Akkerbouw

Achtergrond

Bietentelers in EU dupe van slechte suikermarkt

Boerderij berekende de bietenprijzen van 10 suikerproducenten. Cosun staat bovenaan met ruim € 45. Coöperaties betalen een hogere bietenprijs dan particuliere bedrijven. Die laatste leggen het marktrisico meer bij de telers.

De bietentelers in de EU gaan het in de portemonnee merken dat de Europese Unie de suikermarktordening heeft afgeschaft per 30 september 2017. Onder de marktordening gold een minimumprijs van € 26,29 per ton bieten met 16% suiker. Veel suikerproducenten in de EU zullen dat minimum niet halen voor de oogst van 2017, het eerste jaar zonder suikerregulering. Dat blijkt uit een inventarisatie van Boerderij van de bietenprijzen in de 5 grote suikerproducerende landen.

Grote uitzondering op de lage bietenprijzen is de Nederlandse bietentelerscoöperatie Cosun, die voor oogst 2017 een prijs betaalt van € 45,62 per ton bieten (16,63% suiker). Het is een prijs waar buitenlandse bietentelers alleen van kunnen dromen. Andere suikerproducenten komen niet verder dan maximaal € 31 en sommige blijven daar ver onder. Daarbij valt op dat de coöperatieve suikerverwerkers in de EU, zoals Cosun, Tereos en Cristal Union in Frankrijk, meer betalen voor oogst 2017 dan de particuliere suikerproducenten.

3 oorzaken groot prijsverschil

Het grote verschil tussen de Cosun-bietenprijs en die van de buitenlandse suikerproducenten heeft 3 oorzaken:

1: geen koppeling met gemiddelde suikerprijs

De bietenprijs van Cosun voor oogst 2017 is gebaseerd op de prestaties van alle dochterbedrijven van de coöperatie in kalenderjaar 2017. Suiker Unie kon begin 2017 nog profiteren van de relatief hoge suikerprijzen van dat moment. De meeste bietenverwerkers in Europa hebben hun telersprijs gekoppeld aan de gemiddelde suikerprijs gedurende dit seizoen 2017/2018, dat loopt van 1 oktober 2017 tot en met 30 september 2018. Daardoor ligt het risico voor de vermarkting van de suiker voor een groot deel bij de bietentelers. Dat is dit seizoen zeer nadelig voor de buitenlandse bietentelers, want naarmate het seizoen vordert, zakt de suikerprijs in Europa steeds verder weg. Dat heeft wel als keerzijde voor de Cosun-telers dat als de suikerprijs in de EU stijgt, zij daar dan later van profiteren dan hun buitenlandse collega’s.

Brussel berekent iedere maand de prijs van geraffineerde suiker in de EU. In augustus was die € 500 per ton. In februari zakte dat onder € 375. Vanaf dan zijn nog geen gegegevens bekend.

2: winst dochterbedrijven in bietenprijs verrekend

Een andere oorzaak waarom Cosun met kop en schouders boven de andere suikerfabrikanten uitsteekt, is dat Cosun de winsten van de 5 dochterbedrijven Suiker Unie, Aviko (aardappelen), Sensus (cichorei), SVZ (groente- en fruitingrediënten) en Duynie (veevoer) in de bietenprijs verrekend. Dat doen de Franse coöperaties Tereos en Cristal Union ook, maar de particuliere suikerproducenten doen dat niet. Bij Südzucker en Nordzucker krijgen de aandeelhouders dividend uitgekeerd, maar niet alle aandelen zijn van bietentelers. Dat is bij Cosun wel het geval in de vorm van ledenleveringsbewijzen, want de coöperatie is volledig eigendom van alleen bietentelers.

3: geïnvesteerd in dochterbedrijven

De derde oorzaak van het grote verschil is dat Cosun veel heeft geïnvesteerd in de dochterbedrijven nadat Brussel in 2012 besloot de suikerquotering en de minimumbietenprijs per 30 september 2017 af te schaffen. Ook importeerde Suiker Unie jarenlang rietsuiker en bouwde daar afzetmarkten mee op, die nu worden bediend met eigen geproduceerde bietsuiker.
Artikel gaat verder onder de foto‘s

De suikerfabriek van Cosun in Vierverlaten (Groningen). Cosun investeerde de laatste jaren zo’n €200 miljoen in het verbeteren van de efficiëntie van de bietenverwerking. - Foto: Cosun
De suikerfabriek van Cosun in Vierverlaten (Groningen). Cosun investeerde de laatste jaren zo’n €200 miljoen in het verbeteren van de efficiëntie van de bietenverwerking. - Foto: Cosun

Eerste seizoen zonder quotum wordt tegenvaller

Het eerste quotumloze bietenseizoen wordt een tegenvaller voor veel buitenlandse telers. En ook voor oogst 2018 moeten de Europese bietentelers geen hoge verwachtingen hebben.

De meest alarmerende waarschuwing kwam eind maart van Südzucker, de grootste suikerproducent in Europa. Die meldt dat de suikeractiviteiten dit lopende boekjaar 2018/2019 een verlies gaan draaien van € 100 miljoen tot € 200 miljoen. Afgelopen boekjaar werd nog € 72 miljoen winst gemaakt op een omzet van deze divisie van bijna € 2,8 miljard. De oorzaak is de fors gedaalde suikerprijs in de EU. En Südzucker verwacht voorlopig geen verbetering.

Ook op de termijnmarkt in Londen is te zien dat de recessie in suikerland nog even aanhoudt. Het eerstaflopende contract (augustus 2018) noteerde rond 10 mei $ 320 (€ 269) per ton. Dat is de laagste suikerprijs in bijna 10 jaar. Het contract dat afloopt in maart 2019, als het nieuwe seizoen 2018/2019 halverwege is, noteert rond $ 335 (€ 281). Veel verbetering zit er dus niet aan te komen.

Bekijk het prijsverloop van suiker op de termijnmarkt in Londen via Boerderij op Maat: contract augustus 2018, maart 2019 en meer contracten

Licht optimisme bij Cosun

Cosun was in februari bij de presentatie van de bietenprijs van oogst 2017 nog redelijk optimistisch. Dirk de Lugt, voorzitter van de raad van beheer, verwachtte toen voor oogst 2018 een bietenprijs onder de € 40, maar boven de minimumprijs van € 32,50 per ton (17% suiker). De Lugt vindt dit nog steeds realistisch voor oogst 2018. “Maar sinds februari zijn de suikerprijzen wel verder gedaald. Dat maakt het perspectief voor de bietenprijs van oogst 2019 slechter, voor zover we dat nu kunnen beoordelen. De stemming is bedrukt bij alle producenten in de wereld van bietsuiker en rietsuiker.”

De Europese Commissie heeft bij de afschaffing van de suikermarktordening de intentie uitgesproken dat bietentelers moeten profiteren van hoge suikerprijzen, maar dat is niet vastgelegd in regelgeving. De markt zal dus zijn werk doen. Alleen als akkerbouwers tevreden blijven over de bietenprijzen, kunnen de suikerproducenten blijven rekenen op voldoende aanvoer van bieten. Van de bietenprijzen van oogst 2017 zullen veel akkerbouwers buiten Nederland echter niet vrolijk worden.

Het opladen van bieten. De EU produceerde veel bieten. Daardoor zakte de suikerprijs begin dit jaar onder de €375. Dat is de laagste prijs sinds 2006. - Foto: Peter Roek
Het opladen van bieten. De EU produceerde veel bieten. Daardoor zakte de suikerprijs begin dit jaar onder de €375. Dat is de laagste prijs sinds 2006. - Foto: Peter Roek

Berekening bietenprijs verschilt per suikerproducent

Een vergelijking van bietenprijzen in Europa is lastig omdat iedere fabriek eigen criteria hanteert voor suikerprijs, suikergehalte, transportkosten, reinigingskosten, pulpvergoeding, enzovoort. Alleen Cosun en Tereos hebben de gemiddelde bietenprijs voor oogst 2017 al gepubliceerd. Voor de andere suikerproducenten heeft Boerderij een schatting gemaakt op basis van de suikerprijzen in de EU.

COSUN (Nederland)

Productie: 1,3 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: bietentelerscoöperatie
Berekening bietenprijs: Minimumprijs € 32,50 per ton bieten (17% suiker), vermeerderd met toeslag uit winst dochterbedrijven en gehalteverrekening.
Bietenprijs: € 45,62 (gerealiseerd; basis 16,63% suiker).

SÜDZUCKER

Productie: 5,7 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: Het concern is voor 56% eigendom van het Verband Süddeutscher Zuckerrübenanbauer, 10% is van de Oostenrijkse investeringsmaatschappij Zucker Invest en 34% van de aandelen zijn beursgenoteerd.
Berekening bietenprijs: Bietenprijs is gekoppeld aan de verkoopprijs van suiker die Südzucker realiseert in Duitsland, België, Frankrijk en Polen.
Bietenprijs in Duitsland: € 27 (schatting; basis 18% suiker).
Bietenprijs in België (Tiense Suiker): € 23 (schatting; basis 17% suiker).
Bietenprijs in Frankrijk (Saint Louis Sucre): € 23 (schatting; basis 17% suiker)
Bijzonderheid: Südzucker berekent in alle landen de bietenprijs op dezelfde manier via een koppeling met de suikerprijs gedurende het hele seizoen 2017/2018 (1 oktober 2017 t/m 30 sep 2018). Alleen in Duitsland geldt een andere staffel waardoor de Duitse telers extra profiteren bij een hogere suikerprijs.

ISCAL SUGAR (België)

Productie: 200.000 ton suiker
Soort bedrijf: Onderdeel van Finasucre dat grotendeels eigendom is van de familie Lippens.
Berekening bietenprijs: Ingewikkeld systeem. Iscal hanteert als basis de oude EU-minimumbietenprijs van € 26,29 bij 16% suiker en een suikerprijs van € 404 per ton (de EU-referentieprijs). Suikerprijs is gemiddelde van 2017/2018 in de EU. Bij een lagere suikerprijs daalt de bietenprijs. Bij een hogere bietenprijs profiteert Iscal het meest en de telers het minste.
Bietenprijs: € 25 (schatting; basis 16% suiker)

BRITISH SUGAR (Groot-Brittannië)

Productie: 1,4 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: onderdeel van het beursgenoteerde Associated British Foods.
Berekening bietenprijs: Minimumprijs is 22 pond (€ 25) bij suikerprijs van € 475, bij hogere suikerprijs in EU krijgt teler een bonus.
Bietenprijs: € 25 (schatting; basis 16% suiker)
Bijzonderheid: Maximaal 30% van het bietenareaal is vastgelegd in driejarige contracten; voorwaarden voor oogst 2018 blijven hetzelfde.

NORDZUCKER (Duitsland)

Productie: 2,9 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: Niet-beursgenoteerd met verhandelbare aandelen verdeeld over Nordzucker Holding (84%), Union-Zucker (11%) en overig (5%).
Berekening bietenprijs: Bietentelers kunnen kiezen tussen éénjarig en driejarig contract èn tussen vaste bietenprijs of variabele bietenprijs gekoppeld aan de suikerprijs. Basis suikergehalte is gemiddelde van voorgaande vijf campagnes. Basisprijs in vasteprijscontract van 1 jaar is € 29. Bij 3-jarig contract is dat € 31.
Bietenprijs: € 24 tot € 31 (schatting; basis 17,9% suiker); hangt af van gekozen contract.
Bijzonderheid: Basisprijs voor oogst 2018 stijgt alleen in 3-jarig contract met € 0,90. Voor 1 jaar blijft het € 29.

PFEIFER & LANGEN (Duitsland)

Productie: 1,5 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: Eigendom van 105 aandeelhouders, waaronder families Pfeifer en Langen.
Berekening bietenprijs: Ingewikkeld systeem met een ‘zekerheidscontract’ (minimumprijs € 22 en maximumprijs € 28) en een ‘kansencontract’ waarbij bietenprijs volledig afhankelijk is van de suikerprijs die P&L realiseert. Afspraken verschillen per telersvereniging. Bietenprijs is ook afhankelijk van gemiddelde tarwenotering op termijnmarkt in Parijs van juli 2017 tot en met juni 2018.
Bietenprijs: € 22 tot € 29 (schatting; basis 16% suiker); hangt af van gekozen contract.
Bijzonderheid: Correlatie tussen bietenprijs, suikerprijs én tarweprijs; afspraken gelden voor oogsten 2017, 2018 en 2019.

CRISTAL UNION (Frankrijk)

Productie: 2 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: bietentelerscoöperatie
Berekening bietenprijs: Lijkt op die van Cosun; basisprijs € 27 bij 16% suiker met toeslag uit winst van de coöperatie.
Bietenprijs: € 29 tot € 30 (schatting, basis 16% suiker).
Bijzonderheid: Publiceert 23 mei de definitieve bietenprijs voor oogst 2017.

TEREOS (Frankrijk)

Productie: 2,7 miljoen ton
Soort bedrijf: coöperatie van bietentelers en zetmeelaardappeltelers
Berekening bietenprijs: Lijkt op die van Cosun; basisprijs € 25 bij 16% suiker met toeslag uit winst van de coöperatie.
Bietenprijs: € 28,40 (gerealiseerd, basis 16% suiker)
Bijzonderheid: afspraken gelden ook voor oogst 2018.

Buitenlandse teler weet pas laat zijn bietenprijs

De leden van Cosun weten veel sneller dan buitenlandse telers wat de suikerbieten opbrengen. Op 7 februari 2018 meldde Cosun de bietenprijs van oogst 2017, voordat telers bieten gingen zaaien. De Franse coöperatie Tereos meldde dat op 18 april aan hun telers, nadat de bieten voor de nieuwe oogst deels al in de grond zaten.

Particuliere verwerkers veel later met prijs

Particuliere bietenverwerkers maken het veel gekker. Die hebben de bietenprijs van oogst 2017 gekoppeld aan de gemiddelde suikerprijs in seizoen 2017/2018, dat eindigt op 30 september. De particuliere bietenverwerkers betalen een voorschot, maar de definitieve bietenprijs van oogst 2017 wordt pas bekend in juni (Südzucker Duitsland) of oktober 2018 (Pfeifer & Langen en British Sugar) of zelfs in november (Tiense) of december 2018 (Iscal).

Dan is de nieuwe bietenoogst al begonnen en akkerbouwers zijn dan al bezig met hun bouwplannen voor 2019. Dat maakt het lastig om een goede financiële afweging te maken hoeveel bieten ze willen telen.

Of registreer je om te kunnen reageren.