu relatief eenvoudig de stap naar agroforestry zetten dankzij nieuwe technieken, zoals het gebruik van drones, satellietbeelden en gps-gestuurde en zelfrijdende lichtgewicht tractoren. Het onderzoek naar agroforestry zit daardoor op dit moment in een stroomversnelling.

Agroforestry heeft de wind mee. In die zin dat het systeem past in de landbouwvisie die minister Schouten heeft neergelegd. Agroforestry biedt perspectieven voor het verduurzamen van de landbouw, door de positieve impact op biodiversiteit, milieuvriendelijke gewasbescherming, waterkwaliteit en opbrengsten. En last but not least zou agroforestry ook nog zorgen voor een aantrekkelijker landschap, om in te wonen en te recreëren. In de visie van de pleitbezorgers kan agroforestry binnen zo’n 15 jaar uitgroeien tot een nieuwe landbouwstandaard in Nederland.

Het is niet agroforestry óf gangbaar. We hoeven niet te kiezen, het kan naast elkaar

Perceel langs bosje mooie plek om agroforestry te proberen

Alleen is het nog lang niet zover. “We zitten met de uitrol naar de boerenpraktijk nog maar in de voorbereidende fase, vertelt Piet Hermus. “Ik moet nu een perceel uitkiezen. Ik zit te denken aan een nogal hoekig perceel van 4 hectare langs een bosje. Agroforestry past daar ook wel in het landschap.

Lees verder onder het filmpje.

Is er geld om het experiment te ondersteunen? “Goeie vraag, maar ik weet het antwoord nog niet. Er is nog niet veel communicatie geweest. Wat in ieder geval belangrijk is, is dat we zoeken naar alternatieven voor het huidige systeem. Volgens FAO is er nog voor maar voor 60 jaar koolstof op aarde. Als we op deze voet doorgaan, gaat het mis. De industriële revolutie heeft knap huisgehouden. In 200 jaar tijd zijn we van 1 naar 8 miljard mensen gegaan. Agroforestry is misschien een stapje in de richting van een oplossing. Het heeft volgens mij minder te maken met het rentmeesterschap, waarover ze bij het het CDA spreken, dan met de vraag of we hard of zacht willen landen als mensheid.

We moeten trouwens ook wel in de gaten houden dat niet alleen de landbouw veel intensiever is geworden. In 1980 waren er bijvoorbeeld 11 miljoen reizigers per jaar op Schiphol. Nu zijn dat 70 miljoen per jaar. De landbouw is intensiever geworden, maar ook de rest van de wereld.”

Hermus liep in 2015 een stukje mee met de klimaatmars van Utrecht naar Parijs. “Ik heb onder andere meegelopen door de Biesbosch, juist toen daar door zware regen veel wateroverlast was. Wat me opviel, was dat onder de andere wandelaars veel bekommernis was, veel bezorgheid over het milieu. Maar ook dat best veel mensen vooral goed weten wat goed is voor anderen om te doen. Terwijl wij boeren juist veel last hebben van meer verkeer, meer industrie. Ik zie wel een soort volksdecadentie in hoe wij met zijn allen leven, boer en niet-boer.”

Streekproduct

Terugkomend op het verdienmodel van agroforestry overweegt Hermus dat onder de noemer van streekproduct wellicht mogelijkheden zijn wat extra’s uit de markt te halen. “Je zijn wordt als consument bepaald door wat je eet. Dat brengt ook zorg mee voor het landschap waarin je leeft, zorg voor de landbouw. Streekboeren voor voedsel en landschap, iets anders dus dan de huidige monoculturen. Ik zie wel kansen hier tussen Dordrecht, Breda en Gorinchem. Het landschappelijk motief is trouwens misschien ook uit toeristisch oogpunt interessant. Zodat niet iedereen op vakantie nog naar Thailand hoeft te vliegen.”

“Het gaat om nieuwe verdienmodellen creëren. Dat is moeilijk, ik weet ook niet waar we eindigen, maar dat is geen reden om er geen begin mee te maken. Sowieso moeten we breder denken dan alleen in monoculturen. Het mooie is dat we niet per se hoeven te kiezen voor of het ene of het andere systeem, het kan naast elkaar.”

Of registreer je om te kunnen reageren.