Akkerbouw

Achtergrond 2 reacties

Ligging perceel bepaalt uienopbrengst van deze teler

Hoe groot opbrengstverschillen kunnen zijn in een extreem seizoen als 2018, bewijst de uienoogst van akkerbouwer Theo Vos. Hij rooit zowel 25 als 80 ton bruto per hectare.

Het is een zeldzame herfstige dag in september, daarom kan Theo Vos wel tijd maken om het over zijn uien te hebben. Hij zit immers middenin de pootaardappeloogst, ze zijn bezig op het Friese land.

De opbrengsten zijn ook in deze teelt erg wisselend dit jaar, maar de prijsvorming maakt het saldo goed. Een medewerker stapelt de kisten netjes de schuur in, aan het eind van de Polenweg in Bant (Flevoland). Vos gaat straks helpen bij het binnenhalen van zijn belangrijkste product. Maar eerst even over naar de uien, ook altijd spannend.

Dat deze agrarisch ondernemer goed nadenkt over wat hij doet, is direct helder. “We zien wederom extreme dingen dit seizoen, maar de belangrijkste vraag hierbij is: wat leren we ervan?”
Lees verder onder de (interactieve) foto‘s. Beweeg over de iconen voor meer informatie

Foto‘s: Ruud Ploeg

Aan de grote keukentafel, waar intussen menigeen aanschuift voor een bakkie koffie, gaat Vos er rustig voor zitten. Hoe spannend de uienmarkt is, wordt snel helder. Ervaringen en prijzen vliegen over en weer over de tafel. Gesprekken in de trant van: op termijn heeft teler x uien voor bedrag y verkocht, die trekt zich de haren uit zijn hoofd nu de prijzen zo stijgen.

Maar ook: je moet de boot niet missen en tevreden zijn als je een goed bedrag te pakken hebt, weet je nog dat vorig jaar de mooiste uien aan het eind van het seizoen voor niets werden uitgeschuurd? Voor het eerst in jaren zitten de uienprijzen weer op een niveau waarop de teler er flink aan kan verdienen en dat stemt zowel enthousiast als angstig, want dat zijn de prijsniveaus waarop ook veel te verliezen valt.

Meer informatie over de prijzen van uien vindt u in Boerderij op Maat:  

Uien Emmeloord
Uien Goes
Uien Middenmeer
Plantuien af land Goes

Opdrachtige grond

En als je weinig oogst, kun je ook minder verdienen in zo’n prijstechnisch topjaar. Vos ervaart beide. Hij heeft 3 uienpercelen; 2 met opdrachtige grond en 1 perceel minder opdrachtige grond. En precies daarin zit volgens hem het verschil in opbrengst dit jaar. Het heeft alles met de ligging van de grond te maken. Hoe dichterbij de rand van de polder, hoe opdrachtiger. Dat komt door de stuwing van het omliggende water. “Een plaatje, zo mooi stonden de uien na opkomst.”

Vos bekijkt hoe de uien in het zwad liggen. Over dit perceel is hij zeer tevreden.
Vos bekijkt hoe de uien in het zwad liggen. Over dit perceel is hij zeer tevreden.

Liever niet beregenen

De laatste bui à 30 millimeter viel eind mei. En toen werd het droog, gortdroog, zoals in heel Nederland. Eigenlijk staat het hem tegen, vroeg beregenen. “Een plant die moet zoeken naar water, krijgt een mooi wortelgestel. En ik zie dat een gewas soms kapot wordt beregend. Dan is het water door te veel zout van onvoldoende kwaliteit en gaat het in combinatie met hoge temperaturen simpelweg te hard voor de plant. Dus ik zat dit seizoen in een spagaat.”

In juli ging hij toch maar aan de bak. “Eerder was het echt nog niet nodig. Als je een gat graaft, zie je wat er bij de wortels van planten gebeurt en daar was het tot in juli voldoende vochtig.”

Echte bodemboer

Je zou Vos een echte bodemboer kunnen noemen. Hij teelt groenbemesters, gebruikt vaste mest, verhuurt grasland aan een buurman en krijgt daar aardappelland en drijfmest voor terug. Ook wordt het uienland sinds 4 jaar niet geploegd. Een kringloopboer is hij ook; met verschillende veehouders heeft hij afspraken over het gebruik van grond en mest.

Deze grond is zo vochtig dat er makkelijk een bal van kan worden geknepen. "Dat kan het hele jaar door wel."
Deze grond is zo vochtig dat er makkelijk een bal van kan worden geknepen. "Dat kan het hele jaar door wel."

Vrije handel vindt hij mooi, maar enige zekerheid ook. Dus dekt hij zich voor de uienteelt in tegen weersextremen met de brede weersverzekering. En dat blijkt maar goed ook. “Als we de uien vertroetelen, is een opbrengst van 65 tot 70 ton haalbaar”, vertelt Vos. “Maar door het weer in juli ging de droogte en lichtinstraling veel te hard.”

25 ton per hectare

Het meest droogtegevoelige perceel kreeg 3 beregeningsbeurten, de andere 2 percelen zijn 2 keer beregend. Dit smoorde gelijk eventuele trips in de kiem, Vos heeft ze amper gezien in de uien.

Op het droogste perceel zijn de uien kwalitatief heel goed, maar erg klein gebleven. Het resultaat: een oogst van 25 ton bruto per hectare.

Doorsnede van een ui. "Dit is superkwaliteit, de ui zit mooi strak in elkaar en de hals is dun."
Doorsnede van een ui. "Dit is superkwaliteit, de ui zit mooi strak in elkaar en de hals is dun."

“Misschien zijn we te laat begonnen met beregenen. Het gewas ging in de overleefstand. De uien gingen bollen en dan stopt de loofproductie. Meer zat er gewoon niet in. Ik vrees ook dat het laat toedienen van vaste mest, door het natte najaar ervoor pas in januari, niet goed was voor de uienproductie. Die mest gebruikt stikstof om te verteren en dat kan opbrengst hebben gekost.”

Ik heb de weersverzekering afgesloten vanwege hagel en hoosbuien die kunnen vallen. Aan droogte had ik niet eens gedacht

De uitjes vallen zo door de kleinste maat heen op de maatwijzer waar Vos ter controle mee over zijn perceel loopt. “Het afsluiten van de brede weersverzekering is een geluk bij een ongeluk. Ik had het gedaan vanwege hagel en hoosbuien die kunnen vallen. Aan droogte had ik niet eens gedacht.”

Dit uitje valt zo door de 40 millimeter-maat heen. Gelukkig is hij verzekerd tegen droogteschade.
Dit uitje valt zo door de 40 millimeter-maat heen. Gelukkig is hij verzekerd tegen droogteschade.

“Door de droogte mis ik sowieso 40 ton – is 60% – per hectare aan opbrengst. Dat wordt door indroging nog wat meer. 30% schade is eigen risico. Het verzekerd bedrag is € 8.000. Daar krijg ik dus 30% van. Dan kom ik op € 2.500 per hectare over 5,5 hectare. En de verzekering kost me € 190 per hectare inclusief assurantiebelasting.”

Weersverzekering kan uit

Dat kan dus goed uit in dit geval. “Wij telen hoog salderende gewassen, dan doe je dit sneller”, verklaart Vos. “De overheid subsidieert de verzekering, maar pakt tegelijkertijd geld terug via de assurantiebelasting. Daar is wel wat om te doen, dat stuit ons natuurlijk wel tegen de borst.”

“Om hier een grote pot van te maken heb je een collectief nodig, dus hoe meer telers meedoen hoe beter. Ik ben alleen wel benieuwd hoe ze dan weer omgaan met de mogelijkheid van beregenen. Als die er niet zijn, neemt het risico op schade toe.”

Lees ook: Brede weersverzekering hapert bij droogte


En de goede percelen, hoe deden die het? “Opdrachtige percelen gaven eigenlijk geen krimp, ongelooflijk om te zien. Ik schat de oogst op 80 tot 85 ton. Daarmee kom ik gemiddeld toch nog op een normale oogst van zo’n 65 ton per hectare dit jaar.”

De rode uien hebben een mooie grofte, ze groeiden op opdrachtige grond.
De rode uien hebben een mooie grofte, ze groeiden op opdrachtige grond.
Handel is gevoel en dat heb ik gevolgd en de afgelopen 2 jaar zat ik precies op het goede moment

Alle consumptie uien zijn af land verkocht, een unicum voor deze boer met bewaring. “Achteraf misschien nog te vroeg. Maar als het goed is, is het goed. Handel is gevoel en dat heb ik gevolgd en de afgelopen 2 jaar zat ik precies op het goede moment. Daarnaast telen wij ook nog veel Spunta’s voor de vrije markt, nog uitdaging genoeg dit seizoen dus.”

Bijkomend voordeel is dat de af-landverkoop leidt tot ruimte voor aardappelen in de bewaarschuur, want daar speelde een ruimtegebrek.

Mooie bijkomstigheid van de af-landverkoop van uien is dat Vos in de schuur meer ruimte heeft voor zijn pootaardappelen.
Mooie bijkomstigheid van de af-landverkoop van uien is dat Vos in de schuur meer ruimte heeft voor zijn pootaardappelen.

Al met al verdient Vos aan de uien dit jaar, mede dankzij de brede weersverzekering. “Ik ben benieuwd hoe de verwerkende industrie reageert op de grote tekorten van dit jaar. Hopelijk leidt het tot meer zekerheid voor telers in de toekomst. De zekerheid dat zij in elk geval de gestegen kosten terugverdienen.”

Conclusies

Terugkomend op zijn eigen vraag: wat heeft hij geleerd van dit seizoen? Zijn eerste conclusies:

  • Minder eenheden zaaien voor grovere uien, die doorgaans meer opbrengen.
  • Vaste mest in het najaar op het perceel rijden, want in het voorjaar kost dat het gewas stikstof. Drijfmest is een alternatief, maar riskant op ongeploegd land voor het zaaien
  • Beregenen blijft een discussiepunt, want het kan evenwel kwaad doen als goed. Omdat je iets kunt en wilt doen, doe je het uiteindelijk toch. Maar niet zonder eerst te graven.
  • Doorgaan met de brede weersverzekering, de uitkering drukt de schadekosten dit jaar en draagt bij aan een goed saldo. “In mijn geval de 2e keer in 4 jaar.”
De fijne uien staan al bij de verwerker. Fijn, maar wel mooi van kleur en hard.
De fijne uien staan al bij de verwerker. Fijn, maar wel mooi van kleur en hard.

Laatste reacties

  • AART1959

    100 hectare brede weersverzekering maal 190 euro kost 19000 euro. Uitgekeerd is 5,5 hectare maal 2500 is totaal 13750 euro. Verlies is dus 5250 euro of zie ik iets over het hoofd?

  • lexstaal1

    hij heeft waarschijnlijk alleen zijn uien verzekerd want de premie voor aardappelen is hoger. tarwe en bieten zal hij zoiezo wel niet verzekerd hebben. 1 gewas verzekeren kan bij verscillende verzekeraars

Of registreer je om te kunnen reageren.