Gewasbescherming

Terug naar dossier
Akkerbouw

Achtergrond 9 reacties

Is Greenpeace tevreden met de aangescherpte eisen in Milieukeur?

Milieuorganisatie Greenpeace heeft aan de basis gestaan van de aangescherpte Milieukeur, PlanetProof. Campagneleider Hilde Anna De Vries is tevreden over het resultaat. Maar daarmee is er nog geen rust aan het front.

Milieukeur is aangescherpt. Van het keurmerk voor aardappelen, groente en fruit is eind vorige maand een 2.0-versie operationeel geworden die leidt tot een lager gebruik van gewasbeschermingsmiddelen voor producten die onder dit keurmerk geteeld worden.

Vanaf begin 2019 wordt voor een bredere, internationale uitstraling de naam van het duurzaamheidskeurmerk veranderd in On the way to PlanetProof.
Milieuorganisatie Greenpeace is een belangrijke aanjager van de aanscherping van Milieukeur. Directe aanleiding was het onderzoek Bijensterfte in het schap uit 2016, waarin Greenpeace de supermarkt identificeert als de schakel die de biodiversiteit op het Nederlandse platteland kan bevorderen. Met naming and shaming heeft Greenpeace vervolgens de supermarkten aan tafel gekregen om te praten over Milieukeur. “Waar gaat het mis, wat is het alternatief? Daar draaide en draait het om”, vertelt Hilde Anna de Vries, campagneleider biodiversiteit bij Greenpeace in Amsterdam. “Ons uitgangspunt is: ga naar minimaal Milieukeur. Er moeten meer telers aan gaan meedoen.”

De overleggen hebben geleid tot PlanetProof. Is er nu rust aan het front?

“Dat is maar hoe je het bekijkt. Wat ons betreft moeten de criteria van Milieukeur ieder jaar worden bekeken. Zien of verdere stappen mogelijk zijn. Om maar eens wat te noemen: glyfosaat moet wat ons betreft naar lijst 1 van verboden middelen. Nu staat het op lijst 2 van middelen. Dat betekent dat je binnen Milieukeur maluspunten krijgt als je het gebruikt, dus moet je dat weer compenseren met maatregelen die goed zijn voor het milieu.

Hilde Anna de Vries, campagneleider bij Greenpeace. - Foto: Dijkstra BV
Hilde Anna de Vries, campagneleider bij Greenpeace. - Foto: Dijkstra BV

Er zijn nu binnen Milieukeur zeker stappen in de goede richting gezet. 2 neonicotinoïden, imidacloprid en chlothianidin, staan op de lijst die in de teelt onder Milieukeur niet mogen. Maar thiametoxam staat nog op lijst 2. Waar wij naar toe willen, is dat alle neonicotinoïden op lijst 1 komen. Die moeten allemaal worden verboden voor open én gesloten teelten.”

Er is nu toch een moratorium op het gebruik?

“Deels, het heeft maar betrekking op 15% van wat in teelten wordt gebruikt. Wij vinden dat neonicotinoïden helemaal moeten worden uitgebannen.”

Greenpeace zegt dat bijen zeer belangrijk zijn, en dat door bijensterfte de land- en tuinbouwproductie gevaar loopt. Ontstaat dan niet vanzelf druk vanuit de boeren en tuinders op neonicotinoïden? De wal zal het schip wel keren, zogezegd.

“Waarom daarop wachten als je nu al weet dat het fout gaat? Waarom zou je het risico willen lopen dat de schade zo ver oploopt dat die onomkeerbaar is? Wij willen geen collapse van het ecosysteem, geen ineenstorting. Dat is de visie van Greenpeace.”

Er zijn straks 10 miljard mensen op de wereld. Moet niet alles uit de kast worden gehaald om die te voeden?

“Wij pleiten voor een landbouw gebaseerd op agro-ecologie, samen met de natuur. Op de akkers een natuurlijkere bestrijding van ziekten en plagen. Het liefst zien we dat de gangbare landbouw op de schop gaat, verandert in een duurzaam systeem, hand in hand met de natuur. Geen kunstmest, geen chemische bestrijdingsmiddelen. De biologische landbouw is een voorbeeld van hoe het kan.

“Wij willen een holistisch systeem, in plaats van te blijven staren naar één gewas en één techniek”

Biologische landbouw kan 10 miljard mensen voeden. Het is een mythe om te veronderstellen dat de wereld alleen te voeden is via een landbouw met een steeds hogere productie door veel input. Wat je ziet is dat de boer steeds meer moet voor steeds minder geld, en dat dat ten koste gaat van de biodiversiteit. Dat systeem is niet houdbaar.

Op veel plekken worden met biologische landbouw heel goede resultaten bereikt. De wereld voeden is trouwens niet alleen een kwestie van alleen maar steeds meer produceren. Voedseltekorten zijn ook het gevolg van een slechte verdeling van wat beschikbaar is en van verspilling. Een derde van wat in de wereld aan voedsel wordt geproduceerd gaat verloren. Dat kan beter.”

Toch bent u blij met de aanscherping van Milieukeur.

“Zeker, we zien dit als een enorme stap vooruit. Maar voor ons is dit niet het eindpunt. Wij pleiten voor een omslag in het denken in de landbouw. Maar wat ons trof op de PlanetProof kickoff-bijeenkomst vorige week was het grote enthousiasme bij de telers. Ze lieten daar zien dat verandering mogelijk is. Dat is ook nodig. Qua biologisch loopt de Nederlandse boer wat achter. Daar zijn nog wel wat stappen te zetten. In Nederland is 3,5% van de teelt biologisch, in Duitsland 10%.

“Het systeem van malus- en bonuspunten prikkelt naar beter, naar keuzemogelijkheden voor meer biodiversiteit”

De aanscherping gaat waarschijnlijk alvast een halvering van het middelengebruik bij milieukeurteelten betekenen, ten opzichte van de situatie waarin het keurmerk niet was uitgerold. In Milieukeur komen verse producten uit open teelten en uit de kas veel losse schema’s samen. 3 lijsten: een lijst van verboden middelen, een lijst van middelen die maluspunten opleveren die moeten worden gecompenseerd, en een voorkeurslijst die bonuspunten opleveren. Dat systeem prikkelt naar beter, naar keuzemogelijkheden voor meer biodiversiteit.”

Hoe kijk je aan tegen precisielandbouw als manier om het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen te perfectioneren?

“Ik ken het systeem op hoofdlijnen, kan er gedetailleerd niet over oordelen. Het hangt er maar net vanaf hoe je het toepast. Zo vallen gps-gestuurde schoffelmachines bijvoorbeeld ook onder deze noemer. Zeker is het goed stappen naar samenwerken met de natuur te zetten, om preciezer te doseren en niet met een kanon op een mug te schieten. Ook voorspellingssystemen kunnen helpen, dat geldt voor zowel gangbaar als voor biologisch. Maar laat het niet een excuus zijn om geen haast te maken met de transitie naar een agro-ecologisch systeem zonder kunstmest en zonder chemische middelen.

Dat blijft ons uitgangspunt. We pleiten voor een robuust, veerkrachtig landbouwsysteem waarbij wordt samengewerkt met de natuur.”

Met gentechnologie zijn aardappelen zodanig ongevoelig tegen phytophthora te maken dat het fungicidengebruik in de aardappelteelt, een enorme post, met pakweg 80% omlaag zou kunnen. Hoe kijkt u daar tegen aan?

“Over gentechnologie zijn wij bij Greenpeace heel duidelijk. Daar zijn wij tegen. We beschouwen dat als een doodlopende weg. Het blijft onvoorspelbaar, je weet niet wat op termijn de gevolgen zijn. In brede zin verhoogt het het gebruik van bestrijdingsmiddelen en het ondermijnt de positie van boeren.

Bovendien zijn er in het agro-ecologisch systeem dat wij voorstaan alternatieven voor gentech, om te komen tot minder middelengebruik.

Volgens de voedsel- en landbouworganisatie IAASTD van de Verenigde Naties heeft het agro-ecologisch systeem de kwaliteit om zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen wereldwijd voldoende gezond en voedzaam voedsel te produceren.

Inherent probleem aan GMO-gewassen is dat het via oude lijnen blijft lopen, industrie, monocultuur, chemie. Dat is voor ons niet de oplossing. GMO blokkeert de richting waar wij heen willen. Wij willen een holistisch systeem, in plaats van te blijven staren naar één gewas en één techniek.

Gentechnologie wordt als een enorme vooruitgang in de markt gezet. Wij zien het als een zijsprong waarvan we de risico’s niet kennen. Wat niet wil zeggen dat wij tegen innovatie zijn. Dit beschouwen we alleen als niet verantwoord.”

Veel boeren en tuinders ergeren zich aan Greenpeace, dat volgens hen een parallelle werkelijkheid creëert, waarin zij zich niet herkennen. Een soort rupsje-nooit-genoeg dat vanuit de grachtengordel alsmaar eisen blijft stellen, zonder dat daar wat tegenover staat. Snapt u dat?

“Dat is jammer als ze dat zo zien. Wij zien het anders. Om de samenleving verder te krijgen heb je partijen als Greenpeace nodig. Daarvoor is discussie nodig. Ik vertrouw als het om het milieu gaat niet op de mooie blauwe ogen van de chemische industrie.

Ook willen wij niet op de overheid vertrouwen. Er is een enorme lobby vanuit de industrie om middelen toegelaten te krijgen. Dat helpt niet in de transitie naar een duurzame voedselproductie zoals wij die graag zien. De overheid neemt daarvoor niet de verantwoordelijkheid.

Aan de andere kant snap ik de frustratie onder de telers ook wel. Het is lastig om aan het sluitstuk van de keten te zitten. Hoe krijg je het dan voor elkaar om voor extra teelteisen structureel gecompenseerd te worden? Dat lijkt me ontzettend lastig. Maar mochten telers goede ideeën hebben om daaruit te komen, dan sta ik daarvoor open.”

Laatste reacties

  • Jan-Zonderland

    Naast alle andere grote en kleine onzinnigheden in het artikel, pik ik er eentje uit : biologisch kan de wereld, binnenkort 10 miljard mensen, wel voeden. Never nimmer nooit omdat de nutrienten die samen met een gewas worden afgevoerd van het land, op de een of andere manier weer aangevuld moeten worden. Nu vult de biosector dit aan met deels uit de reguliere sector afkomstige bronnen. Dat moet ook wel want de voedselvoorziening kan nooit een gesloten kringloop zijn tenzij je alle menselijke afval weer terug brengt op het land. Dat gebeurt niet dus daarom is het biologische systeem op zichzelf niet duurzaam.

  • f.p.zomer

    En ook zij weet niet hoe extra teelteisen gecompenseerd moeten worden.

  • Hilhorst100

    Ben blij dat ik nooit aan de postcodeloterij heb deelgenomen, greenpeace vorstelijk betaald worden door naar onderzoeken te luisteren die men graag wil horen. Co 2 probleem is al opgelost koud he

  • farmerbn

    Jammer dat boerderij plaats geeft voor leugens. Ook nooit een scherpe vraag waaruit blijkt dat ze zomaar kletskoek verkopen. Boerderij noemt zich onafhankelijk maar ecolo's krijgen ruimbaan en nooit tegengas.

  • info36

    Dat mens leeft in een eigen fantasiewereld ver van de echte werkelijkheid.

  • Gat

    Geloof niet dat ze met de schoffel en hark in haar vakantie de biologische boeren komt helpen.

  • jouhoe

    Goed verhaal. het klopt dat anders kan maar je krijgt de kennis niet bij ja GBM en meststoffenleverancier, zoek voor jezelf uit hoe het werkelijk zit
    40% van alle mais in de VS is voor energie (etanol) Duitsland doet niet anders (biovergisters)
    als dat allemaal naar voer/voedsel ging verdiende geen boer meer droog brood.
    Alleen je extra inspanningen worden nu niet betaald!

  • Gat

    Jouhoe, mais prijzen zijn toen flink gestegen door die mestvergisting in dld. Van tevoren werd er toch ook verdiend

  • Heeft er überhaupt ook een teler of telersorganisatie aan de tafel gezeten toen dit allemaal bekonkeld is?

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.