Akkerbouw

Achtergrond 19 reacties

Jan Rotmans: LTO moet zichzelf opheffen

Akkerbouwers kregen woensdagavond 7 februari een spiegel voorgehouden op de bijeenkomst van Countus in De Meerpaal in Dronten. Het moet en gaat richting 2030 anders, was de strekking van de boodschap. Zo zou LTO zichzelf op moeten heffen, vindt Jan Rotmans.

De vraag in het Countusavond-thema ‘Oerend Hard naar 2030?’ kreeg samengevat het antwoord: dat vraagt wel een andere manier van werken.

Inleider Jan Rotmans, transitie-onderzoeker en hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, was er vrij hard in: wie het niet slimmer aanpakt, valt af. Dat onderbouwde hij met een stevig verhaal. “Je moet blijven doen wat je altijd al deed en tegelijkertijd experimenteren met producten waar je in de toekomst je geld mee verdient.”

‘LTO moet zichzelf opheffen’

Brancheorganisaties en schakels tussen producent en afnemer verdwijnen in de landbouw, voorspelt Rotmans. ”LTO moet zichzelf opheffen, zodat de landbouw de volgende stap kan maken. Die gestaalde kaders zijn te benauwend. Verzuiling is verleden tijd.”

Grote veranderingen naar 2030

Hij schetste de weg naar 2030 en de grote veranderingen daar naartoe. Hij spreekt over een evolutionaire stap, aangedreven door de systemische en ecologische crisis. “Het werkt niet meer. We geven geld uit dat we niet hebben en leven van de aarde, maar betalen niets terug. Dan krijg je richting 2030 het deksel op de neus.”

De mantra was lange tijd: groeien en meer produceren. De grens daarvan is bereikt

Jan Rotmans, transitie-onderzoeker en hoogleraar aan de Erasmus Universiteit

De landbouw noemt hij een ‘drama in termen van duurzaamheid’. “De mantra was lange tijd: groeien en meer produceren. De grens daarvan is bereikt. Gelukkig durfde landbouwminister Carola Schouten het te zeggen: we moeten naar circulaire landbouw. Van kwantiteit naar kwaliteit.”

Balans moet worden gevonden voor nieuw vertrouwen in de toekomst, zegt Rotmans. “We moeten vooruit naar vroeger”, stelde hij cryptisch. “Terug naar de kern op een moderne manier. Coöperatief, samen redzaam, vloeibaar.”

Jan Rotmans: Landbouwproductie transformeert van kwantitatief naar kwalitatief. - Foto: Foto: Gaby Jongenelen
Jan Rotmans: Landbouwproductie transformeert van kwantitatief naar kwalitatief. - Foto: Foto: Gaby Jongenelen

Netwerken veranderen door ‘digitale revolutie’. Partijen gaan directer zaken doen, ondernemers nemen een groter deel van het heft in handen. Tussenschakels in de vorm van bedrijven of gebouwen zijn dan niet meer nodig. “Denk aan bedrijven als Airbnb en Uber. Die bezitten geen vastgoed of taxi’s om hun doel te bereiken. Zij brengen simpelweg vraag en aanbod bij elkaar.” Grote veranderingen staan ook op stapel voor de bouwsector, stelt Rotmans. “Aannemer, onderaannemer, architect, etcetera en dan kom ik een keer. Die tussenschakels zijn straks niet meer nodig.”

Toon lef, moed en leiderschap

Jan Rotmans, transitie-onderzoeker en hoogleraar aan de Erasmus Universiteit

Digitale revolutie

“Wees niet bang voor deze digitale revolutie, waarvan u onderdeel bent”, drukte Rotmans de aanwezigen op het hart. Hij omschrijft een transitie van kwantiteit (schaalvergroting), die gepaard gaat met vervuiling en verspilling, naar duurzame kwaliteit (produceren wat de consument vraagt). Hierbij krijgen ondernemers hulp van een parallelle transitie: de digitalisering. Hierdoor worden lijnen korter en daarmee productieketens ook.

“Revolutie is een zegen, want het moet anders”, zegt Rotmans. “En kijk voor motivatie niet naar brancheorganisaties of de politiek, daar vindt je het niet. Echte verandering komt uit mensen zelf. Toon lef, moed en leiderschap. Een kleine groep van zo’n 10% begint. De rest volgt en zegt achteraf dat ze altijd al wel kansen zagen.”

Korte, vloeiende lijnen

Rotmans schetst korte, vloeiende lijnen waarin alles traceerbaar (blockchain) en dus betrouwbaar is. Ook in de land- en tuinbouw. En produceren wat de consument vraagt. “Denk aan medicinale gewassen, in samenwerking met chemisch ingenieurs. En zilte gewassen, die ontwikkeling gaat heel snel. In vernieuwingsnetwerken kunnen we bijvoorbeeld onze kennis naar het buitenland exporteren.”

Op juiste moment in goede trein springen

Dat het slim is om op het juiste moment in de goede trein te springen, bleek uit de ervaringen die collega-akkerbouwers Dennis van de Weerd en Peter Timmermans met de theaterzaal vol belangstellenden deelden. In het jaar 2000 zag Van de Weerd de kans om een biologisch bedrijf in Lelystad over te nemen. “We zijn gegroeid van 35 naar 170 hectare en verwerken jaarrond pompoenen. Het is hartstikke leuk gegaan. Veel mensen klagen altijd maar en doen niks. Dat is niet de manier om je dromen te verwezenlijken.”

Timmermans ging van een witloftrekkerij naar een akkerbouwbedrijf met pootgoedspecialisatie en die stap legde ook hem geen windeieren. Beide ondernemers zitten nu in een fase van perfectioneren voor opvolgers.

Klimaatontwrichting

Wie nadenkt over ondernemen in 2030 ontkomt niet aan de term duurzaam. Dat onderstreept inleider Maurits Groen, die onder meer aan de wieg stond van het Kipster-concept. Hij hanteert de term klimaatontwrichting, omdat dit volgens hem beter verwoordt wat er gaande is. “Goed ondernemerschap is per definitie duurzaam”, schetst hij, waarna Groen zijn verontwaardiging uitsprak uit over de positie van Nederland in duurzame energie-ontwikkeling ten opzichte van andere EU-lidstaten. “We staan 26e, één-na-laatste dus. En wij denken altijd dat we het zo goed doen.” Zonne-energie is volgens hem het antwoord op de ‘klimaatontwrichting’. Zijn formule voor succesvol duurzaam agrarisch ondernemerschap is dat je een afnemer vindt voor een meerjarige relatie. “Zo langzaamaan staat de retail open voor een duurzame samenwerking waar iedereen aan kan verdienen.”

Laatste reacties

  • farmerbn

    Een transitie onderzoeker zal nooit zeggen dat alles het beste hetzelfde kan blijven. Die wil veranderen want dat is zijn brood. Veel mensen in zijn inkomensgroep zullen het graag net als hij anders zien maar de gewone man gaat over 11 jaar nog steeds naar een goedkope supermarkt voor de dagelijkse koopjes.

  • rolf8340

    Leuk is dat weer zo'n parade paartje van de kennis economie, kennis kan je maar één keer exporteren behalve domme ezels kan steeds het zelfde leren en daar valt de heer Rotmans schijnbaar ook onder. Dat was toch het parade paartje van de jaren nul onder leiding van de PVDA. Aardappels aardbeien en uien kan je eindeloos exporteren. Misschien iets nieuws voor de heer Rotmans. Boeren proberen steeds nieuwe dingen of teelten.

  • piethermus1

    Wat een ouderwetse man. Jan Rotmans moet hoognodig in transitie. Hij loopt mijlenver achter.

  • info36

    Wat een visie zeg. iedereen doet zijn zegje over duurzaamheid en klimaat terwijl de meesten er totaal geen kaas van gegeten hebben. En over de bouw gesproken : zie eerst maar vakmensen op te leiden want die zijn er bijna niet meer.

  • Deersum

    Misschien moet Rotmans zichzelf maar opheffen?
    Begrijp best dat lastig is voor een branche organisatie om grote veranderingen op gang tebrengen maar boeren kunnen ook niet alleen, je hebt koepels nodig. Daarenboven is de tijd van verzuiling in de landbouw allang voorbij

  • j.verstraten1

    Ik lees vooruit naar vroeger. Heeft ie gejat van Hans Huijbers.' Cooperatief samen redzaam vloeibaar ' dat is juist waar lto voor staat.

  • Noordam2

    En daar zitten ondernemende collaga’s naar te luisteren, een samenvatting van teksten van anderen die net als wat bovenstaande reageerder ook constateren totaal niet innoverend zijn!

  • koestal

    Boeren kunnen ook zelf het lidmaatschap opzeggen.

  • piethermus1

    #boerenhoudenvandieren Voor kringlooplandbouw,plant+dier nodig.Weg met klimaatsceptici!Foei politieke charlatans,die klimaat kapen voor oneigenlijk doel Bonus voor CO2-binding door boer via gewas,boom.CO2-males voor rest (incl. uitademer Jan Rotmans) https://www.trouw.nl/opinie/het-boerenland-is-nu-een-slagveld-in-de-klimaatstrijd~a49a3b6e/?fbclid=IwAR0ljINHgSEKhQ8IzQBmzvj6sKb6pXHEIB8iLH--6PzxWSYSLySSLsO2n4I

  • Maas1

    Jan Rotmans dat hele verhaal van expermiteren met producten is niks anders dan een marketing verhaal. Of men nou door de hond of de kat gebeten wordt.........wilt men toch worden. Dat je hier suggereert om de LTO op te heffen komt in gelijke trend overeen om die hele linkse politieke derde rangsburgers naar huis te sturen,met hun broodje aap verhaal! Mensen die leven in een virtuele werkelijkheid en dat projecteren op het leven en de dagelijkse werkelijkheid daar hebben we niet zoveel mee.Men geloofd in hun eigen hachelijke visioenen.Men is niet alleen het contact met de samenleving kwijt maar nog gekker,met de werkelijkheid!

  • Alco

    Gevaarlijk man!!!

  • wiljo

    Knap dat je een hele avond naar zo'n man kan luisteren. Concreet zeggen waarom we beter zonder standsorganisatie de toekomst in kunnen kan hij niet zeggen.
    En wat denkt die man bekrompen, Waarom hoeven boeren geen landingsbaan aan te leggen voor marsmannetjes? Daar ligt immers een geweldige markt open. enz. Op deze manier kan ik ook wel een avond vol praten

  • ENDE902

    LTO zou zichzelf op moeten heffen?
    Volgens mij is het aan de leden om dit te bepalen en niet een spreker die wordt uitgenodigd om een lezing te houden. Bovendien is LTO, hoewel deze niet optimaal werkt nog altijd een belangenvertegenwoordiger die een groot deel van de sector vertegenwoordigd in de communicatie met de overheid. Echter deze communicatie met de overheid is volgens mij van een mager niveau en ik wijd dit met name aan de overheid.

  • Almagro

    Wie op de link https://www.janrotmans.nl/ klikt ziet hoe de betreffende man z'n kost verdiend: z'n diensten aanbieden als spreker. Hij zal dit zelfde verhaal waarschijnlijk overal vertellen en daarvoor laten betalen. Countus heeft hem geboekt en betaald de rekening. Een slechte prijs/prestatie deal zal een boekhouder toch moeten concluderen

  • Bolder01

    Dat zal niet zo snel gebeuren, DAN GAAN er veel goed betaalde baantjes verloren en wat moeten die dan weer gaan doen die gaan echt geen kranten wijk aannemen of achter op de vuilnis wagen huis vuil ophalen

  • Maas1

    @Alco ...het is niet goed of het deugd niet..iedereen is wel eens gefrustreerd.ook ik.

  • Maas1

    Mijn uithaal is ook niet aan het adres van Jan Rotmans,zijn opmerking trikkert een frustratie.Hoe komt het dat de boeren in een situatie zitten waar ze zich nu in bevinden en welke rol heeft de LTO daar nu nog in? Mijn frustratie komt dat de ( steun ) motie tegen dieren activisten ( of hoe je het ook noemt door enkele linkse partijen niet is ondersteund,en daarmee in mijn ogen een ondersteuning is in een bepaald opzicht voor dergelijk uit de hand (kunnen) lopende activiteiten ( terreur)waarbij direct mijn eigen veiligheid om de hoek komt kijken.En daar zouden wij dan mee in gesprek moeten! Dan moet je niet raar kijken als ook ik uithaal naar links.Je kunt je afvragen wat beter is je uitte of alles oppotten en dan....

  • veehouders

    Gaap.

  • Maas1

    @veehouders juist ja je begrijpt het of niet,de woordkeuze: zzzGaap; spreekt boekdelen.Daarmee komt de stelling van Jan Rotmans over de LTO in het juiste licht te staan!

Laad alle reacties (15)

Of registreer je om te kunnen reageren.