Akkerbouw

Achtergrond

Zoektocht naar alternatieven tegen bladluis

Abram Rus zet Artemisia-bankerplanten in als alternatief voor chemische middelen om schade door luizen in zijn gewassen te voorkomen.

Halverwege oktober zijn de suikerbieten van akkerbouwer Abram Rus al mooi aan het afrijpen. Dat mag nu, zegt Rus, omdat eind van de maand al gerooid en geleverd moet worden.

VOF Rus is een akkerbouw- en een bloementeeltbedrijf. Daarnaast teelt en verkoopt Rus kerstbomen en exploiteert de VOF een camperovernachtingsplaats. Een deel van de oogst wordt aan huis verkocht. - Foto's: Cor Salverius Fotografie
VOF Rus is een akkerbouw- en een bloementeeltbedrijf. Daarnaast teelt en verkoopt Rus kerstbomen en exploiteert de VOF een camperovernachtingsplaats. Een deel van de oogst wordt aan huis verkocht. - Foto's: Cor Salverius Fotografie

Ook de Artemisia-bankerplanten en de bloemeneilandjes in het perceel zijn al duidelijk op hun retour. Na het verbod op gebruik van neonicotinoiden als zaadcoating voor suikerbieten zoekt de akkerbouwer naar een andere manier om luizenschade en vergelingsziekte in zijn gewas te voorkomen. Hij experimenteert met het systeem van Servaplant. Hierbij worden luizen gekweekt op Artemisia-planten die aan de rand van het perceel staan. Op deze planten ontwikkelt zich een grote populatie natuurlijke vijanden die ook de luizen in de bieten opruimen.

In een rij aan de rand van het bietenperceel plantte Abram Rus Artemisia bankerplanten voor luizen. Om jong, voor luizen aantrekkelijk, blad te houden moeten de planten regelmatig gesnoeid worden.
In een rij aan de rand van het bietenperceel plantte Abram Rus Artemisia bankerplanten voor luizen. Om jong, voor luizen aantrekkelijk, blad te houden moeten de planten regelmatig gesnoeid worden.

Kosten voor het systeem

Om de predatoren het perceel in te lokken, staan in het perceel eilandjes met bloeiende nectarplanten. Dit voorjaar waren er al vroeg veel zwarte bonenluizen, waardoor Rus het niet aandurfde om te wachten op natuurlijke vijanden. Hij spoot zijn bieten daarom één keer met een selectief luizenmiddel. Daarna hielden natuurlijke vijanden de luizenpopulatie onder controle. Rus ziet in zijn bieten geen haarden met vergelingsziekte: volgens hem een teken dat de groene perzikluis ook voldoende bestreden is. De kosten voor het systeem aan plantmateriaal en planturen schat Rus op zo’n € 175 per hectare. Een luisbespuiting kost ter vergelijking aan middel en machine zo’n € 40 per hectare per keer. Door met permanente randen te werken, verwacht de teler de kosten te halveren.


  • Artemisia is een meerjarige plant. Door regelmatig snoeien blijft deze nieuw blad vormen.

    Artemisia is een meerjarige plant. Door regelmatig snoeien blijft deze nieuw blad vormen.

  • Bloeiende nectarplanten op eilandjes moeten predatoren vanaf de bankerplanten het perceel in lokken. Inmiddels zijn ze vrijwel uitgebloeid.

    Bloeiende nectarplanten op eilandjes moeten predatoren vanaf de bankerplanten het perceel in lokken. Inmiddels zijn ze vrijwel uitgebloeid.

Teelt van kerstbomen

De ondernemer past het systeem al acht jaar toe in zijn kerstbomen. De teelt van kerstbomen was voor Rus nieuw en met de teelt op klei was geen ervaring. Het eerste jaar bleek dat de dennen erg aantrekkelijk zijn voor de zwarte bonenluis, zo erg dat de jonge aanplant er bijna aan bezweek. Op advies van Claudia Külling van Servaplant zette Rus een rij Artemisia-planten aan de rand van het perceel. Deze ent hij ieder voorjaar met nieuwe monofage Artemisia bladluizen waarop de populatie natuurlijke vijanden zich al vroeg in het seizoen kan ontwikkelen. Rus is erg enthousiast over de resultaten. “Het werkt goed, de natuurlijke vijanden zijn er altijd op tijd bij. Ik hoef de bomen niet te controleren en hoef ook niet de afweging te maken om wel of niet chemisch in te grijpen.”

Voor de teelt van kerstbomen past Rus het systeem van Servaplant met bankerplanten als opfokstation voor predatoren al acht jaar toe.
Voor de teelt van kerstbomen past Rus het systeem van Servaplant met bankerplanten als opfokstation voor predatoren al acht jaar toe.

Servaplant verder integreren

Het verbod op neonicotinoiden was voor Rus directe aanleiding om het concept van Servaplant verder in zijn bedrijfsvoering te integreren, te beginnen in de suikerbieten. Dit jaar heeft hij aan één kant van het perceel over de hele lengte in de derde bietenrij vanaf de perceelsrand Artemisia’s geplant en deze geënt met de voor andere gewassen onschadelijke monofage Artemisia bladluis. In het perceel naast het tweede spuitspoor plantte Rus eilandjes met bloeiende planten, zogenoemde hopperplanten, waaronder korenbloem en dille. Deze plantte hij ook in de bietenrijen.

Onkruidbestrijding

Door de planten in de rijen te zetten, kan hij de bieten ook nog machinaal schoffelen. Omdat de planten in het perceel staan was ook nog de vraag hoe deze reageren op de herbiciden voor de onkruidbestrijding die in bieten gebruikt worden. Rus spoot zijn bieten dit jaar zes keer tegen onkruid met een zo laag mogelijke dosering. De strook met de Artemisia-planten heeft hij verdeeld in zes stukken en ieder stuk apart behandeld. Het eerste stuk is één keer meegespoten, het tweede twee keer, enzovoort. Zijn conclusie uit de proef is dat de Artemisia niet doodgaat aan de bietenmiddelen, maar dat hoe vaker gespoten, hoe sterker de groeiremming. Die groeiremming wil de teler juist niet omdat de Artemisia juist vroeg in het seizoen goed moet groeien om een grote luizenpopulatie te kunnen voeden.

Een deel van zijn oogst verkoopt Rus in een kraam langs de drukke doorgaande weg tussen Nieuw Vennep een Hoofddorp.
Een deel van zijn oogst verkoopt Rus in een kraam langs de drukke doorgaande weg tussen Nieuw Vennep een Hoofddorp.

Andere aanpak

Volgend jaar gaat Rus het anders doen. Dan wil hij de bloeiende akkerranden die nu nog om de percelen liggen inrichten als een 3 meter brede grasstrook met in het midden twee rijen Artemisia. Dat heeft als voordeel dat de Artemisia meerdere jaren kan blijven staan en dat de luizen en hun predatoren al vroeg in het seizoen kunnen groeien. Bovendien kan de Artemisia zo goed teruggesnoeid worden. Op tijd terug snoeien is volgens Rus belangrijk om te voorkomen dat de stengels verhouten en de plant zaad vormt. Snoeien zorgt er ook voor dat de planten nieuw blad blijven vormen dat aantrekkelijk is voor de luizen. Een bijkomend voordeel van de grasbanen is dat Rus van hieraf de sloten kan schonen. Hij wil dat graag meerdere keren per jaar doen om de afvoercapaciteit op peil te houden.

Mogelijkheden voor andere gewassen

Voor andere gewassen ziet Rus ook mogelijkheden. In de wintertarwe bijvoorbeeld tegen aantasting door de larven van het graanhaantje. Als de Artemisia-planten toch bij het perceel staan, verwacht de teler dat het met eilandjes hopperplanten in het graan ook moet lukken om daar ook natuurlijke vijanden aan het werk te zetten.

Of registreer je om te kunnen reageren.