Akkerbouw

Achtergrond

Veredelaars moeten puzzelen met pootgoed

De pootgoedopbrengst valt dit jaar flink tegen en veel pootgoed is in klasse verlaagd. Veel nieuwe rassen krijgen een tik, maar veredelaars verwachten geen areaalkrimp in 2019.

In het kort:

  • meer phytophthora-resistente rassen
  • geen areaalkrimp in 2019
  • pootgoedexport hogere klassen lastiger   

De Nederlandse aardappelveredelaars hielden eind vorige week hun jaarlijkse rassenshows. Nieuwe rassen en zaailingen stonden uitgebreid in de schijnwerpers, maar er werd ook teruggeblikt op het extreme jaar 2018 en de klasseverlagingen van pootgoed. Boerderij ging langs in de Noordoostpolder en Friesland.

Lees verder onder de foto‘s


  • Boerderij trapte af bij Agrico in Bant (Flevoland). Daar trokken de aardappeldagen veel internationale bezoekers.

    Boerderij trapte af bij Agrico in Bant (Flevoland). Daar trokken de aardappeldagen veel internationale bezoekers. - Foto's: Ruud Ploeg

  • Agrico heeft elk jaar een landenthema tijdens de aardappelrassenshows. Dit jaar was het thema Oekraine. De bezoekers konden onder en langs het operahuis van Kiev lopen.

    Agrico heeft elk jaar een landenthema tijdens de aardappelrassenshows. Dit jaar was het thema Oekraine. De bezoekers konden onder en langs het operahuis van Kiev lopen.

Agrico: 30% minder vroege rassen, veel vraag

Bij Agrico had de rassendag dit keer Oekraïne als landenthema. Directeur Jan van Hoogen wond er in Bant (Flevoland) geen doekjes om. “Dit is mijn 30e seizoen hier, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt. Er zijn 30% minder vroege rassen en 5% tot 10% minder late rassen. Ook is er veel schurft en doorwas, terwijl er tegelijkertijd veel vraag is. Dat is een serieuze uitdaging.”

In 2018 is daarnaast veel pootgoed in klasse verlaagd (15,6% in veldkeuring). Van Hoogen ziet dat ook, maar merkt op dat het niet extreem veel gebeurd is bij Agrico’s stammentelers. “Sommige rassen zullen het lastig krijgen, maar ik verwacht voor het totale pootgoedareaal geen krimp in 2019.” Qua export voorziet hij een lastigere puzzel, zeker voor de hogere klassen.

Van Hoogen tijdens zijn openingswoord. In zijn 30e seizoen bij Agrico maakte hij nog nooit zo’n jaar mee.
Van Hoogen tijdens zijn openingswoord. In zijn 30e seizoen bij Agrico maakte hij nog nooit zo’n jaar mee.

3 nieuwe phytophthora-resistente rassen Agrico

Agrico zette dit jaar de ‘next generation potatoes’ in het zonnetje.

Deze rassen hebben een natuurlijke resistentie tegen phytophthora. Dit jaar zijn 3 van zulke rassen op de rassenlijst gekomen:

  • De 1e is Twister. Dit is een middenvroeg consumptieras met een goede opbrengst en een vrij vast kooktype.
  • De 2e – Nofy (afkorting van no phytophthora) – is het gevolg van een kweekprogramma van een kleine Deense aardappelcoöperatie die zich grotendeels richt op phytophthoraresistente zetmeelrassen.
  • De 3e ‘next generation’ is ook een zetmeelras: Ardeche. Het is de eerste keer dat er bij Agrico zelf een zetmeelras is gekweekt. Het ras is resistent tegen phythophthora, wratziekte fysio 6 en globodera pallida. Het is geschikt voor teelt in Noordoost-Nederland.

  • Twister was een van de nieuwe rassen op de lijst. Dit ras is een middenvroeg consumptieras met een goede opbrengst en een vrij vast kooktype.

    Twister was een van de nieuwe rassen op de lijst. Dit ras is een middenvroeg consumptieras met een goede opbrengst en een vrij vast kooktype.

  • Ook nieuw op de rassenlijst: Ardeche. De eerste keer dat er bij Agrico zelf een zetmeelras is gekweekt.

    Ook nieuw op de rassenlijst: Ardeche. De eerste keer dat er bij Agrico zelf een zetmeelras is gekweekt.

Agrico-directeur Jan van Hoogen is trots: “Met deze en andere next generations lopen we voor de troepen uit én met verschillende genen. Voor 2019 verwacht ik veel van onze Levante. Die is qua opbrengst gewoon ‘onfatsoenlijk’.”

In de middag was het mogelijk om een kijkje te nemen in de kassen op het terrein van Agrico Research.
In de middag was het mogelijk om een kijkje te nemen in de kassen op het terrein van Agrico Research.

HCPC: nieuwe rassen lopen vertraging op

HZPC verwacht ook een beperktere export van hoogwaardig pootgoed, maar op korte termijn zal de afzet niet zo’n probleem zijn, klinkt het. “We plannen genoeg hectares in, maar dat geldt vooral voor grote rassen. De nieuwe rassen lopen vertraging op”, zegt directeur Gerard Backx die dit jaar gemiddeld 20% minder vroege en late rassen noteert.

Ook HZPC voorziet echter geen areaalkrimp in 2019. Het bedrijf wil strategisch licht blijven groeien. Vooral in Europa, maar ook in eigen land.

Lees ook: HZPC: tekort aan pootgoed in hoogste klassen


  • Bij HZPC in Joure (Friesland) stonden nieuwe rassen, maar ook nieuwe ideeën centraal. - Foto's: Anne van der Woude

    Bij HZPC in Joure (Friesland) stonden nieuwe rassen, maar ook nieuwe ideeën centraal. - Foto's: Anne van der Woude

  • HZPC had van de boardroom een pop-uprestaurant gemaakt.

    HZPC had van de boardroom een pop-uprestaurant gemaakt.

Nieuwe rassen én ideeën staan centraal bij HZPC

Bij HZPC stond de rassenshow in het teken van nieuwe rassen, maar ook van nieuwe ideeën.

Woksi – een soort bamisliert van aardappelen – is er een voorbeeld van. Dit product moet deze winter voor het eerst in Zuid-Europese en Britse supermarkten liggen.

Concepten stonden bij HZPC ook centraal. Met goede kwaliteit aardappelen ter plekke friet snijden en ze vervolgens bakken. Miloš Vukićević uit Servië deed er heel wat bezoekers een plezier mee.
Concepten stonden bij HZPC ook centraal. Met goede kwaliteit aardappelen ter plekke friet snijden en ze vervolgens bakken. Miloš Vukićević uit Servië deed er heel wat bezoekers een plezier mee.

Een ander idee dat deze winter concreet wordt, is fries 4 all. Dit is frites met lagere calorische gehaltes dat straks bij één Nederlandse supermarktketen in het schap ligt.

Bij HZPC stonden de rassen ook centraal. Máár: “We leggen het accent deze dagen meer op productontwikkeling en minder op research. De meerwaarde zit niet in 10 extra kistjes op de balustrade”, aldus directeur Gerard Backx.

HZPC-directeur Gerard Backx.
HZPC-directeur Gerard Backx.

Toch werden enkele rassen in de schijnwerpers gezet. Zoals Althea, een fritesras met zeer lage suikers en een goede kiemrust. Het is een ras dat goed te telen is in wratziektegebieden. Ook Allison voor de traditionele Noord-Afrikaanse markt werd extra belicht, een ras met veel knollen en een goede bakkwaliteit. Volgens HZPC moet dit ras Spunta achterna.


  • Het ras Allison geeft veel knollen en heeft een goede bakkwaliteit.

    Het ras Allison geeft veel knollen en heeft een goede bakkwaliteit.

  • Britse bezoekers krijgen uitleg over de rassen.

    Britse bezoekers krijgen uitleg over de rassen.

C. Meijer: handelshuizen moeten flexibel zijn

Guus Heselmans – manager bij C. Meijer – denkt dat een areaalkrimp kan worden voorkomen als handelshuizen voldoende flexibel zijn. “Het is belangrijk dat er boven meer miniknollen in de koker worden gegooid en dat goed wordt geschoven met partijen.”


  • Stop nummer 3, bij C. Meijer in Emmeloord (Flevoland). Ook hier was het de hele dag druk. En er werd net als bij de andere veredelaars flink genetwerkt.

    Stop nummer 3, bij C. Meijer in Emmeloord (Flevoland). Ook hier was het de hele dag druk. En er werd net als bij de andere veredelaars flink genetwerkt. - Foto's: Ruud Ploeg

  • Manager Guus Heselmans van C. Meijer. “We willen sterke, robuuste rassen.”

    Manager Guus Heselmans van C. Meijer. “We willen sterke, robuuste rassen.”

Lady Alicia nieuwste ras C. Meijer

C. Meijer gaat uit van de ‘for sure-gedachte’. Dat betekent zekerheid, voorspelbaarheid, transparantie.

Het nieuwste chipsras dat tijdens de rassendagen werd geïntroduceerd – Lady Alicia – is er een voorbeeld van. Het aantal chips per hectare zal toenemen en het ras is geschikt voor alle grondsoorten en klimaatgebieden. Lady Alicia heeft lage suikergehaltes, een goede bewaring en er is weinig blauwgevoeligheid. Bij chips is het altijd lastig om deze zaken op een goede manier bij elkaar te brengen, maar voor C. Meijer was het wegnemen van risico’s een belangrijk punt.

Bezoekers bekijken de rassen. Net nieuw bij C. Meijer is het chipsras Lady Alicia (niet in beeld). Het ras is geschikt voor alle grondsoorten en klimaatgebieden, verwacht de veredelaar.
Bezoekers bekijken de rassen. Net nieuw bij C. Meijer is het chipsras Lady Alicia (niet in beeld). Het ras is geschikt voor alle grondsoorten en klimaatgebieden, verwacht de veredelaar.

Rassen voor bio geen doel op zich

Een ander ras dat in de etalage is gezet, is Acoustic. Het komt dit jaar op de rassenlijst. Dit tafelaardappelras is phytophthora-resistent en is breed inzetbaar. Hoewel Acoustic vanwege verschillende resistenties binnen het bio-convenant valt, is dat geen doel op zich. “We willen sterke, robuuste rassen”, zegt manager Guus Heselmans. “Dat die steeds meer geschikt zijn voor bio is mooi, maar ons doel is generiek.”

The Potato Company: minder hogere klassen zorgelijk

Gaby Stet van The Potato Company (TPC) is minder positief gestemd. Hij vindt het zorgelijk dat er minder hogere klassen zijn. Het gaat volgens hem bijvoorbeeld problemen in Egypte en Syrië geven, omdat die landen pootgoed van de E-klasse willen hebben.

Phytophthora en erwinia

Enkele veredelaars maakten dit jaar goede sier met phytophthora-resistente rassen. Dat gold onder meer voor Agrico en C. Meijer. Bij HZPC was het op dit front rustig. Het bedrijf is er naar eigen zeggen ver in, maar vindt een claim leggen lastig omdat die een paar jaar later achterhaald kan zijn. Bij phytopthora moeten er meerdere ‘sloten op de deur’.

Erwinia is een ander probleem, zeker dit jaar. HZPC investeert flink in het detecteren van erwinia in partijen pootgoed. Backx: “Zo zien we snel nieuwe vormen en kunnen we direct bepalen met welk uitgangsmateriaal we verder gaan. In die ‘achterdeur’ investeren we steeds meer.”

In 2016 werd nagenoeg evenveel pootgoed in klasse verlaagd als dit jaar. Echter, het aandeel van erwinia is nu groter.

Ook aardappelmoeheid staat hoog op de agenda. Zonder goede resistentie gaat HZPC niet verder met uitgangsmateriaal. Agrico ziet de ziekte eveneens als een groeiend probleem. Van Hoogen: “We hebben nog te weinig resistente rassen. Daar kunnen we verbeteren.”

Heselmans van C. Meijer zegt dat erwinia dit jaar zwaar weegt, maar een pasklaar antwoord is er niet. “Kortere opbouwcyclussen kunnen minder risico geven. En hoe is de huidvastheid, hoe gaan aardappelen de bewaring in.”

Phytophpthora-resistente rassen voor biologische teelt

De lijst van robuuste rassen – resistent tegen phytophthora – wordt langer. Er zijn meer opties voor biologische telers. Er zijn nu 20 rassen. Het gaat om:

  1. Alouette
  2. Carolus
  3. Twinner
  4. Twister
  5. Ardeche
  6. Nofy (Agrico)
  7. Acoustic (C. Meijer)
  8. Connect (Den Hartigh)
  9. Triplo (Stet Holland)
  10. Vitabella
  11. Cephora (Plantera)
  12. Bionica
  13. Sevilla (Niek Vos)
  14. Marabel
  15. Otolia (Europlant)
  16. Alanis (Interseed)
  17. Sarpo Mira (Danespo)
  18. Cameo (Caithness, Schotland)
  19. Passion (Caithness)
  20. Tentation (Caithness)
De laatste stop was bij Den Hartigh, ook in Emmeloord.
De laatste stop was bij Den Hartigh, ook in Emmeloord.

Andere veredelaars: Den Hartigh

Veel veredelaars hielden vorige week rassendagen. Den Hartigh legde de nadruk op Baby Lou en King Russet. De 1e zit op 35 tot 40 knollen per plant en heeft hoge opbrengsten in de fijnere sortering. De 2e is qua vorm uniform lang met een mooi drogestofpercentage. Het ras is op alle vlakken resistent tegen alle aardappelmoeiheidsaaltjes. Opvallend is verder dat 20 van de 60 zaailingrassen van Den Hartigh een 7 of hoger voor phytophthora hebben.

Den Hartigh heeft een opvallende serie in jongere rassen voor de biologische markt.
Den Hartigh heeft een opvallende serie in jongere rassen voor de biologische markt.

TPC

Bij TPC staan de rassen Siena en Madrid sinds dit jaar op de rassenlijst. Het 1e ras is een vroege vastkokende aardappel met een lange vorm en een hoog knolaantal. Madrid is een relatief vroeg ras met een hoge tonnenopbrengst; zeer grof.

Stet Holland

Stet Holland zette vooral rassen in de schijnwerpers die klaar zijn voor de volgende stap:

  • Tyson
  • Bricata
  • Leonata
  • SHO-C1010

De Leonata is nog iets witter dan Innovator. Het ras heeft altijd lengte, kent een goede opbrengst en is op marginale gronden te telen.

Plantera

Plantera lichtte het ras Titanium eruit, een ras dat volgens het bedrijf sterk is qua gemiddeld resistentieniveau. Opvallend is dat Plantera zich ook op andere segmenten zoals verwerking gaat richten. Het wil niet te afhankelijk blijven van tafelaardappelen.

Of registreer je om te kunnen reageren.