Akkerbouw

Achtergrond

Uienteler krijgt meer grip op trips

Ken je vijand, dan weet je waar je hem kunt pakken. Monitoren is het sleutelwoord in strijd tegen de plaag trips in uien. Een goede strategie is de basis om van chemie een sluitpost te maken in tripsbeheersing.

Om controle te houden over trips moet je de plaaginsecten op tijd in de uien waarnemen en adequaat ingrijpen om populatieopbouw te voorkomen. Dat ging vorig jaar op verschillende plekken – opnieuw – mis. De gradaties hierin waren divers, van ‘snel spuiten, dan komt het nog wel goed’ tot een compleet verloren gewas. Veel uientelers hadden trips te laat in beeld of onvoldoende middelen om ze aan te pakken.

Extreem veel schade

De droogte leidde op plekken waar niet kon worden beregend tot een groeistagnatie van het gewas, dat vervolgens middelen niet goed opnam en vatbaarder was voor ziekten en plagen.

Hierdoor richtte trips in 2018 extreem veel schade aan in de uienteelt. Niet alleen in Zeeland, ook in Flevoland vraten de beestjes diverse uienpercelen aan. Hoewel de weersomstandigheden in het groeiseizoen bepalend zijn, verbetert de zachte winter van dit jaar de uitgangssituatie voor het komende groeiseizoen waarschijnlijk niet. Het is in elk geval extra reden tot alertheid. Telers hebben handvatten nodig, een strategie tegen trips.

Risico's

  • Ligging bij een perceel met groenblijvend gewas.
  • Ligging bij perceel luzerne of graszaad, waardplanten voor trips. Als deze worden gemaaid, kan een massale migratie plaatsvinden naar de dan nog jonge uienpercelen.
  • Ligging bij kassen of boomgaarden, waarin trips veel kunnen voorkomen.
  • Zachte winter, dan overleven meer tripsen.
  • Droog en warm weer.

Nieuw plan van aanpak

Reden voor verschillende partijen in de sector om de koppen bij elkaar te steken voor een nieuw plan van aanpak. Johan Bierma van Cebeco Agrochemie en Jeroen Nijenhuis van Agrifirm vertellen hoe zij het net rond trips proberen te sluiten.

Monitoren is het sleutelwoord. Natuurlijke vijanden zoals de roofwants, sluipwesp, gaasvlieg, spin en kortschildkever zijn mogelijke soldaten in de strijd. “Middelengebruik is intussen bijna ondergeschikt geraakt in de strategie tegen trips”, stelt gewasbeschermingsspecialist Bierma. Hij richt zich met Bayer CropScience vooral op de inzet van natuurlijke vijanden. Als hierin een balans wordt gevonden, wordt trips geen groot probleem. Hiervoor moet je weten welke natuurlijke vijanden aanwezig zijn in de uienpercelen en hoe het nut ervan kan worden vergroot in de strijd tegen trips. “De uitkomsten laten nog even op zich wachten”, licht hij toe. “Het is een groot onderzoek dat veel mankracht vraagt. Monstername en die monsters bestuderen zijn tijdrovende zaken.”

Voorkomen

  • Probeer de risicofactoren te vermijden, wees dan in elk geval extra alert.
  • Maak het natuurlijke vijanden makkelijk. Zo schijnt organische stof goed te zijn voor roofmijten, die dol zijn op trips eten. De beste omgeving voor natuurlijke vijanden wordt onderzocht.
  • Monitoren is essentieel. Weet wat er gebeurt in de je gewas.
  • Gebruik hulpmiddelen als de Trips Coach en de Dacom-BOS om trips te signaleren.
  • Hou het gewas aan de groei, dan is het beter bestand tegen ziekten en plagen.

Natuurlijke vijanden

Wel lijkt het erop dat de ‘mankrachten’ eerder onder- dan bovengronds moeten worden gezocht. Want de ui is geen aantrekkelijk gewas voor vliegende natuurlijke vijanden. Het bloeit niet, het staat rechtop en de grond eromheen is kaal. Bierma: “Onder de grond vinden we bijvoorbeeld kevers die trips aanvallen. Wellicht kunnen we het die beestjes aangenamer maken, zodat trips op natuurlijke wijze worden gecontroleerd. Wij willen meer te weten komen over trips en die kennis inzetten voor bijvoorbeeld Trips Coach van Agrifirm en de Groene Vlieg.”

Medewerker Ineke Nijboer van de Groene Vlieg controleert een vangplaat, afkomstig van een uienperceel. Dit is onderdeel van de nieuwe beheersstrategie Trips Coach die dit jaar wordt geïntroduceerd. - Foto: De Groene Vlieg
Medewerker Ineke Nijboer van de Groene Vlieg controleert een vangplaat, afkomstig van een uienperceel. Dit is onderdeel van de nieuwe beheersstrategie Trips Coach die dit jaar wordt geïntroduceerd. - Foto: De Groene Vlieg

Tijdig waarnemen

Trips Coach richt zich, zoals de naam al aangeeft, op het tijdig waarnemen van de plaag. Dat begint met in kaart brengen hoe risicovol de uienpercelen van het nieuwe seizoen liggen. Monitoring is een belangrijk deel van de tripsbestrijdingsstrategie, maar tijd is een obstakel; akkerbouwers hebben meer te doen dan uien beschermen. Een hulpmiddel biedt zekerheid.

Trips Coach op grote schaal getest

Trips Coach maakt gebruik van een app met een graaddagensysteem, waarover de buitendienst van Agrifirm beschikking heeft. Op basis van de weersomstandigheden wordt hierin het cyclusverloop van trips voorspeld. Vorig jaar is het systeem bij 45 telers getest, in 2019 wordt het op grotere schaal verfijnd.

Beheersen

  • Beregenen blijkt effectief tegen trips. De plaaginsecten haten water.
  • Eerste inzet in de gangbare teelt: Batavia (met olie). Alternatief: Movento.
  • Als dat niet voldoende is: Tracer, Benevia en het biologische Flipper.
  • Trips onder controle? Blijf monitoren hoe de populaties zich ontwikkelen.
  • Pyrethroïden alleen inzetten als het echt niet anders kan.

Monitoring met vangplaten

De Groene Vlieg start de monitoring met vangplaten op het uienperceel. De vondsten worden beoordeeld, nu nog visueel. Digitaal beoordelen is nog niet praktijkrijp. Als er trips bij zitten, wordt het gewas uitvoerig gecontroleerd. Op basis daarvan wordt zo nodig een correctiemethode bepaald. Dit helpt telers om het moment te bepalen waarop je over gaat tot actie. De weersomstandigheden tellen ook mee, benadrukt Bierma: “Als er regen en lage temperaturen worden verwacht, is het niet zinvol om met de spuit op pad te gaan.”

Nijenhuis: “Door de vangplaten hebben wij vroeger en aandachtiger gekeken. We hebben aan de hand van de vangplaten ook trips in percelen gevonden. Doordat we er zo bovenop zaten, konden we eerder een goed advies geven.”

Gangbaar en biologisch

De doelgroep voor de Trips Coach zijn zowel gangbare als biologische uientelers, die telen in gebieden waar afgelopen jaren veel last van trips is geweest of waar dit wordt verwacht. Kosten: € 50 tot € 150 per hectare, ligt eraan of je klant bent bij Agrifirm en/of de Groene Vlieg.

Dacom: online BOS

Ook Dacom maakt dit jaar een stap in de strijd tegen trips. Het beslissingsondersteunende systeem (BOS) voor insecten management pakt trips ook mee en is dit seizoen online beschikbaar voor telers. Vorig seizoen is het systeem door de buitendienst gevalideerd, zegt Harmen Wollerich van Dacom. “Het laat zien in welke levenscyclus de trips zit, zodat telers op tijd kunnen bestrijden. De validatie is vorig seizoen geslaagd, aangezien de trips inderdaad voorkwamen waar het systeem dan aangaf.” De BOS is voor Dacom-klanten beschikbaar voor teelt 2019. “Daar is gewoon vraag naar in de sector.”

Larven van trips in de schacht van de uienplant. - Foto: Cebeco Agrochemie
Larven van trips in de schacht van de uienplant. - Foto: Cebeco Agrochemie

Wat te doen bij trips

Als tripsen worden waargenomen, is het zeker tijd voor actie. De te bewandelen route bij tripsvondsten is voor biologische telers uiteraard anders dan voor gangbare uientelers.

Voor de gangbare akkerbouwer is Batavia in 2019 de beste optie bij een vroege hoge tripsdruk, zegt Bierma. “Het middel heeft dezelfde werkzame stof als Movento, maar lijkt effectiever. Wel moet je er olie aan toevoegen voor een goede opname.”

Batavia mag 4 keer worden toegepast, maar in de praktijk zal 2 keer voldoende zijn. “Vanaf de bolvorming groeit het blad niet meer zoveel. Het middel komt in juni en de eerste helft van juli het beste tot zijn recht. Dan worden trips namelijk ook geconstateerd.”

Met beregenen worden tripsen tegengegaan. - Foto: Cebeco Agrochemie
Met beregenen worden tripsen tegengegaan. - Foto: Cebeco Agrochemie

Trips tijdens de bolvorming

Als tijdens de bolvorming trips nog aan de orde is, komen middelen als Tracer, Benevia en het biologische Flipper aan de orde. Aandachtspunt: bij gebruik van de Steriele Insecten Techniek tegen uienvlieg moet bestrijding van steriele uienvliegen met deze middelen worden voorkomen.

Bierma: “Pyrethroïden hebben in mijn beleving geen zin meer. Die leveren geen bijdrage aan het systeem, omdat ze alles doden. Als je de juiste middelen op het juiste moment inzet, bespaar je geld en opbrengst. Bovendien is dat een verantwoorde manier om middelen te gebruiken.”

De maatregelen voor biologische uientelers zijn gewasbescherming met biologische middelen zoals Flipper, beregenen en op termijn mogelijk de inzet van ‘baker plants’ (zie kader Kansen).

Centraal in de tripsbeheersing 2019 staan inzicht in omgevingsfactoren en de mogelijke bijdrage van natuurlijke vijanden. Want als trips voorspelbaar wordt, zijn effectieve maatregelen te treffen.

Kansen

  • Baker plants, ook wel bankierplanten genoemd. Dit zijn plantensoorten die effect hebben op probleeminsecten in commerciële teelten, lokplanten voor de natuurlijke vijanden. Voor luizen is al onderzoek gedaan naar het effect van plantensoorten of combinaties op de luizenpopulatie. Voor trips is dit nog pionieren. Bayer, Cebeco en IPM Impact doen dit jaar gericht onderzoek naar de bijdrage van specifieke plantensoorten tegen trips in de praktijk.
  • Zoetwatervoorziening op plekken waar nu niet kan worden beregend.
  • Druk gezamenlijk verlagen met de juiste strategie.

Of registreer je om te kunnen reageren.