Akkerbouw

Achtergrond 11 reacties

Minder bewerken maakt bodem klimaatbestendig

Een teeltsysteem met minder intensieve grondbewerking is minder gevoelig voor extreme weersomstandigheden. Een goed functionerend bodemleven speelt daar een belangrijke rol in.

Een landbouwsysteem met een gereduceerde grondbewerking is in potentie beter bestand tegen een veranderend klimaat dan een conventioneel systeem waarbij de grond jaarlijks geploegd wordt. Dat zei WUR-onderzoeker Derk van Balen in december op het Boerderij-congres Grond om te Boeren. Een gereduceerde grondbewerking is meer dan niet-ploegen (niet-kerende grondbewerking, NKG), de grond intensief woelen is volgens Van Balen bijna net zo verstorend voor het bodemleven als ploegen.

Rustgewassen

Een volgende stap naar een weerbaardere bodem is het jaarrond bedekt houden van de grond, en een vruchtwisseling met voldoende rustgewassen. Van Balen spreekt dan over een bodemconserverend systeem. Een belangrijk voordeel is dat het bodemerosie tegengaat. Daarbij gaat het niet alleen om stuiven of afspoelen van hellingen, maar ook om slemp waardoor poriën dichtspoelen.

Dit laatste is ook een deel van de verklaring waarom de waterinfiltratiesnelheid bij een gereduceerde grondbewerking veel hoger is dan wanneer de grond geploegd wordt. Het andere deel van de verklaring is dat door de grond niet diep te bewerken de natuurlijke poriën in de bodem in stand blijven, zodat overtollig water snel weg kan naar de ondergrond. In een ploegsysteem functioneert de bouwvoor volgens Van Balen meer als een spons. Deze kan wel wat opvangen, maar als die vol is, blijft het water alsnog op het land staan.

Lees verder onder de foto.

Klepelen van een groenbemester na de winter. Het is in een NKG-systeem nog een uitdaging om voor fijnzadige gewassen een goed zaaibed te maken. - Foto: Peter Roek
Klepelen van een groenbemester na de winter. Het is in een NKG-systeem nog een uitdaging om voor fijnzadige gewassen een goed zaaibed te maken. - Foto: Peter Roek

Organische stof in de bovengrond

Onderzoek uitgevoerd in het onderzoeksproject Basis van Wageningen UR op de proeftuin voor Agro-ecologie en Technologie in Lelystad (Fl.) laat ook zien dat de aggregaatstabiliteit op zavel en kleigrond door een actiever bodemleven en meer organische stof in de bovengrond hoger wordt bij een gereduceerde grondbewerking. De grond wordt dan minder gevoelig voor oppervlakkige en interne slemp. Ook grotere bodemaggregaten blijven in stand waardoor de grond een grotere draagkracht krijgt.

Het onderzoek laat ook zien dat het gehalte organische stof in de laag van 0 tot 30 centimeter bij een gereduceerde grondbewerking in 7 jaar met 0,2 procentpunt steeg ten opzichte van het ploegsysteem. Aanvankelijk steeg de hoeveelheid organische stof vooral in de toplaag. De laatste jaren zien de onderzoekers dat ook onderin de bouwvoor het gehalte organische stof stijgt. Van Balen verklaart dat uit het zeer actieve bodemleven. Met de opbouw van organische stof wordt ook extra stikstof in de bodem vastgelegd. In de tien jaar dat het project loopt, is gemiddeld 50 kilo per hectare extra stikstof vastgelegd. De bemesting van de systemen is altijd gelijk gehouden. Ook is de afvoer met de producten gelijk geweest.

Geen hogere opbrengsten

Ondanks alle positieve effecten op de bodem worden er gemiddeld genomen geen hogere opbrengsten gehaald. Dat wordt vooral veroorzaakt door opbrengsten van de uien en peen. Een zaaibed maken voor deze fijnzadige gewassen is nog een uitdaging. Komend seizoen wordt daarom onderzocht of ondiepploegen met een ecoploeg betere resultaten oplevert. Ecoploegen combineert de voordelen van het minder verstoren van het bodemleven met het onderwerken van gewasresten en onkruid.

Potentie gereduceerde grondbewerking

Voordelen
Minder erosie en stuiven
► Bescherming toplaag
► Meer bodembiodiversiteit
► Meer bovengrondse biodiversiteit
► Meer doorlopende bioporiën
► Hogere aggregaatstabiliteit
► Hoger gehalte organische stof
► Meer/langer groenbemesters (klei)
► Lagere kosten/minder brandstof
► Hogere draagkracht
Risico’s
Meer onkruid
► Slechter zaaibed
► Hogere ziektedruk
► Dip in opbrengst

Laatste reacties

  • Jan-Zonderland

    Dat kan alleen als je met zeer lichte machines werkt die geen verdichting veroorzaken net onder de bewerkte laag maar we weten allemaal wel dat dat niet het geval is. Wij zien het hier in Ontario waar no-till erg populair was maar door de toegenomen bodemverdichting is er bijna geen boer meer die 100% no-till toepast, ondanks het feit dat de grond elk jaar wel 30 tot 40 cm doorvriest. Te zware machines onder minder dan ideale omstandigheden.
    De stelling dat minder bewerken beter zou zijn voor het klimaat lap ik aan mijn laars. Alles wordt maar opgehangen aan klimaat. Als het allemaal zo goed zou zijn dan zouden de opbrengsten ook wel gestegen zijn maar dat zijn ze niet.

  • gerald1975

    Wij ploegen al jaren niet meer. Na de winter de schijveneg in de groenbemester. Mest erop en één keer met de vleugel cultivator erover. Dan de mais erin.

  • maxisprint

    als je het ook zo doet voor de zaaiuien kom ik een keer kijken Gerald 1975

  • farmerbn

    Nogmaals, boeren zijn niet dom. Als die ploegen of woelen dan heeft dat zin.

  • Gat

    Ploegen beste wat er is. Grond is luchtig, mooi zwart land, vochtige grond boven. Hier zaaien sommige boeren ook mais zonder te ploegen. Zolang roundup nog mag kan het anders is het een fiasco. En de mais die er groeit is nog altijd minder geweest dan wie ploegt hier.

  • Zandboertje

    Zwarte grond is dode grond. Met ploegen juist weer alle schimmels en bacterien op een verkeerde diepte weggelegd. Zuurstofminnende en andersom hebben weer een hele tijd nodig om op de gewenste diepte te komen.

  • mientje

    Groenbemester onder ploegen zonder voorscharen, en niet dieper dan 20 cm ploegen!!

  • Niet geploegd is niet geoogst zeggen ze in duitsland

  • info36

    Velen willen het wiel opnieuw uitvinden, maar er gaat niets boven ploegen.
    Wat Jan Zonderland schrijft zegt al genoeg.

  • Alco

    Met ploegen lucht in de grond zei mijn vader altijd.

  • Gat

    En met woelers ploegen is nog beter!

Laad alle reacties (7)

Of registreer je om te kunnen reageren.