Akkerbouw

Achtergrond

Droogte kostte veel suikerproductie in 2018

De droge, hete zomer én herfst reduceren de hoge opbrengstverwachting tot een ondergemiddeld resultaat in suikerbietenteelt 2018.

‘We hebben een week met uitzonderlijk zomerweer in oktober gehad. De droogte en de hoge temperaturen, en daardoor slapende bieten, zijn ongewoon voor de tijd van het jaar. Op veel plaatsten zijn nog haspels te zien, soms zelfs in de suikerbieten.’

Dit schreef de agrarische dienst van Suiker Unie in het bericht Zomer in oktober, op 17 oktober 2018. Het was zeer tekenend voor teeltseizoen 2018 en de daaropvolgende korte campagne: door de lage opbrengsten draaiden de fabrieken twee weken korter dan gepland.

Akkerbouwbreed is de lange, extreme droogte het meest opvallend aan het vorige seizoen, zegt Gert Sikken directeur agrarische zaken bij Suiker Unie. Deze droogte verpestte voor de bietenteelt de zeer gunstige vooruitzichten. “Na een late start, kende het gewas een vlotte beginontwikkeling”, recapituleert hij, dat illustrerend met de late gemiddelde zaaidatum van 16 april en de vroege groeipuntsdatum van 11 juni. “De potentie voor een hoge opbrengst was er, maar die heeft de droogte tenietgedaan.”

Droogteschade in suikerbieten, augustus 2018 in het Gelderse Westendorp. - Foto: Henk Riswick
Droogteschade in suikerbieten, augustus 2018 in het Gelderse Westendorp. - Foto: Henk Riswick

Schade grootst op oostelijke zand- en dalgronden

Sinds juni is het tot en met de oogst grotendeels droog geweest. De schade is het grootste op de zand- en dalgronden in de oostelijke helft van ons land. Maar ook in gebieden in Zeeland, zoals Schouwen-Duiveland, waar amper kan worden beregend wegens brak water. Toch zijn ook weer topopbrengsten gerealiseerd, van tegen de 100 ton, in Flevoland. Daar kan worden beregend en heeft de grond een goede capillaire werking.

Hoogste wortelopbrengst

Na de 92 ton bieten die bij recordoogst 2017 van een hectare waren geoogst, valt het gemiddelde van oogst 2018 met 76 ton nogal tegen. De variatie is enorm: van 63,2 ton op de noordelijke lichte grond tot bijna 98 ton per hectare in Flevoland, waar dus ook telers zitten die meer dan 100 ton van een bunder hebben gerooid.
1. Flevoland: 97,8
2. Noord- en Zuid-Holland: 83,3
3. Noordelijke klei: 81,8
(Bron: Unitip 2018)

Opmerkelijk zijn de hoge suikerpercentages in de noordelijke bietenteelt. Groningen BRD spant de kroon met 18,6%, maar ook bieten van Groningse klei, zand- en veen scoren allemaal boven de 18%. “Van het begin af aan waren de gehaltes hoog en ze stegen maar door”, zegt Sikken. “Ik denk door minder stress en minder scherp weer.”

Hoogste suikerpercentage

Bietencampagne 2018-‘19 levert een landelijk gemiddelde suikergehalte van 17,4% (voorgaand seizoen: 16,7%). Opmerkelijk is dat kiloknaller Flevoland op dit front het laagst scoort met krap 17%. Specifieker bekeken blijkt dat de Groningse teeltgebieden duidelijk het best scoren, met allemaal ruim 18% suiker.
1. Noordelijke klei: 18%
2. Noordelijke lichte grond: 17,8%
3. Zuidoostelijke klei en löss: 17,4%
(Bron: Unitip 2018 en Bietenstatistiek)

Nagroei bleef achter

De gebruikelijke nagroei van de Nederlandse suikerbietenoogst bleef door de langdurige droogte ook achter. In de herfst liet de bladvlekkenziekte cercospora zich nog gelden. “Cercospora is een bladschimmel die goed gedijt bij hogere temperaturen, zoals die zich vorig jaar voordeden. Dit in tegenstelling tot stemphylium, dat meer van gematigde temperaturen houdt”, denkt Sikken.

De totale suikerproductie in 2018 was zo’n 200.000 ton lager dan 2017

Pluspunt van het bijzonder zomerse weer is dat de oogst doorgaans onder prima omstandigheden is volbracht en de bieten met weinig tarra (gemiddeld slechts 8,5%) de fabriek in gingen.

De gerealiseerde 13,2 ton suiker per hectare zit fors onder het langjarig gemiddelde van 14,4 ton. Het verschil met 2017, toen de opbrengst 15,6 ton per hectare was, is nog groter.

Meeste tonnen suiker

In teeltseizoen 2018 is gemiddeld 13,2 ton suiker per hectare gerooid (oogst 2017: 15,6 ton). Het grote verschil in wortelopbrengst heeft veel effect op de suikeropbrengst, zo blijkt uit de data over oogst 2018; van 11,2 ton op het Zuidoostelijke zand, tot de 16,6 ton van de nummer 1 in het ranglijstje hieronder.
1. Flevoland: 16,7
2. Noordelijke klei: 14,7
3. Noord- en Zuid-Holland: 14,3
(Bron: Unitip 2018)

Trendbreuk suikerproductie

De totale suikerproductie was zo’n 200.000 ton lager dan 2017. Hiermee wordt de langjarige trend van groeiende productie doorbroken met een flinke knik naar beneden. “We dachten een fantastisch bietenjaar tegemoet te gaan, maar de weergoden gooiden roet in het eten”, vat Sikken samen. “Dat is overmacht en hopelijk een incident.”

Suikerbietenoogst in Marknesse, op 7 september 2018 bij Harry en Erwin Koopman. De gevolgen van de droogte zijn zichtbaar door het verdorde blad en in het lage suikerpercentage van 15,1%. - Foto: Sytze Bakker
Suikerbietenoogst in Marknesse, op 7 september 2018 bij Harry en Erwin Koopman. De gevolgen van de droogte zijn zichtbaar door het verdorde blad en in het lage suikerpercentage van 15,1%. - Foto: Sytze Bakker

Gemis neonicotinoïden

Dat ook het nieuwe seizoen lastig is, staat vast. Het nogal plotselinge gemis van de neonicotinoïden brengt veel onzekerheden met zich mee: hoe moeten insecten nu onder controle worden gehouden? Dat leidt tot risico op opbrengstderving. “Jammer, deze hele situatie”, vindt Sikken. “Zo kort door de bocht. Met neonicotinoïden hadden we een prima methode om insecten te onderdrukken. Er is ons geen tijd gegund om dit verlies op te vangen. We willen best veranderen, maar je kunt niet van de vloer op de zolder springen.”

Een verwachte schade is niet te voorspellen, zegt Sikken. “Wat gaat het vergelingsvirus, overgebracht door de perzikbladluis, aanrichten? Dat moet de komende tijd ons leren. Telers moeten vooral goed observeren, daar zijn hulpmiddelen voor. En bij vragen kunnen ze ons of het IRS raadplegen.”

Beste financiële opbrengst

Waar de hoogste financiële opbrengst per hectare is gerealiseerd, staat hieronder. De bedragen zijn gebaseerd op de vastgestelde bietenprijs van € 35,59 bij 17,42% suiker en 89,9 punten winbaarheid. De landelijk gemiddelde financiële opbrengst over oogst 2018 is € 2.773 per hectare (oogst 2017: € 4.344).
1. Flevoland: € 3.469
2. Noordelijke klei: € 3.110
3. Noord- en Zuid-Holland: € 2.997
(Bron: Unitip 2018)

Waar precies meeste suiker

Waar komt de hoogste opbrengst suiker per hectare dan precies vandaan? Dit zijn de kleinst mogelijk te selecteren regio‘s. Hoe kleiner de regio, hoe makkelijker het beeld uiteraard kan worden vertekend. Desalniettemin, leuk om te weten. In seizoen 2017 produceerde Tholen/Sint Philipsland de meeste suiker: 18,3 ton per hectare.
1. Zuidelijk Flevoland: 17,2
2. Oostelijk Flevoland: 16,7
3. Bommelerwaard/Betuwe: 16,7
(Bron: Suiker Unie)

Of registreer je om te kunnen reageren.