Akkerbouw

Achtergrond 2 reacties

Kiemremming aardappelen wordt flink prijziger

De kans is groot dat chloorprofam als kiemremmer in aardappelen verdwijnt. Er zijn alternatieven, maar die zijn flink duurder.

Het heeft er alle schijn van dat oogstseizoen 2019 het laatste jaar is dat telers de kiemremmer chloorprofam kunnen gebruiken om hun aardappelen kiemvrij te houden. Er ligt een voorstel van de Europese Commissie om de toelating van chloorprofam niet te verlengen. Enkele weken terug stemden de lidstaten over het voorstel van de commissie. 16 lidstaten stemden voor het verbod, 2 tegen (Hongarije en Roemenië) en 10 blanco, waaronder Nederland, Polen en Spanje.

Binnenkort nieuwe stemming

Het voorstel werd niet aangenomen. De stemprocedure vereist dat tenminste 55% van de lidstaten (16) die gezamenlijk 65% van de Europese bevolking vertegenwoordigen een voorstel moet steunen. De 16 landen vertegenwoordigden gezamenlijk meer dan de helft, maar minder dan 60% van de bevolking, en dus werd het voorstel voorzien van het oordeel: no opinion – geen mening. Binnenkort wordt er opnieuw over gestemd. Is er dan weer geen gekwalificeerde meerderheid voor of tegen, dan kan de Europese Commissie zelf een besluit nemen. Dat zal in ieder geval voor 31 juli 2019 zijn, want dan verloopt de Europese toelating van chloorprofam. Omdat de tijd voortschrijdt, is de kans groot dat bij een intrekking van de Europese toelating de opgebruikdatum na komende winter komt te liggen. Dat zou betekenen dat aardappelen oogst 2019 nog met chloorprofam kunnen worden behandeld.

Lees verder onder de foto.

Een alternatief voor chloorprofam is gassen met 1,4Sight, eventueel gecombineerd met een MH-bespuiting. Een ander alternatief is Biox M. - Foto: Peter Roek
Een alternatief voor chloorprofam is gassen met 1,4Sight, eventueel gecombineerd met een MH-bespuiting. Een ander alternatief is Biox M. - Foto: Peter Roek

Taskforce chloorprofam

Bij de taskforce chloorprofam, bestaande uit de fabrikanten Certis, UPL en Arysta, bestaat er een kleine hoop dat de toelating van chloorprofam mogelijk alsnog Europees verlengd wordt als herbicide in uien en sla. Blijft chloorprofam als herbicide toegelaten, dan heeft de taskforce tijd het toelatingsdossier van chloorprofam als kiemremmer compleet te maken en opnieuw in te dienen. Het zou dan over enkele jaren ook weer beschikbaar kunnen komen als kiemremmer. Maar dit is wel een erg groot ‘als dit, dan dat-scenario’.

Alternatieven

Geschat wordt dat circa 90% van alle consumptieaardappelters chloorprofam als kiemremmer gebruikt. Bij een verbod op chloorprofam resten 4 alternatieven, namelijk een bespuiting met Maleïne Hydrazide (MH Royal of MH Crown) in het veld, en/of verneveling van 1,4 Sight, Biox-M of ethyleen in de schuur. Talent is een specifieke kiemremmer voor pootgoed, niet voor consumptieaardappelen.

MH

Een bespuiting met MH is een goede optie om aardappelen voor de korte bewaring kiemvrij te houden. Het werkt circa 2 tot 4 maanden, afhankelijk per ras en kan de chloorprofam-toepassing tijdens inschuren vervangen. MH spaart één tot twee gasbeurten uit. Voordeel: het geeft geen schilbrand. Nadeel: de werking is niet egaal over de partij. Dat komt omdat grote knollen verhoudingsgewijs meer MH opnemen dan kleinere knollen. De werking van MH is weersafhankelijk. Het moet op een vitaal gewas worden gespoten, omdat anders de opname te gering is. Het middel stopt de celdeling. Te vroeg spuiten kost opbrengst. Het advies is daarom pas te spuiten als 80% van de knollen een minimale diameter heeft van 25 tot 35 millimeter. Het heeft als nevenwerking dat het ook eventuele doorwas stopt, en de hoeveelheid aardappelopslag met 40 tot 97% tegengaat.

1,4 Sight

1,4 Sight heeft als actieve stof 1,4 dimethylnaftaleen en is in feite een kiemrustverlenger. Het laat geen residu achter in de knol. De werking ervan is prima. 1,4 Sight is een gas, en bestaat niet uit fijne kristallen zoals chloorprofam. Vanwege de gasvorm verdeelt 1,4 Sight zich uitstekend door de partij. De schuur moet wel voor minstens 40% gevuld zijn, omdat anders te veel gas naar loze ruimtes gaat en het resultaat kan tegenvallen. De schuren moeten kiervrij zijn, en liefst niet teveel loze ruimte voor en boven de box bevatten. Het kan net als chloorprofam worden verneveld met een swingfog en pulsfog. Maar elektronische verneveling met een resonator of synofog kan ook, en is bovendien veiliger. De adviesdosering bedraagt 20 milliliter per 1.000 kilo aardappelen, met maximaal 6 toepassingen met een tijdsinterval van 28 dagen. Goede partijen kunnen met een lagere dosering toe. De veiligheidstermijn bedraagt 30 dagen, dus tijdig stoppen met gassen.
Zit er eenmaal een kiempje op de aardappelen, dan wordt het met 1,4 Sight een stuk lastiger. Vergelijk het met een blokje voor de wielen van een trein, legt Aaldrik Venhuizen, manager R&D bij Agrifirm uit. Een blokje voor de wielen houdt een stilstaande trein wel op zijn plaats, maar een bewegende trein hobbelt zo over het blokje heen.

Biox-M

Biox-M is een kiemremmer op basis van groene muntolie. Het heeft een kenmerkende muntgeur, maar de indringende geur lijkt niet de smaak van de aardappel aan te tasten. Biox-M wordt al enkele jaren in biologische aardappelen als kiemremmer toegepast. Biox-M stelt in tegenstelling tot 1,4 Sight geen voorwaarden aan de vullingsgraad van de box. Wel moeten voor een goed resultaat de aardappelen vocht- en condensvrij zijn. Groot voordeel van Biox-M is dat het kleine kiempjes kan afbranden, net als chloorprofam dat kan. Biox-M heeft een maximale dosering van 390 milliliter per 1.000 kilo aardappelen per bewaarseizoen, wat neerkomt op 90 milliliter de eerste gasbeurt en elke gasbeurt daarna 30 milliliter. Dus maximaal 10 gasbeurten. Tussen elke gasbeurt moet minimaal drie weken tijd zitten. De veiligheidstermijn van Biox-M bedraagt 12 dagen. Biox-M kan alleen met een resonator en synofog worden verneveld, niet met een swingfog of pulsfog, want dan vat de etherische olie vlam.

Argos

Argos is een kiemremmer op basis van sinaasappelolie. Toelating van deze etherische olie wordt komend voorjaar verwacht. Argos is enigszins vergelijkbaar met Biox-M.

Ethyleen

Kiemremmer Restrain, op basis van ethyleen, heeft een toelating als kiemremmer, maar is eigenlijk geen echt alternatief in consumptieaardappelen. Wanneer gestopt wordt met behandelen, lopen de aardappelen erg snel uit. Ook heeft ethyleen een negatief effect op de bakkwaliteit.

Bewaaradvies

Bewaring van aardappelen begint voortaan al in het veld.

  • Een MH-bespuiting na de bloei wordt standaard.
  • Voor aardappelen met korte bewaring voldoet in veel gevallen alleen een MH-bespuiting. Zodra een kiempje zichtbaar wordt, gassen met Biox-M.
  • Voor langere bewaring eerst MH, daarna 1,4 Sight. Komen er kiempjes op de aardappelen, dan overschakelen op Biox-M.

Lees verder onder de foto.

Gassen met chloorprofam. Chloorprofam is goedkoop en bedrijfszeker. - Foto: Studio Kastermans
Gassen met chloorprofam. Chloorprofam is goedkoop en bedrijfszeker. - Foto: Studio Kastermans

Bewaren wordt 1,6 cent duurder

Chloorprofam kost volgens de Delphy-gewasbeschermingsgids globaal tussen de € 28 en € 39 per liter. De dosering bedraagt 12,5 tot 25 milliliter per 1.000 kilo aardappelen per gasbeurt. Maximale hoeveelheid per bewaarcyclus is 120 millimeter. Uitgaande van een hectare-opbrengst van 50 ton per hectare, kost het kiemvrij houden van 1 hectare aardappelen met chloorprofam € 168 tot € 234.

Royal MH heeft een dosering van 5 kilo per hectare. Royal MH kost circa € 29 per kilo, wat neerkomt op € 145 per hectare. Crown MH heeft een dosering van 11 liter per hectare, en kost globaal € 12 per liter. Dus zo’n € 132 per hectare.

Biox-M kost € 71 per liter. Elf gasbeurten Biox-M (390 milliliter) kost maximaal € 1.384 per hectare. Meestal blijft het met Biox-M bij zo’n zes gasbeurten, wat neerkomt op € 852 per hectare.

1,4 Sight kost globaal € 144 per liter. Zes gasbeurten van 20 milliliter per ton aardappelen is voor een hectare € 864.

De kostprijs van kiemvrij bewaren gaat dus na komend jaar flink omhoog. Chloorprofam € 168 tot € 234 per hectare. MH, gevolgd door Biox-M of 1,4 Sight kost circa € 1.000 per hectare. Een kostprijsverhoging van rond de € 800 per hectare, dus 1,6 cent de kilo.

Te lage MRL maakt bewaringen waardeloos

De taskforce chloorprofam, bestaande uit de fabrikanten Certis, Arysta en UPL, maakt zich hard voor een hoge MRL voor aardappelen als chloorprofam als kiemremmer ingetrokken mocht worden.

Chloorprofam is geen gas, maar bestaat uit zeer fijne kristallen die zich makkelijk aan allerlei materialen binden. Het is zeer persistent. Zijn in een bewaarcel de aardappelen ooit met chloorprofam gegast, dan blijft de stof jarenlang traceerbaar. Schuren geven wel tot tien jaar chloorprofam af. Afgelopen jaren zijn geregeld uien en graan door de NVWA uit de handel genomen, vanwege een te hoge hoeveelheid chloorprofam. Deze producten waren tijdelijk in de aardappelbewaarschuur opgeslagen, waar het jaar ervoor de aardappelen met chloorprofam waren gegast. De MRL van chloorprofam in uien bijvoorbeeld bedraagt 0,05 milligram per kilo en voor wortels en granen 0,01 milligram per kilo.

Voor aardappelen geldt nu nog een MRL van 10 milligram per kilo, maar verwacht wordt dat na intrekking van de toelating ook een lagere MRL gaat gelden. De taskforce probeert nu bij het Ctbg een zo hoog mogelijke MRL te bewerkstelligen. Geldt namelijk na de intrekking van chloorprofam de MRL van 0,01 milligram per kilogram, dan worden alle bewaarschuren waarin ooit aardappelen zijn gegast met chloorprofam ongeschikt voor de opslag van aardappelen. Dat zal een economische catastrofe zijn.

Laatste reacties

  • info196

    is wel duidelijk wie Martijn deze info in het oor heeft gefluisterd. Het staat nl nogal ver van de praktijk af. 6 x 20 ml 1,4-Sight bijvoorbeeld ?! Met 10 ml brand je de kiemen er in een dichte schuur nog mee af.

  • mafex

    #info196, dit is pas info waar je wat aan hebt

Of registreer je om te kunnen reageren.