Akkerbouw

Achtergrond

Veranderende Poolse uienstromen door onrust in markt

Opbrengsten van uien vallen flink tegen dit seizoen, waardoor ook Poolse schillerijen andere mogelijkheden zoeken om uien te kopen voor de eigen verwerking.

De uienstromen lopen dit seizoen niet alleen anders voor kwaliteitsuien. Het hoge prijsniveau zorgt ervoor dat ook 3e klas kwaliteitsuien minder aantrekkelijk zijn voor de belangrijkste afnemer Polen. Daarnaast vindt er een andere verschuiving plaats op de afzetmarkt gericht op Polen.

De Nederlandse sector is de laatste jaren hard gegroeid in afzet van mindere partijen uien, omdat de boer geld kon krijgen voor de uien die waren afgeschreven voor export en supermarkten. Voor deze mindere partijen betaalde Polen een paar euro en de boer hoefde de slechte kwaliteitsuien niet over het land uit te rijden. Jaarlijks gaat gemiddeld zo’n 10% van de Nederlandse uienproductie naar Polen. Het huidige seizoen zijn nog niet veel uien naar Polen gegaan, deels door de tegenvallende opbrengsten.

Prijsniveau uien dit jaar laag

Enkele hele fijne uien zijn verkocht rond € 15 tot € 20 per 100 kilo. Andere jaren wordt rond € 2 tot € 5 per 100 kilo voor 3e kwaliteitsuien betaald met bestemming Polen. Het prijsniveau is dit seizoen te hoog. De uien zijn te fijn en er zit veel schot in de partijen, voornamelijk bij uien uit Zeeland. Normaliter gaan de meeste uien via commissionairs in de maanden april, mei en juni naar Polen. In die periode vallen de meeste Nederlandse uien af en raakt de eigen Poolse teelt op. Daarbij werken Poolse verwerkers vanaf de zomermaanden tot oktober aan andere diepvriesproducten.

Ruim 25 jaar geleden ging Anné Feil, directeur van FH Trade te Poznań (Polen), op de bonnefooi naar Polen om de eerste contacten in Oost-Europa te leggen. Dat bezoek groeide na jarenlang netwerken en investeren uit tot levering van 3e klas Nederlandse kwaliteitsuien, welke door handenarbeid in Polen werden geschild. Na de communistische tijd wilden Poolse arbeiders maar al te graag werken en pakten al het werk aan. Maar de tijden veranderen. Feil: “Poolse arbeiders zijn tegenwoordig lastiger vast te houden voor handwerk in de schillerijen. Dat maakt het tegenwoordig moeilijker om grote hoeveelheden uien te verwerken.”

Lees verder onder de foto.

Uien worden gelost van de trein uit Kazachstan. Omdat de uienopbrengsten dit seizoen in Nederland tegenvallen zijn andere lijntjes uitgegooid, onder andere met Kazachstan, waar de uienopbrengsten wel goed zijn. - Foto: FH Trade
Uien worden gelost van de trein uit Kazachstan. Omdat de uienopbrengsten dit seizoen in Nederland tegenvallen zijn andere lijntjes uitgegooid, onder andere met Kazachstan, waar de uienopbrengsten wel goed zijn. - Foto: FH Trade

Uienverwerkers professionaliseren

Polen is de afgelopen decennia geprofessionaliseerd en is bij lange na niet meer het achtergestelde land vergeleken met toen Feil voor het eerst contacten legde. Verschillende verwerkers van uien zijn geprofessionaliseerd, omdat de afnemers van de verwerkte producten hierom vroegen. Het gros van de uien wordt nog steeds via zogenoemde D-categorie verwerkers opgepakt, maar met subsidie hebben een aantal Poolse schillerijen zich geprofessionaliseerd tot de A-categorie.

Machinaal uien schillen

Onder de A-categorie behoren schillerijen die machinaal de uien schillen. Daarbij kunnen de uien in verschillende formaat zakken worden geleverd; van bigbags tot 25, 10 en 5 kilo-zakken. Naast geschilde uien wordt ook gesneden product verwerkt en afgezet. De ’naked onion’ is zo’n product dat erg in trek is in Polen, waar de rauwe ui met een plak tomaat een culinaire hap is. Producten uit de Poolse schillerijen vinden voornamelijk afzet in Groot-Brittannië, Frankrijk, Nederland en België. Op jaarbasis wordt ruim 30.000 ton uien verplaatst door FH Trade; van rauwe uien tot verwerkt product. Het gaat om 18.000 ton geschilde uien, 5.000 ton diepgevroren uien en ongeveer 8.000 ton geschilde en gesneden uien voor de industrie, schets Feil.

Telersprijs van uien uit Kazachstan ligt dit seizoen rond € 35

Uien uit Kazachstan

Het jaar rond kunnen aan verschillende soorten afnemers uien worden geleverd. Omdat de uienopbrengsten dit seizoen in Nederland tegenvallen heeft Feil andere lijntjes uitgegooid, onder andere met Kazachstan en Oezbekistan, waar de uienopbrengsten wel goed zijn. “De uien uit Kazachstan zijn genetisch anders dan de Nederlandse uien. Daar worden Amerikaanse en Spaanse rassen geteeld, die minder huidvast zijn. Qua smaak verschillen ze niet veel, al zijn de Spaanse uien wateriger. De telersprijs van uien uit Kazachstan ligt dit seizoen rond € 35 tegenover € 50 per 100 kilo in Nederland. Dat is een groot verschil.”

Dat uien altijd nodig zijn is een feit, maar hoe de lijnen in de toekomst lopen is volgens Feil onduidelijk. Dat komt omdat het schilvolume krimpt door gebrek aan arbeidskracht, wat wordt gecompenseerd door schilmachines. Handwerk wordt al verplaatst verder Europa in. FH Trade startte vanaf 2017 dan ook mondjesmaat met verplaatsing naar Oekraïne. En de volgende stap is dat verwerkingsopties in andere Oost-Europese landen worden bekeken.

Of registreer je om te kunnen reageren.