Akkerbouw

Achtergrond 1 reactie

Voorkom trips in uien: plan van aanpak

Voorkom schade door trips door op tijd te starten met maatregelen. Dit plan van aanpak helpt daarbij.

➤  Risico's van trips   
➤  Start met tripspreventie
➤  Toegelaten middelen
➤  Behoud natuurlijke vijanden van tripsen
➤  Chemische bestrijdingsmiddelen
➤  Plan van aanpak tegen trips

➤ Risico's van trips

Tripsen zuigen aan het blad en de ui. Dat kost productie. Ze verstoppen zich bij licht weer in het gewas en zijn daardoor zowel niet zichtbaar als niet te bestrijden. Spuiten tegen trips moet daarom in het donker en bovendien met veel water in een – voor het transport van het middel – groeiend gewas gebeuren. En op tijd, voordat ze zich vermeerderen. Dus eigenlijk moet je al de larven bij de kladden pakken. Kortom: het voorkomen en bestrijden van trips met chemie luistert nogal nauw.

Een met trips beschadigde uienplant gaat in productie omlaag. - Foto's: Anton Dingemanse
Een met trips beschadigde uienplant gaat in productie omlaag. - Foto's: Anton Dingemanse

Na zo’n jaar als 2017 heeft iedereen het er nog over en zijn telers en adviseurs er zeer alert op. Net als na een koprotjaar. Maar zodra het onderwerp niet meer zo aan de oppervlakte drijft, wordt het riskant. Tripspopulaties kunnen zich razendsnel vermeerderen zonder menselijk ingrijpen en dan is er geen houden meer aan.

➤ Start met tripspreventie

“Ik had het zelf ook helemaal onderschat in 2017”, zegt Luc Remijn, uienspecialist bij adviesbureau Delphy, eerlijk. “Tegen telers heb ik toen gezegd: de middelen die we hebben, werken onder droge omstandigheden niet optimaal. Dus stel de toepassing maar uit. Achteraf was dat niet goed. Want als die middelen ook maar voor 30% hadden gewerkt, dan was het wellicht al veel minder heftig geweest. Het ontplofte. Generaties groeiden in het kwadraat.”

Een perceel met volledig verteerd loof, als gevolg van tripsschade, in de buurt van Zuiddorpe (Zld.).
Een perceel met volledig verteerd loof, als gevolg van tripsschade, in de buurt van Zuiddorpe (Zld.).

De druk van trips is afhankelijk van een aantal factoren. Het beestje houdt van warm en droog weer. Tripsen gedijen goed op een kwetsbaar gewas, zoals een ui die probeert te groeien onder moeilijke (lees: droge) omstandigheden. Ook dat was vorig jaar zeker aan de orde.

Bij de tripspreventie is de eerste klap een daalder waard. Hoe? Het begint met bewustzijn rondom waardplanten zoals luzerne, akkerranden en groenbemesters. Dat zegt Johan Bierma van Cebeco Argochemie. Dit bedrijf zoekt met IPM Impact, gespecialiseerd in de bestrijding met natuurlijke vijanden, naar een plan van aanpak voor geïntegreerde tripsbescherming. De plaag voorkomen kan niet, maar trips – hij noemt ze ook wel ‘donderbeestjes’ – beheersbaar maken wel. Dat zit ’m vooral in de verstoring van de opbouw van populaties, benadrukt Bierma.

➤ Toegelaten middelen

“Akkerranden zijn goed voor zowel trips als voor de natuurlijke vijanden van trips. Maar als die rand langs een uienperceel staat dan gaan de trips wel de uien in, maar blijven de natuurlijke vijanden lekker in de akkerrand zitten.”

Natuurlijke vijanden kunnen een positieve bijdrage leveren, benadrukt Bierma, zoals een roofmijt die poppen beschadigt. “Herken de nuttige vijanden en spaar die. Zorg voor planten waarmee die nuttige vijanden populaties opbouwen. Dat is een mooie basis voor een bestrijdingsstrategie. Verder moeten we ook in 2018 verder met onderzoek en studie om meer over trips te leren.”

Toegelaten middelen zijn momenteel Flipper, Tracer, Movento en pyrethroïden.

Tripsen op een uienpijp. Dit zijn volwassen insecten.
Tripsen op een uienpijp. Dit zijn volwassen insecten.

Movento en Tracer zijn het meest effectief tegen larven van de trips. Het voordeel van Flipper is dat het middel selectief is en de natuurlijke vijanden in stand houdt. Het nadeel van Movento is dat het groeizaam weer nodig heeft voor een goede werking.

Met voorspellingsmodellen is het risico op bijvoorbeeld de eerste vlucht van trips waar te nemen, zodat helder is wanneer moet worden bestreden. “En controleer ook het gewas goed. Neem zo nodig een leesbril mee en kijk goed tussen de bladeren of zich tripsen hebben genesteld.”

➤ Behoud natuurlijke vijanden van tripsen

Het seizoen 2017 heeft Remijn een nieuw inzicht gegeven: het is essentieel om zo weinig mogelijk schade aan te richten aan de natuurlijke vijanden van plagen. “Als trips weer voorkomen in uien ga ik Movento en Flipper adviseren. Dat zijn groene middelen die natuurlijke vijanden van trips, zoals de roofwantsen, zoveel mogelijk intact laten. Volop pyrethroïden inzetten is niet de oplossing, want daar spuit je alles mee dood. Dan zet ik liever minder goede middelen in, in eerste instantie. Naar pyrethroïden grijpen kan altijd nog, als het echt niet anders kan. Dat heb ik geleerd van de situatie in 2017.”

Links zaaiuien en rechts plantuien, op een perceel bij het Zeeuwse Schoondijke.
Links zaaiuien en rechts plantuien, op een perceel bij het Zeeuwse Schoondijke.

Ook Bierma wijst bestrijding met pyrethroïden af vanwege de schade aan nuttige insecten.

En dan wordt voor dit seizoen het insecticide Benevia op de markt verwacht. Het zit in de zienswijzeprocedure en normaal gesproken volgt dan snel de officiële toelating. “We weten nog niet hoe goed dat middel is”, schetst Remijn. “Ik heb het nog niet in een proefveld gezien, maar op zich zou het een middel zijn dat we kunnen inzetten.”

➤ Chemische bescherming van uien

De toelating van fipronil is in oktober 2017 verlopen. Fipronil wordt in de akkerbouw gebruikt in de zaadcoating om uien te beschermen tegen uienvlieg, bonenvlieg en trips. Op zo’n 60% van het uienareaal is gecoat zaad gebruikt. Het product is in de praktijk bekend onder de naam Mundial. In 2018 mag fipronil nog worden opgebruikt, maar na 31 maart 2019 is het afgelopen met fipronil in uien.

Gewasbescherming in uien. Trips was in 2017 een groot probleem door warmte en droogte.
Gewasbescherming in uien. Trips was in 2017 een groot probleem door warmte en droogte.

Een goed alternatief bestaat niet. Het insecticide Benevia is slechts deels een alternatief, omdat uien aan het begin van het seizoen te weinig bladmassa hebben. De techniek van de Groene Vlieg kan slechts deels uitkomst bieden, maar de capaciteit is in elk geval onvoldoende om het hele uienareaal te bedienen.

“We zijn enorm kwetsbaar”, ziet Luc Remijn als hij kijkt maar de ontwikkelingen in de gewasbescherming, het pakket wordt steeds kleiner. Kiemremmer MH, waarvoor ook geen goed alternatief bestaat, hing aan een zijden draadje, maar is gered voor de uienteelt. “We doen volop onderzoek, ook ketenbreed. Dat moet om je voorsprong te behouden, er zijn veel mensen van afhankelijk. We proberen oplossingen te bedenken.”

➤ Plan van aanpak tegen trips

Helemaal sluitend is het (nog) niet, maar voor nu is dit het plan van aanpak tegen trips:

  • Kijk in begin juni, als de temperaturen stijgen, al goed in het gewas. Een vroeg begin is heel belangrijk bij tripsbestrijding, want ze vermeerderen zich snel.
  • Zijn er tripsen, dan hangt de strategie af van het weer. Zet bij warm weer meteen groene middelen in zoals Movento en Flipper.
  • Is het niet in de hand te houden? Gebruik dan pyrethroïden.
  • Bespuitingen werken het beste als ze onder donkere omstandigheden worden uitgevoerd, ’s avonds of ’s ochtends vroeg.
  • Water is essentieel om het middel in de plant te brengen.
  • Regen reduceert de druk van trips.
  • Houd rekening met waardplanten – zoals luzerne en groenbemesters – waarop tripsen overwinteren. Zeker na een vorstarme winter is het oppassen geblazen.
  • Een goede bodem – organische stof en structuur – geeft zowel het gewas als natuurlijke vijanden meer kans.

Eén reactie

  • Jan-Zonderland

    Hier in Ontario is trips ook een groot probleem. Pyrethroiden doen helemaal niks meer. Movento alleen als je heel vroeg begint, werkt alleen op larven. Wij hebben goede resultaten met Delegade van Dupont, actieve stoffen Spinotoram J en L. Wij spuitne met 500 ltr water per ha met Sillawett uitvloeier

Of registreer je om te kunnen reageren.