Varkenshouderij

Foto & video 4194 x bekeken

Fermenteren in de praktijk

ForFarmers Hendrix organiseerde een tweedaagse excursie langs drie varkenshouders die zelf werken met een eigen fermenteringsinstallatie.

Foto

  • Voer fermenteren biedt op papier een zeldzame kans om voerkosten te verlagen en darmgezondheid een boost te geven; logisch dus dat het onderwerp binnen de sector leeft. Maar hoe zet je papieren voordelen om in praktijk? ForFarmers Hendrix  organiseerde een excursiedag.

    Voer fermenteren biedt op papier een zeldzame kans om voerkosten te verlagen en darmgezondheid een boost te geven; logisch dus dat het onderwerp binnen de sector leeft. Maar hoe zet je papieren voordelen om in praktijk? ForFarmers Hendrix organiseerde een excursiedag.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Met deelname van 45 Vlaamse, Duitse en Nederlandse varkenshouders was de belangstelling groot. Met een bus bezocht de groep drie varkenshouders die zelf werken met een eigen fermenteringsinstallatie.

    Met deelname van 45 Vlaamse, Duitse en Nederlandse varkenshouders was de belangstelling groot. Met een bus bezocht de groep drie varkenshouders die zelf werken met een eigen fermenteringsinstallatie.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • ForFarmers Hendrix fermenteert zelf ook voer op de fabriek in Lochem en is dus ervaringsdeskundige.  Volgens fermentatie-specialist Ronald Scholten zijn er dan ook strikte randvoorwaarden om fermenteren op het boerenerf tot een succes te maken. Batch-fermentatie op basis van water is volgens Scholten de enige juiste weg. “water is in principe vrij van bacteriën en gisten. Door hier grondstoffen in op te mengen en melkzuurbacteriën in te enten slaagt fermenteren in principe altijd. Temperatuur en hygiëne moeten hierbij tiptop in orde zijn. Het water liefst op 39 graden. Hygiënisch werken is een must.

    ForFarmers Hendrix fermenteert zelf ook voer op de fabriek in Lochem en is dus ervaringsdeskundige. Volgens fermentatie-specialist Ronald Scholten zijn er dan ook strikte randvoorwaarden om fermenteren op het boerenerf tot een succes te maken. Batch-fermentatie op basis van water is volgens Scholten de enige juiste weg. “water is in principe vrij van bacteriën en gisten. Door hier grondstoffen in op te mengen en melkzuurbacteriën in te enten slaagt fermenteren in principe altijd. Temperatuur en hygiëne moeten hierbij tiptop in orde zijn. Het water liefst op 39 graden. Hygiënisch werken is een must.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • For Farmers heeft in haar klantenkring 6.000 zeugen, 40.000 biggen en 80.000 vleesvarkens die deels gefermenteerd voer krijgen. Het financieel voordeel loopt volgens de cijfers uiteen van drie tot vijf euro per afgeleverd vleesvarken. Dat zijn echter de bruto-verschillen, de meerkosten die een ondernemer maakt moeten hier nog vanaf. De drie bezochte ondernemers noemen zonder uitzondering voordelen van fermenteren. Deze zijn: een betere voederconversie, betere maag-darmgezondheid, minder uitval en minder antibioticagebruik.

    For Farmers heeft in haar klantenkring 6.000 zeugen, 40.000 biggen en 80.000 vleesvarkens die deels gefermenteerd voer krijgen. Het financieel voordeel loopt volgens de cijfers uiteen van drie tot vijf euro per afgeleverd vleesvarken. Dat zijn echter de bruto-verschillen, de meerkosten die een ondernemer maakt moeten hier nog vanaf. De drie bezochte ondernemers noemen zonder uitzondering voordelen van fermenteren. Deze zijn: een betere voederconversie, betere maag-darmgezondheid, minder uitval en minder antibioticagebruik.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Fermenteren kan dus zowel fabrieksmatig als op het erf. Hygiene is altijd de basis.  Scholten; ‘je weger of opslagtank naspoelen met koud water met een Ph tussen de 7 en 8 de is absoluut nog geen reiniging. Heet water en met loog naspoelen is een must. Alles moet spik en span zijn.’ Scholten berekent de kosten op 1 euro per afgeleverd vleesvarken, waarvan 30 cent naar de energie vloeit voor het opwekken van warmte.

    Fermenteren kan dus zowel fabrieksmatig als op het erf. Hygiene is altijd de basis. Scholten; ‘je weger of opslagtank naspoelen met koud water met een Ph tussen de 7 en 8 de is absoluut nog geen reiniging. Heet water en met loog naspoelen is een must. Alles moet spik en span zijn.’ Scholten berekent de kosten op 1 euro per afgeleverd vleesvarken, waarvan 30 cent naar de energie vloeit voor het opwekken van warmte.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Met vrachtwagens levert het bedrijf een kant en klaar gefermenteerd product af bij klanten. Commercieel directeur van ForFarmers Henkdrix Nederland, Toine van Toor, verwacht dat in 2018 80 procent van de varkenshouders droge of natte bijproducten voert. De aandacht voor diergezondheid en voerefficiëntie zal uiteraard verder toenemen, evenals de bedrijfsomvang. Deze drie factoren opgeteld maakt volgens de directeur dat zelf fermenteren in de toekomst voor veel ondernemers interessant wordt.

    Met vrachtwagens levert het bedrijf een kant en klaar gefermenteerd product af bij klanten. Commercieel directeur van ForFarmers Henkdrix Nederland, Toine van Toor, verwacht dat in 2018 80 procent van de varkenshouders droge of natte bijproducten voert. De aandacht voor diergezondheid en voerefficiëntie zal uiteraard verder toenemen, evenals de bedrijfsomvang. Deze drie factoren opgeteld maakt volgens de directeur dat zelf fermenteren in de toekomst voor veel ondernemers interessant wordt.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Bij fermenteren is het de kunst  om het PH-gehalte zo snel mogelijk onder de 3,8 te krijgen. Dan leggen entro's en salmonella het loodje. Het doel van het fermentatieprocesbij toepassing in de varkenshouderij is om koolhydraten om te zetten in melkzuur, met behulp van specifieke melkzuurbacteriestammen.

    Bij fermenteren is het de kunst om het PH-gehalte zo snel mogelijk onder de 3,8 te krijgen. Dan leggen entro's en salmonella het loodje. Het doel van het fermentatieprocesbij toepassing in de varkenshouderij is om koolhydraten om te zetten in melkzuur, met behulp van specifieke melkzuurbacteriestammen.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Hans Reuling (56) in houdt in Vethuizen (Gld.) 1.400 Deense zeugen en fermentateert middels twee 30 kuubs geïsoleerde rvs-fermentors.

    Hans Reuling (56) in houdt in Vethuizen (Gld.) 1.400 Deense zeugen en fermentateert middels twee 30 kuubs geïsoleerde rvs-fermentors.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De bestaande voerkeuken werd uitgebreid om plaats te bieden aan de nieuwe installatie.

    De bestaande voerkeuken werd uitgebreid om plaats te bieden aan de nieuwe installatie.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Fermenteren heeft zeugenhouder Hans Reuling altijd al getrokken. Al jaren terug zag hij het in Oost-Duitsland en Denemarken. In de zomer van 2012 deed Reuling zelf een proef met gefermenteerd biggenvoer dat hij kant-en-klaar aankocht van ForFarmers in Lochem. Dat werd in deze tanks opgeslagen en vanuit mobiele tankjes met de hand gevoerd.

    Fermenteren heeft zeugenhouder Hans Reuling altijd al getrokken. Al jaren terug zag hij het in Oost-Duitsland en Denemarken. In de zomer van 2012 deed Reuling zelf een proef met gefermenteerd biggenvoer dat hij kant-en-klaar aankocht van ForFarmers in Lochem. Dat werd in deze tanks opgeslagen en vanuit mobiele tankjes met de hand gevoerd.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Nu heeft Reuling alles in eigen hand. Hij investeerde fors in kennis en een installatie die niet zou misstaan in een voedingsmiddelenfabriek. In een uitgebouwde loods staan nu twee op maat gebouwde 30 kuubs fermentortanks en een 35 kuubs zonneboiler.

    Nu heeft Reuling alles in eigen hand. Hij investeerde fors in kennis en een installatie die niet zou misstaan in een voedingsmiddelenfabriek. In een uitgebouwde loods staan nu twee op maat gebouwde 30 kuubs fermentortanks en een 35 kuubs zonneboiler.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Alles uit roestvrijstaal, R3- geïsoleerd en met weging en reinigingsprogramma. Ruim een jaar was Reuling fulltime bezig met de voorbereidingen, de bouw en het uitkristalliseren van het fermentatieproces.

    Alles uit roestvrijstaal, R3- geïsoleerd en met weging en reinigingsprogramma. Ruim een jaar was Reuling fulltime bezig met de voorbereidingen, de bouw en het uitkristalliseren van het fermentatieproces.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Basis van het fermentatieproces is warmte. Het water in de zonneboiler wordt middels collectoren op het dak opgewarmd. Een gaskachel stookt in de winter bij.

    Basis van het fermentatieproces is warmte. Het water in de zonneboiler wordt middels collectoren op het dak opgewarmd. Een gaskachel stookt in de winter bij.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Hygiëne ziet de ondernemer als essentieel. De fermentatietanks zijn dan ook spatzuiver. Hier doet hij geen enkele concessie. "Een keer een vieze leiding en het mislukt gewoon. Als zich azijnzuur vormt vreet geen varken het meer op. Ben je niet secuur, hou dan het geld in de zak en begin er niet aan" zegt Reuling.

    Hygiëne ziet de ondernemer als essentieel. De fermentatietanks zijn dan ook spatzuiver. Hier doet hij geen enkele concessie. "Een keer een vieze leiding en het mislukt gewoon. Als zich azijnzuur vormt vreet geen varken het meer op. Ben je niet secuur, hou dan het geld in de zak en begin er niet aan" zegt Reuling.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Zelfs het water dat de installatie ingaat wordt vooraf steriel gemaakt met UV-licht in het voorraadvat.

    Zelfs het water dat de installatie ingaat wordt vooraf steriel gemaakt met UV-licht in het voorraadvat.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Droge grondstoffen gaan vanuit de silo het warme water in. Nu fermenteert het bedrijf dagelijks een mengsel van 20 kuub water, in totaal 8 ton tarwe, gerst en soya en 150 liter melkzuurbacteriën.

    Droge grondstoffen gaan vanuit de silo het warme water in. Nu fermenteert het bedrijf dagelijks een mengsel van 20 kuub water, in totaal 8 ton tarwe, gerst en soya en 150 liter melkzuurbacteriën.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De PH zakt tijdens het fermenteren in 16 uur van 6,0 naar 3,7. De voordelen van fermenteren ziet Reuling vooral terug in een verhoogde voeropname door de smakelijkheid, betere beheersing van PIA en salmonella, veel minder medicijngebruik bij de biggen en het feit dat zeugen beter op de melk zijn.

    De PH zakt tijdens het fermenteren in 16 uur van 6,0 naar 3,7. De voordelen van fermenteren ziet Reuling vooral terug in een verhoogde voeropname door de smakelijkheid, betere beheersing van PIA en salmonella, veel minder medicijngebruik bij de biggen en het feit dat zeugen beter op de melk zijn.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De twee fermentatietanks hebben een automatisch spoelprogramma. De bunkers waarin hij de fermentmix tijdelijk opslaat komen elke dag leeg en worden 's nachts gespoeld. Reuling spoelt handmatig na, voegt wat loog toe en pompt de restvloeistof naar de mestsilo.

    De twee fermentatietanks hebben een automatisch spoelprogramma. De bunkers waarin hij de fermentmix tijdelijk opslaat komen elke dag leeg en worden 's nachts gespoeld. Reuling spoelt handmatig na, voegt wat loog toe en pompt de restvloeistof naar de mestsilo.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Het biggenrantsoen bestaat op drogestofbasis voor 65 procent uit de fermentmix, bij de zeugen is dat 35 tot 40 procent. In plaats van aangezuurd water, gebruikt Reuling de fermentmix nu ook als stuurvloeistof in de brijvoerinstallatie. De inhoud van het circuit is een indrukwekkende 12.000 liter.

    Het biggenrantsoen bestaat op drogestofbasis voor 65 procent uit de fermentmix, bij de zeugen is dat 35 tot 40 procent. In plaats van aangezuurd water, gebruikt Reuling de fermentmix nu ook als stuurvloeistof in de brijvoerinstallatie. De inhoud van het circuit is een indrukwekkende 12.000 liter.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Gerrit (59) en Bart (28) Goselink houden in Albergen (Ov.) 800 zeugen en 3.500 vleesvarkens, fermentatie in twee 18-kuubs polyester silo’s.

    Gerrit (59) en Bart (28) Goselink houden in Albergen (Ov.) 800 zeugen en 3.500 vleesvarkens, fermentatie in twee 18-kuubs polyester silo’s.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De gelten gaan de handel in, de Pietrain-beren gaan naar de prachtige eigen nieuwe stal enkele honderden meters verderop.

    De gelten gaan de handel in, de Pietrain-beren gaan naar de prachtige eigen nieuwe stal enkele honderden meters verderop.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De voerinstallatie is bij Goselink niet strikt gescheiden van de fermenteringinstallatie. Na de laatste voerbeurt reinigt de voerinstallatie automatisch de twee vijfkuubs wegers. Dankzij de heetwaterreiniging zijn deze ook echt schoon.

    De voerinstallatie is bij Goselink niet strikt gescheiden van de fermenteringinstallatie. Na de laatste voerbeurt reinigt de voerinstallatie automatisch de twee vijfkuubs wegers. Dankzij de heetwaterreiniging zijn deze ook echt schoon.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Naast warm water gaan de componenten gerst (40%), rogge (25%), mais (25%) en soya (10%) via de hamermolen de weger in, met daarbij de vloeibare entmix.

    Naast warm water gaan de componenten gerst (40%), rogge (25%), mais (25%) en soya (10%) via de hamermolen de weger in, met daarbij de vloeibare entmix.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Het water wordt overigens via een warmewisselaar in de luchtwasser met warmte-energie van de uitgaande stallucht is verwarmd. De wegers pompen het mengsel uit de weger vervolgens in een geïsoleerde polyester fermentatie-tank.

    Het water wordt overigens via een warmewisselaar in de luchtwasser met warmte-energie van de uitgaande stallucht is verwarmd. De wegers pompen het mengsel uit de weger vervolgens in een geïsoleerde polyester fermentatie-tank.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Deze komt twee a drie keer in de week leeg en wordt dan gereinigd. Op papier is dat niet ideaal omdat het restproduct eventueel negatief kan doorenten in het verse product.

    Deze komt twee a drie keer in de week leeg en wordt dan gereinigd. Op papier is dat niet ideaal omdat het restproduct eventueel negatief kan doorenten in het verse product.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Dagelijks voeren de ondernemers 11 tot 12 kuub fermentmix, waarmee ze 55 procent van het afmestrantsoen vervangen en starten met 35 procent in het biggenvoer.

    Dagelijks voeren de ondernemers 11 tot 12 kuub fermentmix, waarmee ze 55 procent van het afmestrantsoen vervangen en starten met 35 procent in het biggenvoer.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Bart: "De voerconversie verbetert nog altijd naarmate de vervangingsgraad toeneemt. De grote plus komt als we straks meer goedkopere grondstoffen kunnen opwaarderen. Maar dit soort veranderingen doen we stap voor stap, want met de beren kan het weinig leiden."

    Bart: "De voerconversie verbetert nog altijd naarmate de vervangingsgraad toeneemt. De grote plus komt als we straks meer goedkopere grondstoffen kunnen opwaarderen. Maar dit soort veranderingen doen we stap voor stap, want met de beren kan het weinig leiden."

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Proeven en ruiken. Smakelijkheid is een belangrijk voordeel van fermenteren. Constantheid is in dit geval wenselijk omdat de pietrain beren juist heel gevoelig zijn voor smaakwisselingen van het rantsoen.

    Proeven en ruiken. Smakelijkheid is een belangrijk voordeel van fermenteren. Constantheid is in dit geval wenselijk omdat de pietrain beren juist heel gevoelig zijn voor smaakwisselingen van het rantsoen.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Bernhard Möddel (29) houdt in Wietmarschen (D.) 9.000 vleesvarkens.  fermentatie in twee 20-kuubs rvs tanks.

    Bernhard Möddel (29) houdt in Wietmarschen (D.) 9.000 vleesvarkens. fermentatie in twee 20-kuubs rvs tanks.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Op het vleesvarkensbedrijf van Möddel in het Duitse Wietmarschen, kwamen dit jaar een aantal investeringsplannen samen. Hij bouwde onder andere een nieuwe stal.

    Op het vleesvarkensbedrijf van Möddel in het Duitse Wietmarschen, kwamen dit jaar een aantal investeringsplannen samen. Hij bouwde onder andere een nieuwe stal.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • In het oog springen de verhoogde ventilatiekokers. Overigens is deze stal van Möddel een van de laatste stallen die op deze wijze vergund werd. Inmiddels is een luchtwasser ook hier verplicht.

    In het oog springen de verhoogde ventilatiekokers. Overigens is deze stal van Möddel een van de laatste stallen die op deze wijze vergund werd. Inmiddels is een luchtwasser ook hier verplicht.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De fermentatiekeuken deelt het onderdak met een eigen graanopslag en -maalderij.

    De fermentatiekeuken deelt het onderdak met een eigen graanopslag en -maalderij.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Dagelijks fermenteert de ondernemer 27 ton totaalproduct.

    Dagelijks fermenteert de ondernemer 27 ton totaalproduct.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De eigen granen gaan via een hamermolen de fermentatietank in. Een molen dient als back-up.

    De eigen granen gaan via een hamermolen de fermentatietank in. Een molen dient als back-up.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Het mengsel bestaat uit water, rogge, soya, tarwevoermeel en een entmix met melkzuurbacteriën. Dankzij het fermenteren kan de ondernemer nu 35 procent rogge voeren zonder dat het de smakelijkheid beïnvloedt."

    Het mengsel bestaat uit water, rogge, soya, tarwevoermeel en een entmix met melkzuurbacteriën. Dankzij het fermenteren kan de ondernemer nu 35 procent rogge voeren zonder dat het de smakelijkheid beïnvloedt."

    Foto: Matthijs Verhagen
  • De ondernemer  investeerde zo'n €30.000 tot €40.000 in twee ongeïsoleerde 20-kuubs roestvrijstalen tanks met complete aansturing, weging en reiniging.

    De ondernemer investeerde zo'n €30.000 tot €40.000 in twee ongeïsoleerde 20-kuubs roestvrijstalen tanks met complete aansturing, weging en reiniging.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Omdat het fermentatieproces volgens Möddel zelf ook warmte genereert liet hij isolatie achterwege. "De starttemperatuur van 37 graden is de volgende ochtend niet gedaald. De PH daalt in 12 tot 13 uur van 5,2 naar 3,7. Dan is de fermentatie eigenlijk al geslaagd, maar uit voorzichtigheid laat ik het toch 24 uur staan."

    Omdat het fermentatieproces volgens Möddel zelf ook warmte genereert liet hij isolatie achterwege. "De starttemperatuur van 37 graden is de volgende ochtend niet gedaald. De PH daalt in 12 tot 13 uur van 5,2 naar 3,7. Dan is de fermentatie eigenlijk al geslaagd, maar uit voorzichtigheid laat ik het toch 24 uur staan."

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Een extra polyester tussenopslag met roerwerk en silovoet kostte zo'n 15.000 euro. De tussenopslag maakt hij eens in de week leeg.

    Een extra polyester tussenopslag met roerwerk en silovoet kostte zo'n 15.000 euro. De tussenopslag maakt hij eens in de week leeg.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Vanwege lokale overheidseisen mocht hij de stal niet met gas verwarmen, maar zou er een duurzamere houtkachel moeten komen.

    Vanwege lokale overheidseisen mocht hij de stal niet met gas verwarmen, maar zou er een duurzamere houtkachel moeten komen.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Deze warmte komt nu ook goed van pas bij het fermentatieproces.

    Deze warmte komt nu ook goed van pas bij het fermentatieproces.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Een oude melktank doet dienst als tussenopslag van het warme water.

    Een oude melktank doet dienst als tussenopslag van het warme water.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Vanwege de verpompbaarheid over afstand en het gebruik als stuurvloeistof kiest Möddel voor 23 procent drogestof. Iets meer dan de helft van het rantsoen bestaat uit de gefermenteerde mix. Ondanks de zes maanden ervaring is Möddel voorzichtig met cijfers.

    Vanwege de verpompbaarheid over afstand en het gebruik als stuurvloeistof kiest Möddel voor 23 procent drogestof. Iets meer dan de helft van het rantsoen bestaat uit de gefermenteerde mix. Ondanks de zes maanden ervaring is Möddel voorzichtig met cijfers.

    Foto: Matthijs Verhagen
  • Het proces is overzichtelijk weergegeven op de computerkast. Möddel draait een half jaar op deze wijze en zegt; "De grootste plus is de voeropname; biggen van 28 kilo die ik opleg zitten na drie weken aan een voeropname van 2 kilo per dag."

    Het proces is overzichtelijk weergegeven op de computerkast. Möddel draait een half jaar op deze wijze en zegt; "De grootste plus is de voeropname; biggen van 28 kilo die ik opleg zitten na drie weken aan een voeropname van 2 kilo per dag."

    Foto: Matthijs Verhagen

Of registreer je om te kunnen reageren.