Akkerbouw

Achtergrond laatste update:3 dec 2019

Modderen bij de peenoogst geen keus, maar noodzaak

Het hele jaar zuinig op je bodem en dan moeten modderen bij de oogst. Totaal ongewenst, maar veel keus was er dit najaar niet voor de familie Van Renselaar. De productie moet eruit en de dagen worden korter.

Henk van Renselaar postte een foto op Twitter van de peenoogst. Een extra trekker sleept de peenrooier door de modder die ontstaat bij het doorsteken van het perceel. Het water staat in de sporen. “Dan weet je dat je voor je grond verkeerd bezig bent”, zegt hij bij de koffie, op een regenachtige maandag vlak na de oogst. Afwegend: “Had ik het anders kunnen doen? Nee, ik denk het niet.”

Lees verder onder video

Te nat deze herfst

Hij is blij dat het er, met uitzondering van de suikerbietenoogst, op zit. De opbrengsten lijken ‘gewoontjes’, de kwaliteit baart de meeste zorgen.

Lees verder onder foto

De peen opbrengst is  'gewoontjes', met een dik pak klei eromheen. - Foto's: Sytze Bakker
De peen opbrengst is 'gewoontjes', met een dik pak klei eromheen. - Foto's: Sytze Bakker

“Eigenlijk was de graanoogst het enige dat echt goed ging dit seizoen”, recapituleert Van Renselaar, die in maatschap boert met zijn vrouw Ineke en zoon Martin, met een kleine twinkeling in zijn ogen. “Het hoort bij dit land, zulk weer. En het houdt het ook wel spannend.”

Het was gewoon te nat deze herfst. Zo extreem als dit jaar is het niet vaak, zegt de teler in het buitengebied van Lelystad. Pas half november had hij zijn peen uit de grond. De Flevolandse binnenwegen zitten vol modder, de bermen zijn stuk gereden, plassen staan op het ingespoorde land. Voor de bodemstructuur is het hopen op een echte winter, zodat de klei goed kan herstellen.

Lees verder onder foto

Henk van Renselaar zit in maatschap met zijn vrouw Ineke en zoon Martin. De naam De Hullu verwijst naar het Franse voorgeslacht van Ineke.
Henk van Renselaar zit in maatschap met zijn vrouw Ineke en zoon Martin. De naam De Hullu verwijst naar het Franse voorgeslacht van Ineke.

Muizenvraat

Voordeel van het gemodder is dat er een flinke beschermlaag om het product zit. Nadeel is dat het verschil tussen bruto en netto oogst groot zal zijn door de plakkende klei. Ook is er door het geplak product verloren gegaan; het bleef te lang aan de band van de rooimachine zitten.

Muizenvraat deed ook nog een duit in het opbrengst verliezende zakje. Van Renselaar heeft nog niet proef gespoeld, maar verwacht desalniettemin een gemiddelde opbrengst. De kisten staan bij Koel- en vriesbedrijf De Vries in Nagele te wachten op een afnemer. Hiervan verkoopt Van Renselaar een deel vrij, eigenlijk de enige vrije handel die hij zelf bedrijft. “Ik heb dat niet met de paplepel ingegoten gekregen”, legt hij uit. “Mijn vader was een poolboer, mijn schoonvader ook. De pool is voor mijn gevoel zeker niet slechter dan de vrije handel. En we kunnen ons ook geen grote missers permitteren. Dus doen we aan risicospreiding.”

Lees verder onder foto

Het bedrijf van Van Renselaar
Het bedrijf van Van Renselaar

Bewaarbaarheid ongewis

Het resultaat van oogst 2019 is nog een beetje afwachten. Hoe bewaarbaar de producten zijn die wekenlang in de nattigheid hebben gelegen, is immers nog ongewis.

In het oogstproces van uien en aardappelen zat een regenachtige pauze van een maand. De uien zijn in september gerooid, maar kwamen in oktober pas met de aardappelen van het land. In horten en stoten, want eruit regenen was schering en inslag. Waar mogelijk zijn lange dagen gemaakt en zelfs nachten doorgewerkt. Behalve op zondag, de principiële rustdag. “Gelukkig kunnen we dat nog zo houden. Wij werken 26/6, niet 24/7.”

Hollen en stilstaan, zo is de arbeidsfilm van dit seizoen wel te omschrijven

Hollen en stilstaan, zo is de arbeidsfilm van dit seizoen wel te omschrijven. Goed personeel bij de hand hebben is daarbij essentieel.

De uien van Van Renselaar rijpen altijd wat laat af, omdat ze op bietenland staan. Het verschil tussen de uien die voor (een kwart) en na de regen zijn geladen, is aanzienlijk. De verwering heeft flink toegeslagen bij de laat van het land gekomen uienoogst. Bovendien kunnen de hard geworden plakken en kluiten klei de uien beschadigen bij het uitschuren straks. Van onder het donkere landvel komt een mooie ui tevoorschijn, dus de kwaliteit lijkt op het eerste gezicht best in orde.

Uien zijn donker

Maar als je over de box loopt, dan oogt de donkere aanblik niet aangenaam. Uien horen je tegemoet te blinken, zoals de droog geladen oogst van deze akkerbouwer ook doet. De toenemende druk van de bodemschimmel fusarium is in zowel de vroeg als laat geraapte uien wel te zien. Het voordeel van de lange landperiode is dat een groter deel van de fusariumbesmetting is weggerot voor de oogst achter de planken kwam. Bij Waterman Onions, de waarschijnlijke afnemer via de Flevo Onions-pool, zijn uienmonsters in de hotbox weggezet om de kwaliteit te kunnen inschatten voor de afzetstrategie.

Lees verder onder foto

Rechts de uien die voor de regen zijn geladen en links de uien die in de nattigheid hebben gelegen.
Rechts de uien die voor de regen zijn geladen en links de uien die in de nattigheid hebben gelegen.

Ook de aardappelen zijn op te splitsen in ‘geoogst voor (een derde) en na de regen’. “Het kost ons dit jaar veel energie om de boel droog te krijgen.”

De aardappelen en uien liggen in de schuren van de maatschap. Henk woont met zijn vrouw in haar ouderlijk huis en Martin woont met zijn gezin aan de overkant van de straat in een boerderij die er op een gegeven moment bij kon worden betrokken. De maatschap is – na een ruil met en aankoop van de buurman – telt vier kavels rondom de twee boerderijen. Mooi overzichtelijk.

Lees verder onder foto

De peen komt uit de grond. Makkelijk ging het zeker niet. De opbrengst is gemiddeld.
De peen komt uit de grond. Makkelijk ging het zeker niet. De opbrengst is gemiddeld.

Baan buitenshuis

Dochter Gea wil op termijn ook een rol in het bedrijf spelen. Dat zorgt ervoor dat Henk uitkijkt naar een parttime baan buitenshuis. Wellicht net als vroeger als chauffeur op de vrachtwagen. Natuurlijk wel in de agrarische sector, waarin hij zich thuis voelt. “Ik heb al aanbiedingen gehad en heb er zin in. Sommige collega’s zeggen: waar begin je aan op jouw leeftijd? Maar ik vind het goed om de nieuwe generatie de ruimte te geven en als ik altijd op het akkerbouwbedrijf ben, lukt dat minder. Bovendien vind ik dit een leuke uitdaging.”

Alle drie blijven deels buitenshuis werkzaam. Communicatie wordt dus bijzonder belangrijk om de boel goed draaiend te houden op het akkerbouwbedrijf. Ongeschreven wetten passen daar goed bij. Zoals bij de oogst: wie in de schuur staat, organiseert. Martin was dat bij deze peenoogst. Zo rolt er een heldere, natuurlijke taakverdeling uit.

Lees verder onder foto

De foto die Henk Tweette: extra pk's zijn nodig om de peenrooier door de modder te slepen. - Foto: Henk van Renselaar
De foto die Henk Tweette: extra pk's zijn nodig om de peenrooier door de modder te slepen. - Foto: Henk van Renselaar

In vier jaar diepploegen

Om het werk wat makkelijker te maken, gaat Van Renselaar vanaf volgend jaar diepploegen. De humuslaag in de lichtere grond wordt naar boven gehaald.

“Dan kun je eerder aan de gang en ben je vroeger klaar. De ervaringen van collega’s zijn heel goed. De opbrengsten zijn toegenomen en de grond is makkelijker bewerkbaar. Bovendien gaat de mechanische onkruidbestrijding makkelijker in lichtere grond. Dat lijkt ons belangrijk, gezien de ontwikkelingen in de gewasbescherming.”

Na het diepploegen kunnen we eerder aan de gang en zijn we vroeger klaar. De opbrengsten nemen naar verwachting toe

Wintergerst wordt zo vroeg mogelijk gezaaid en daarna wordt 1 tot 1,10 meter geploegd. Met nieuwe drianage kan overtollig water worden afgevoerd. Dan gaat er een groenbemester in.

Waar de akkerbouwer nu werkt met 40-45% afslibbare grond met 4% organische stof, verwacht hij over 4 jaar 20% afslibbare grond met 8 of 9% organische stof te bewerken.

Lees verder onder foto‘s


  • De peen gaat na de oogst naar het koelhuis. Er zit een mooi kleilaagje om het product; goed voor de bewaarbaarheid.

    De peen gaat na de oogst naar het koelhuis. Er zit een mooi kleilaagje om het product; goed voor de bewaarbaarheid.

  • Fusarium komt regelmatig voor dit jaar. Het kost veel energie om de oogst droog te krijgen.

    Fusarium komt regelmatig voor dit jaar. Het kost veel energie om de oogst droog te krijgen.

  • Henk van Renselaar op de uien die voor de regen achter de planken kwamen. Een mooie partij.

    Henk van Renselaar op de uien die voor de regen achter de planken kwamen. Een mooie partij.

  • Peenoogst 2019 laat flinke sporen achter op het land.

    Peenoogst 2019 laat flinke sporen achter op het land.

Bedrijfsvoering op de kop

Diepploegen zet niet alleen de grond op de kop, ook de bedrijfsvoering. Zo gaan de Van Renselaars van een najaars- naar voorjaarsgrondbewerking. De mechanisatie zal ook moeten worden aangepast van zware naar lichtere grond. Wellicht kunnen intensievere gewassen worden geteeld. “In onze Veldleeuwerik-telersgroep, die ook zonder de stichting zeker blijft bestaan, verwacht ik antwoorden te vinden op dit soort vraagstukken. We zullen meer peen in de kist rooien, maar lichtere grond zal ten koste gaan van de bewaarbaarheid. Zo’n beschermlaag als nu, krijgen we dan nooit meer voor elkaar. Zo baggeren als nu hoeft gelukkig ook niet meer.”

Bedrijfsgegevens

Henk van Renselaar (57) van Maatschap Van Renselaar-de Hullu in Lelystad (Fl.).
115 hectare bewerkbaar oppervlak
29 hectare consumptieaardappelen
29 hectare wintergerst
19 hectare zaaiuien
19 hectare suikerbieten
9 hectare winterpeen
9 hectare verhuur voor tulpenbollen
40-45% afslibbare grond nu
20% afslibbaar na het diepploegen

Of registreer je om te kunnen reageren.