Akkerbouw

Achtergrond

Bietenprijs 2018 wordt lager

Cosun betaalt meer voor de bieten van oogst 2017 dan voor die van 2016. Maar de bietenprijs voor de oogst van dit jaar zal de € 40 niet halen.

Veel akkerbouwers haalden opgelucht adem toen Cosun op 8 februari bekend maakte dat de bietenprijs voor oogst 2017 hoger uitkwam (€ 45,62) dan het jaar er voor (€ 44,15.) Terwijl 2017 de eerste oogst is dat de suikermarktordening niet meer geldt in de EU. Die is per 30 september vorig jaar afgeschaft. Met als gevolg dat de suikerproductie in de EU met meer dan 20% toenam. Daardoor kelderde de suikerprijs in de EU, nog versterkt door de overproductie op de wereldmarkt. Geen wonder dat de opluchting groot is dat de bietenprijs zelfs nog hoger uitkomt dan in 2016.

Groter areaal

De bietentelers boffen op 3 fronten. Niet alleen is de bietenprijs ietsje hoger. Ze hebben ook een veel groter areaal geteeld dan in 2016. Toen had Cosun het areaal begrensd op 71.496 hectare als gevolg van de toen nog geldende quotering.

Cosun had in 2017 echter veel meer bieten nodig om aan de vraag naar suiker te voldoen op de geliberaliseerde markt. De jaren ervoor importeerde de bietentelerscoöperatie steeds meer rietsuiker om markten mee op te bouwen, vooral in Italië en het Verenigd Koninkrijk, beide grote importeurs van suiker. Die importsuiker is in 2017 vervangen door eigen geproduceerde bietsuiker. Met als gevolg dat de hogere bietenprijs geldt voor een veel groter areaal (86.237 hectare).

Recordopbrengst

Een derde voordeel is dat de akkerbouwers tijdens campagne 2017/2018 een recordopbrengst aan bieten uit de grond hebben gehaald. Ze hebben hun toewijzing helemaal vol kunnen produceren. Voor de surplusbieten, die zijn geteeld boven de ledenleveringsbewijzen, ontvangen ze € 28,97 per ton. Bietentelers ontvangen dan ook gemiddeld € 4.007 per hectare voor oogst 2017. Dat is € 690 meer (+21%) dan voor de oogst van 2016 (€ 3.317).

De fabrieken van Suiker Unie, zoals hier die in Vierverlaten, draaiden afgelopen campagne op volle toeren. De fabrieken horen tot de efficiëntste van Europa. - Foto: Cosun
De fabrieken van Suiker Unie, zoals hier die in Vierverlaten, draaiden afgelopen campagne op volle toeren. De fabrieken horen tot de efficiëntste van Europa. - Foto: Cosun

Jaloers

De bietentelers in andere lidstaten zullen ongetwijfeld jaloers zijn op de Nederlandse bietenprijs. Bij hen is de bietenprijs direct gerelateerd aan de suikerprijs van dit seizoen. Cosun hanteert een basisprijs van € 32,50 per ton bieten (17% suiker en een winbaarheid van 91 punten). De basisprijs wordt verhoogd met de ledentoeslag. De ledentoeslag wordt bepaald door de winst van de 6 dochterbedrijven van Cosun: Suiker Unie (bieten), Aviko (aardappelen), Sensus (cichorei), SVZ (groente- en fruitingrediënten), Duynie (voergrondstoffen) en New Business (alternatieve toepassingen van de grondstoffen). Vervolgens wordt de prijs berekend op basis van het werkelijke suikergehalte en de winbaarheid. Zo komt Cosun op een gemiddelde bietenprijs voor oogst 2017 van € 45,62 per ton bieten.

Buitenland

De andere Europese suikerproducenten moeten hun bietenprijzen nog bekend maken, maar zullen hier nooit aan kunnen tippen. Tekenend is dat Cosun aan de telers die bieten leveren aan de Duitse vestiging in Anklam een prijs betaalt van € 26,50 per ton bieten met 17,3% suiker. Suikerproducenten buiten Nederland koppelen hun bietenprijzen aan de suikerprijs in het lopende seizoen. Dat loopt van 1 oktober tot en met 30 september. In oktober rapporteerde de Europese Commissie een gemiddelde suikerprijs in de EU van € 422 per ton. In november zakte dat naar € 410 en de verwachting is dat daarna de suikerprijs is gezakt onder het referentieniveau van € 404. De bietentelers in andere lidstaten mogen blij zijn als de gemiddelde suikerprijs dit seizoen de € 400 haalt. Afgaand op de afspraken die die suikerproducenten hebben gemaakt met hun telers, komt daar een bietenprijs uitrollen van € 22 tot € 30 per ton. De Cosun-leden krijgen dat alleen al voor hun surplusbieten.

Investeringen Cosun

De mooie bietenprijs van Cosun is ook niet tot stand gekomen door boekhoudkundige trucjes, zoals het uitstellen van investeringen of het genoegen nemen met lagere financiële resultaten. Cosun investeerde in 2016 totaal € 121 miljoen in vaste activa. Dat steeg naar € 180 miljoen in 2017. De coöperatie trekt daar ruim € 200 miljoen voor uit in 2018. Het nettoresultaat over 2017 kwam uit op € 75 miljoen. Dat is 34% meer dan in 2016 onder de streep over bleef.

Bietentelers ontvangen gemiddeld € 4.007 per hectare voor oogst 2017. Dat is € 690 meer (+21%) dan voor oogst 2016 is gebeurd. De stijging komt door een iets hogere bietenprijs. Daarnaast hebben de telers een record aan bieten uit de grond gehaald.

Kanttekeningen

Er zijn echter wel 2 kanttekeningen te maken bij de Cosun-bietenprijs. Allereerst over de ledentoeslag. Die bedraagt € 14,75 voor oogst 2017, waarvan € 5 wordt gerealiseerd uit de niet-suiker activiteiten. Aviko levert het leeuwendeel van die € 5. Cosun wil niet vertellen hoeveel precies. Maar Aviko is goed voor 40% van de totale Cosun-omzet, dus dat aandeel zal groot zijn. De aardappelverwerker kon in 2017 sterk profiteren van de opleving van de wereldeconomie. Aviko levert veel aardappelproducten aan de foodservice, een afzetmarkt die sterk afhankelijk is van hoeveel geld de consumenten in de portemonnee hebben. Mocht de wereldeconomie minder gaan draaien, dan zal het Aviko-aandeel in de ledentoeslag terug lopen.

De afnemers van Suiker Unie bestellen voor minstens een jaar suiker in 1 keer

Verkoopbeleid

Een andere kanttekening is dat de Nederlandse bietentelers voor oogst 2017 hebben geprofiteerd van een relatief hoge suikerprijs eerder in het seizoen. Dat komt door het verkoopbeleid van Cosun-dochter Suiker Unie. De afnemers van Suiker Unie bestellen voor minstens een jaar suiker in 1 keer. Vandaar dat Suiker Unie veel suiker al vroeg in het seizoen verkoopt. De suiker die is geproduceerd van oogst 2016 is voor het overgrote deel verkocht in de eerste 3 kwartalen van 2017. In die 9 maanden bracht suiker in de EU gemiddeld € 500 op, heel wat meer dan de huidige € 400. Daarom draaide Suiker Unie zo goed in 2017 en kon zo € 9,75 bijdragen aan de ledentoeslag.

Saldo

Maar de suiker van oogst 2017 wordt verkocht voor veel lagere prijzen. Dat gaat zijn weerslag hebben op de bietenprijs voor oogst 2018. Voorzitter Dirk de Lugt van de raad van beheer houdt nog een slag om de arm. “De bietenprijs van oogst 2018 gaat de € 40 niet halen. We komen echter ook niet in de buurt van de basisprijs van € 32,50. Ook bij een prijs van bijna € 40 levert de bietenteelt een mooi saldo op voor onze leden.”

‘Cosun zal veel last hebben van een harde Brexit’

Brexit

Een onzekere factor voor Cosun vormt de Brexit. Groot-Brittannië stapt uiterlijk 29 maart 2019 uit de Europese Unie. Cosun realiseert zo’n 10% van de totale omzet in Groot-Brittannië. De coöperatie wacht met spanning af of het een harde of zachte uittocht wordt, zegt directievoorzitter Albert Markusse. “Bij een zachte Brexit blijft de handel tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk bestaan, zonder hoge invoertarieven. Dan blijven de gevolgen beperkt voor ons. Cosun zal echter veel last hebben van een harde Brexit. Dan gaan hoge importtarieven gelden. Voor suiker liggen die dan op € 419 per ton en voor aardappelproducten op 10 tot 14% van de importwaarde. Onze dochterbedrijven zijn bezig andere exportmarkten te zoeken, mocht het uitdraaien op een harde Brexit.”

Ondanks de lage suikerprijs en de onzekerheid over de Brexit, wil Cosun het bietenareaal dit jaar op peil houden, zegt De Lugt. “We streven opnieuw naar zo’n 86.000 hectare.”

‘Einde quotering heeft grote impact op Suiker Unie’

Albert Markusse (58) is sinds 1 juni 2017 voorzitter van de concerndirectie van bietentelerscoöperatie Cosun. Hij volgde Robert Smith op, die 9 jaar de functie vervulde. Markusse was daarvoor 10 jaar directeur van Suiker Unie, 1 van de 5 dochterbedrijven van Cosun.

Hoe bevalt uw nieuwe positie binnen Cosun?

“Ik vind het erg leuk. Er gebeurt veel in de Cosun-bedrijven. Als directeur van Suiker Unie zat ik al in de directie van Cosun, dus ik kende mijn nieuwe werkplek wel. Het leuke is dat ik nu met alle Cosun-bedrijven en meer met de bestuursorganen en de leden heb te maken.”

En hoe beviel het eerste jaar zonder suikerquotering?

“Het einde van de marktordening in de EU heeft een grote impact op Suiker Unie. Maar we zijn er goed op voorbereid. We hebben met geïmporteerde rietsuiker een klantenkring opgebouwd, die we nu met bietsuiker beleveren. We hebben onze kostprijs verlaagd en onze fabrieken behoren tot de meest efficiënte van Europa.”

Naam: Albert Markusse. Functie: voorzitter van de concerndirectie van bietentelerscoöperatie Cosun. - Foto: Peter Roek
Naam: Albert Markusse. Functie: voorzitter van de concerndirectie van bietentelerscoöperatie Cosun. - Foto: Peter Roek

Ondanks de goede voorbereiding zal de bietenprijs voor oogst 2018 waarschijnlijk niet de € 40 halen, vanwege de lage suikerprijs. Dat lijkt me een vervelende boodschap voor de leden.

“Ik snap natuurlijk heel goed dat een lage bietenprijs voor onze leden anders aanvoelt dan een hoge. Maar onze leden zijn niet blind voor wat er in de wereld gebeurt. Zij zien ook dat de suikerprijs onder druk staat. En ze begrijpen dat dat gevolgen gaat hebben voor de bietenprijs. En zij zien ook wat andere fabrikanten in de EU aan hun telers betalen.”

Als de andere Europese suikerfabrieken een lagere bietenprijs betalen, biedt dat kansen voor Cosun om overnames te doen?

“Daar zijn we terughoudend in. Overnames zijn interessant als het je kostprijs verlaagt. Gezien onze efficiëntie moeten we oppassen dat een overname niet leidt tot een verslechtering van de kostprijs.”

In Wallonië overwegen bietentelers een nieuwe fabriek te bouwen. Heeft dat perspectief?

“Dat lijkt me een hele opgave. Een nieuwe bietenfabriek bouwen is kostbaar. En je moet je invechten in de suikermarkt. Door de overproductie en de lage suikerprijs is dat op dit moment lastig. Maar ik kijk met belangstelling naar dit initiatief. Ik ben benieuwd of het van de grond komt. Je moet er veel lef voor hebben.”

Of registreer je om te kunnen reageren.