adi404541-002

Aardappelveredeling

Terug naar dossier
Akkerbouw

Achtergrond

‘Aardappelsector moet sneller inspelen op markt’

Aardappelmarkten veranderen snel. Volgens directeur Erika den Daas van veredelingsbedrijf Meijer kan de aardappelsector meer samenwerken in de keten om in te spelen op die veranderingen.

Het is warm en vochtig in de klimaatkamer van aardappelveredelings- en handelsbedrijf Meijer in Rilland. Op stellages staan kistjes met monsters van pootaardappelen. In de meeste kistjes liggen de aardappelen er nog vlekkeloos bij. In sommige kistjes worden de eerste spruiten zichtbaar op de knollen. In enkele kistjes beginnen een paar aardappelen te rotten. Meijer neemt monsters van iedere partij pootaardappelen die is geoogst, zegt directeur Erika den Daas. “Zo krijgen we een beeld van de kwaliteit van het pootgoed dat bij de telers in de bewaring ligt.”

Erika den Daas (54) is sinds 4 september 2017 directeur bij aardappelveredelingsbedrijf Meijer, gevestigd in Rilland. Den Daas studeerde tuinbouwplantenteelt aan Wageningen Universiteit. Daarna werkte ze in sales, marketing en directiefuncties bij Everris (meststoffen), BASF (meststoffen), Syngenta en Certis (beide gewasbescherming) en Incotec (zaadbehandeling). - Foto: Peter Roek
Erika den Daas (54) is sinds 4 september 2017 directeur bij aardappelveredelingsbedrijf Meijer, gevestigd in Rilland. Den Daas studeerde tuinbouwplantenteelt aan Wageningen Universiteit. Daarna werkte ze in sales, marketing en directiefuncties bij Everris (meststoffen), BASF (meststoffen), Syngenta en Certis (beide gewasbescherming) en Incotec (zaadbehandeling). - Foto: Peter Roek

De kwaliteit van het pootgoed is over het algemeen goed, maar door de matige oogst is er dit jaar minder te verhandelen. Den Daas: “Het is dit jaar een uitdaging om uit te leggen aan onze afnemers dat we niet precies kunnen leveren wat ze nodig hebben.”

Het gaat ook tegen de aard van het bedrijf in. Volgens Den Daas is het essentieel voor een veredelingsbedrijf om goed te luisteren naar wat de afnemers verderop in de keten willen. “De veredeling staat aan de basis van de hele productieketen.”

Brede afzet op pootgoedmarkt

Meijer veredelt en vermarkt aardappelen. Het bedrijf is eigendom van de familie Meijer. Het bedrijf brengt zo’n 20 eigen gekweekte aardappelrassen op de markt, voor de aardappelverwerking, de chipsproductie en de markt voor tafelaardappelen. Meijer had vorig jaar een areaal pootaardappelen van 3.400 hectare, waarvan 2.200 hectare in Nederland is geteeld en de rest in Frankrijk. De pootaardappelen in Nederland en Frankrijk zitten in 1 pool. Het bedrijf heeft vestigingen in Nederland, Frankrijk, Polen, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Turkije en de Verenigde Staten. Er werken 85 mensen bij het bedrijf.

U werkte bij Certis en Syngenta die onder andere gewasbeschermingsmiddelen produceren. Welke overeenkomsten ziet u tussen deze bedrijfstakken en de aardappelveredeling?

“Beide sectoren hebben een lange termijn visie. Het duurt 10 tot 15 jaar voor een actieve stof is verwerkt in een formulering, die vervolgens een toelating krijgt voor gebruik in de land- en tuinbouw. In de aardappelveredeling duurt het 10 tot 15 jaar om een nieuw ras te kweken en te introduceren op de afzetmarkt. Meijer houdt zich bezig met de vraag welke wensen en eisen er leven in de aardappelketen over 15 jaar.”

Hoe doet u dat?

“We houden marktontwikkelingen scherp in de gaten. De grootste uitdaging is om goed onderscheid te maken tussen hype en trend. Een hype duurt kort en een trend is blijvend. Wij veredelen voor de lange termijn en spelen daarmee in op ontwikkelingen, zoals ziekten en plagen, klimaat, beschikbaarheid van water en grond en de behoeftes bij verwerkers en consument.”

Wij brengen alleen een nieuw ras op de markt als het voor alle partijen een toegevoegde waarde heeft

“Bij de consumenten zie je veel hypes zoals low carb, low fat, low sugar. Hypes zwakken na verloop van tijd af. Wij brengen alleen een nieuw ras op de markt als het voor alle partijen een toegevoegde waarde heeft, en meer biedt dan wat al beschikbaar is. Ons ras Lady Amarilla bijvoorbeeld is uitermate geschikt voor zowel de verwerking tot frites als tot chips. Daarbij kan het zonder problemen zowel vroeg als laat in het seizoen worden verwerkt, wat niet voor elk aardappelras geldt.”

Wat zijn de aandachtspunten voor Meijer?

“Dat zijn er 3. Ten eerste is dat de ketengerichtheid, zoals ik net al beschreef. Ten tweede willen we de veredeling versnellen en zorgen voor een goede afstemming tussen de veredeling, de vermeerdering en de vraag vanuit de afzetmarkt. Ten derde geven we veel aandacht aan het motto: ‘use what you produce’. Hoe kunnen we er voor zorgen dat van een hectare zo veel mogelijk verwerkt eindproduct kan worden afgezet. Dat verhoogt de efficiëntie van de hele aardappelketen.”

Wat betreft die versnelling van de veredeling die u voorstaat: hoe erg is het voor de veredeling dat het Europese Hof in juli 2018 een uitspraak deed waardoor nieuwe gentechnieken als Crispr-Cas blijven vallen onder verouderde EU-regels?

“Het is maar net vanuit welke invalshoek je naar zo’n nieuwe techniek kijkt. Wij kijken naar hoe afnemers en consumenten dergelijke technieken beoordelen. Meijer past geen Crispr-Cas techniek toe. De aardappel heeft zo’n 40.000 genen. Van nog geen 1% is bekend aan welke eigenschappen ze zijn gekoppeld. Bij Crispr-Cas moet je juist goed weten waar de genen precies zitten op het DNA.”

Veranderen de eisen van de aardappelmarkten snel?

“Dat gaat steeds sneller. Het is voor de hele aardappelsector van belang om goed in te spelen op die veranderingen. In de groentesector zie je dat voortdurend nieuwe rassen verschijnen. Iedere 3 tot 4 jaar zijn er weer nieuwe rassen beschikbaar. Ook in de bietenteelt volgen de rassen elkaar snel op.”

De aardappelsector kan meer samenwerken in de keten om sneller in te spelen op die marktveranderingen

“De aardappelsector teelt vooral al lang gebruikte rassen. Terwijl de veranderingen op de afzetmarkten zo snel gaan. De aardappelsector kan meer samenwerken in de keten om sneller in te spelen op die marktveranderingen. Marktacceptatie is van wezenlijk belang om geld te kunnen blijven verdienen in de aardappelketen. Daarom is Meijer zo gespitst op de wensen die leven in de afzetmarkten.”

Aan welke wensen moet ik dan denken?

“De uitdaging in de veredeling zit hem in het ontwikkelen van rassen die zijn afgestemd op de wensen van de afnemers. Mensen willen snel hun maaltijd klaar hebben. Daar spelen wij op in met ons aardappelras Jazzy. Die aardappel hoef je niet te schillen en is in 10 minuten gaar gekookt. Maar de veredeling draait niet alleen om de wensen van afnemers en consumenten. Voor de aardappeltelers is bijvoorbeeld van belang dat het aantal gewasbeschermingsmiddelen afneemt. Dat vraagt om betere ziekteresistenties in nieuwe aardappelrassen. De eisen voor gebruik van mineralen zijn ook streng. Dat vraagt om rassen die efficiënt groeien met zo weinig mogelijk input van mineralen. Daar komt nog bij dat de wensen per afzetmarkt kunnen verschillen.”

Soms zijn de wensen in de aardappelsector tegengesteld. Dat maakt de aardappelveredeling lastig maar ook uitdagend

“De afzetmarkt van tafelaardappelen kent een grote diversiteit aan wensen. De chipsindustrie wil aardappelen met een hoog onderwatergewicht, omdat je daar het meest efficiënt chips van kunt bakken. Fritesproducenten willen graag lang houdbare aardappelen. Dan zijn ze flexibeler in hun aanvoer. Telers willen graag aardappelen verbouwen die snel kiemen. Maar dat is juist niet bevorderlijk voor de bewaarbaarheid van aardappelen die bestemd zijn voor de consumptiemarkt. Soms zijn de wensen in de aardappelsector tegengesteld. Dat maakt de aardappelveredeling lastig maar ook uitdagend.”

Sommige Nederlandse aardappelveredelingsbedrijven zijn actief buiten de EU. Hoe is dat bij Meijer?

“Wij vermeerderen pootaardappelen in Nederland, Frankrijk, Polen en het Verenigd Koninkrijk en verhandelen die zelf. We hebben ook vestigingen in Spanje, Turkije en de Verenigde Staten. Daarnaast leveren we pootaardappelen aan afnemers in de rest van de wereld die ons pootgoed verder verkopen of we bieden onze rassen in licentie aan. Dit laatste gebeurt in landen over de hele wereld. Maar in landen waar het kwekersrecht niet goed is geregeld, gaan we niet snel zelf pootgoed vermarkten. Eerst moet de bescherming van het kwekersrecht op orde zijn.”

Meijer zit in de top 5 van aardappelveredelingsbedrijven in de wereld. Is het bedrijf groot genoeg?

“Omvang en groei zijn niet de enige criteria. Het is van veel groter belang dat we deskundige mensen in huis hebben en dat onze genenpool op orde is voor onze veredelingsactiviteiten. Om onze kennis verder uit te bouwen werken we juist ook samen met andere bedrijven, bijvoorbeeld in het project OpZuid. Meijer is penvoerder van het project. OpZuid is een samenwerkingsverband met diverse andere bedrijven, de provincie Zeeland en de Europese Unie en loopt van 2016 tot en met 2019. Doel van het project is om nieuwe technieken en vaardigheden te ontwikkelen voor de aardappelveredeling. We zijn erg tevreden over hoe dat loopt. Meijer heeft voldoende kritische massa om een succesvol veredelingsbedrijf te zijn.”

Of registreer je om te kunnen reageren.