2633 x bekeken 27 reacties

Chauvinisme is de varkenshouder niet vreemd

Johnny Hoogenkamp
Dicht bij huis liggen volop interessante exportmarkten. Helaas hebben deze landen zelf ook meer dan genoeg varkens die voor veel minder geld geproduceerd worden. Daarnaast zijn er die chauvinistische trekjes die onszelf ook niet vreemd zijn.

Ik heb afgelopen woensdag tijdens de thema-avond Markt en Vlees veel opgestoken van de vleesdemonstratie die Ad van Kasteren gaf. Voor wie er niet bij was: donderdag 19 februari gaat ze in herhaling op 'Ons Boerenerf' in Nederweert. Hoe komt een kilo varken van €1,40 op een winkelprijs van €7,00? Wat gebeurt er met onze varkens nadat we ze als boer uitgezwaaid hebben? Betreffende vlees en markt een eigen boerenimpressie, als zijnde een varken doorspekt met cijfers en feiten.

Vleesspecialist Van Kasteren liet uitgewerkte sheets zien voor zowel regulier als conceptvlees. Slacht- en verwerkingskosten, verliezen en verkoopbaar vlees, grossier- en kostprijzen vlogen over het scherm. Na afloop hebben we een tijd nagepraat en na de avond heb ik me er nog wat verder in verdiept. Discussies over vleesprijzen en marges komen vaak niet veel verder dan die van de eigen Hollandse supermarkt, zie deze week Radar, maar ook de kiloknaller- en andere hot items.

Half karkas op het bord

Met een 'verbruik' van 41 kilo varken per hoofd van de bevolking lijkt het alsof we voor elke Nederlander bijna een half karkas moeten produceren. De werkelijke hoeveelheid op het bord is echter niet groter dan zo'n 25 kilo. Hiervan gaat 21 kilo 'consumptie' de mond in en er gaan enkele kilo's botten richting vuilnisemmer. Wetende dat een grote slachterij alles van het hele varken vermarkt en niets weggooit, slaan we jaarlijks hooguit een kwart varken per inwoner in.

Met bijna 17 miljoen Hollanders kopen we slechts 17% van de eigen varkensproductie, 10-15% gaat via de supermarkt. De supers hebben wel 7 tot 8 miljoen varken nodig, 30% van de Nederlandse productie, om voldoende gewilde winkelartikelen te kunnen plaatsen. Je kunt immers niet het volledige varken uitsnijden aan bijvoorbeeld varkenshaas. Er gaat weliswaar een groot deel van de productie al levend als big of varken de grens over, andersom wordt er echter ook veel vlees geïmporteerd.

Meer productie per bedrijf

In Nederland produceren we circa 25 miljoen varkens, daar waren we 30 jaar terug nog 1,2 miljoen zeugen voor nodig, enkele jaren terug nog 1 miljoen en over een aantal jaren nog slechts 0,8 miljoen zeugen. De grote krimp in zeugen heeft tot op heden nog niet geleid tot productiebeperking. De invloed van schaalvergroting en productieverhoging is enorm. Met 100 zeugen per bedrijf was je vroeger nog 12.000 bedrijven nodig, met 800 zeugen op korte termijn nog 1.000 zeugenbedrijven.

Niemand is blind voor deze opschaling in bedrijfsgrootte en productie die ertoe geleid heeft dat de afgelopen 40 jaar duizenden varkensbedrijven gestopt zijn. Het FarmFocus plan betreft vrijwillige opkoop en zal veel minder bedrijven aangaan dan de aantallen die we eerder met droge ogen uitzwaaiden. Wetende dat bij niets doen de sanering even koud zal blijven, zijn de meeste tranen tegen het plan krokodillentranen en niet geplengd op basis van feiten en cijfers.

Exportmarkten

Nederlandse varkenshouders zien graag dat Nederlandse supermarkten alleen hún vlees verkopen. Voor andere landen geldt exact hetzelfde, Duitsland '5xD', 'Buy British', om over de Fransen maar te zwijgen. Nederlandse supermarkten kunnen bij uitsluitend Nederlandse inkoop maximaal 30% van onze varkens voor de helft aan courante delen verkopen, de andere helft minder courante delen moet naar elders. Met 70-80% gaan we dan nog steeds de strijd aan op de exportmarkt.

Dicht bij huis liggen volop interessante exportmarkten. Helaas hebben deze landen zelf ook meer dan genoeg varkens die voor veel minder geld geproduceerd worden. Daarnaast zijn er die chauvinistische trekken die onszelf ook niet vreemd zijn.
Op de verre exportmarkten spelen concepteisen geen rol en voor de grote bulkmarkt ligt onze kostprijs veel te hoog. In Nederland produceren we volgens het POV nu al 19 eurocent per kilo duurder dan het gemiddelde van de EU.

Het ligt niet aan onze varkens of aan onze boeren, wel aan de postzegel waarop we leven, samen met 17 miljoen anderen. Productie- en kostprijsvoordelen zijn volledig verdampt. Samengevat zijn we als Nederlandse varkenshouders internationaal gekend en tot veel in staat, maar met z'n allen bij een kleinere Nederlandse varkensstapel gebaat. Een vrijwillige opkoopregeling is niet onbekend vanuit het verleden, zal zeker leiden naar een gezondere toekomst na een kwakkelend heden.

Bron: FarmFocus

Laatste reacties

  • brabantsduitserke

    perfect omgeschreven.Het kan niet duidelijker.

  • alco1

    Ik ben geen varkensboer, maar ook in de andere sectoren geld precies hetzelfde.
    In melksector denken er ook velen dat quotering in Nederland betere prijzen zal geven. Forget it. Dat deel wordt direct opgevuld door andere landen. Al zou de varkenssector 80 % krimpen, dan nog heb ik weinig vertrouwen in een betere prijs. Wel minder druk op mestmarkt.

  • joannes

    Deze vorm van denken en ideeën werden in het verleden altijd gemaakt door coöperaties met het perspectief met onze relatief efficiënte productie methoden op en in andere markten te concurreren. Hoeveel Hammen zijn er niet naar Italië gegaan, of Bacon niet naar de UK? De onevenredige consumptie in het importerende land, naar lokale aanbod/uitsnijding, exporteren! Precies dat heeft geleid tot die overproductie met hulp van onevenredig, in vergelijking met de importerende landen, opschalen van varkensbedrijven. Want opschalen leidt tot méér efficiëntie en daarmee nog goedkopere producten die nóg verder kunnen concurreren. Alles tot de verzadiging! In mest, in overlast, in irritatie! Maar ook, zoals hierboven terecht wordt opgemerkt, reductie van bv zeugenhouders van 12000 naar 1000. Het aantal direct betrokkenen is Sociaal steeds minder relevant en Politiek steeds minder een belang. Wanneer die 70% overproductie nu vrijwillig en in harmonie langzaam gereduceerd wordt via die voorgestelde opkoopregeling kunnen velen eervol stoppen en de blijvers nog een redelijke boterham blijven verdienen zonder drama´s van pieken en dalen met veel leed. Eigenlijk zoals de vele slachterijen verlieferlee geconsolideerd zijn in de krimpende slachtmarkt. Consolideren, ook een praktijk die de coöperaties de laatste 40 jaar al praktiseren.

  • alco1

    @joannes. Kun jij je indenken wat opkoopregelingen voor consequenties heeft.
    Waar haal je dat geld vandaan?
    Veel werkloze boeren en slachters, vervoerders, loonwerkers en voedingsindustrie.
    Veel minder instroom van geld van export.

  • John*

    laat de markt maar zijn werk doen.. breng de euro's maar naar duurzamere initiatieven,

    met lucht kopen hebben we niets in handen. met meer vierkante meters en mestverwerking wel.

  • MasterT

    Een opkoopregeling kun je wel op je buik schrijven.

  • Mozes

    Het verhaal van Johnny Hoogenkamp komt er op neer dat de Nederlandse varkenshouderij geen toekomst heeft op de exportmarkt en derhalve beter kan inkrimpen tot productie voor hoofdzakelijk de lokale markt. Dit sluit aan bij mijn eigen conclusie dat door afschaffing van de beschermde markt -in dit verband voor graan- het kostprijsvoordeel wat de varkenshouderij tientallen jaren heeft gehad is veranderd in een kostprijsnadeel. Door de varkenshouderij in te krimpen tot grotendeels lokale afzet kan geprobeerd worden een hogere opbrengst te realiseren door meer conceptproductie.

    @alco #2, jij maakt in deze reactie de verkeerde vergelijking. Het gaat niet om productiebeperking om de verhouding tussen vraag en aanbod te veranderen. Het gaat om sanering van productie die in Nederland niet rendabel te maken is. Ik wil hierbij verwijzen naar een toekomstanalyse van LTO waarin ook al geconstateerd werd dat met name vleesvarkenshouderij in Nederland niet meer rendabel zal zijn.
    Als je een vergelijking wilt maken met de melkveehouderij moet je het vergelijken met grondloze groei. Daarmee worden in de melkveehouderij precies dezelfde problemen gecreëerd als zich momenteel in de varkenshouderij voordoen.

  • agratax2

    Ik denk dat onze overheid met in alle goedheid bedachte extra milieu en diervriendelijkheid eisen tot de conclusie zal komen, dat we door deze extra kosten voor exportmarkten oninterressant zijn geworden. De gevolgen zijn boven duidelijk verwoord door@alco1. Praten we nog niet over de enorme kapitaalsvernietiging aan gebouwen, slachterijen, transportmiddelen en kennis. Alles wat we bedebken aan mestverwerking of in Europa geproduceerd voer zal de kosten alleen maar opdrijven en de afzetmarkt niet vergroten. Welk gezondheids label we er ook aanhangen.

  • joannes

    @alco1, consolidatie is iets anders dan krimp! In het voorstel worden uitbreidende bedrijven op de ene of ander manier gekoppeld aan stoppende bedrijven. Daarmee groeit het volume niet meer en zou gedoseerd kunnen dalen. Die 70% gedoseerd terug brengen. Iets wat nu al gebeurd via de markt maar op een rigide marktwerking van prijspieken en dalen al naar gelang het EU beleid met véél subsidie, lees lagere kostprijzen, in Oost Europa werkt. Die 70% is het argument waar Varkenshouders voordurend de discussie met de Politiek verliezen. Een Politiek die al op 2 fronten werkt; subsidies in Oost Europa en belastende regelingen in Nederland. Die strijdt win je nooit met tegen de bierkaai vechten. Jezelf voor de gek houden, dat je met die paar overgebleven Varkenshouders genoemd beleid kan keren, is veel duurder en vaak pijnlijker dan onderkennen en meewerken in een plan, waar mogelijk óók nog subsidie voor kan worden ontvangen. Men subsidieert tenslotte alles waar Politieke waardering voor is.

  • alco1

    70 % terugbrengen zal nooit gelukken, als het maar een paar procent zou zijn kon je er nog over gaan praten.
    Zelfs al zou 70 %gelukken, dan nog zou onze markt 'gevoed' worden door het buitenland. Als je dit wilt dan mag je wel M.E. posteren bij de supers en bij de grenzen dat de Nederlander niet zijn boodschappen daar gaat halen.

  • Fermer

    Nederland is wereldwijd één van de grootste netto-exporteurs van landbouwproducten. Dat is al heel lang zo. Waarom zijn we dan zo bang dat wanneer we zouden krimpen in productie die productie elders direct vervangen gaat worden? Een krimp van de export van ons land zal niet snel gecompenseerd worden, maar kan wel de prijs beinvloeden. In vele buitenlanden is men blij met een wat hogere prijs en zal men niet uitbreiden en meer werk aanhalen wanneer daar geen noodzaak voor is. Slechts grote, moderne, door het grote geld gestichte en met buitenlandse leiding en equipment gestuurde bedrijven zullen groeien, maar op het totaal zal dit niet tot prijsbederf leiden. Volgens mij is de beste investering die een boer momenteel kan doen niet in zelf uitbreiden, maar in het uitkopen van een collega. Niet goed voor de bv Nederland, maar is de bv Nederland wel goed voor z'n boeren dan?

  • joannes

    Zoals die 70% gegroeid is in de jaren zal zou ze ook moeten afbouwen @Alco1. Nu, met al die Overheids bemoeienis, loop je het risico dat de balans in die prijs en capacitets concurrentie ineens doorslaat zoals we al een voorproefje gekregen hebben met die Russische Boycot. Wanneer de NL kostprijs blijft stijgen op extra regelingen kan je ineens je handel niet meer met een gezonde marge kwijt op die Wereldmarkt. Daarom zou tijdig in de Politiek pas meelopen, een betere oplossing zijn, dan er tegen vechten. Zij verhogen NL kosten en subsidies in die andere landen en hebben bij dat vechten totaal geen begrip voor de individuele Varkenshouder belangen. Juist die situate moet je keren om het Varkenshouder belang te dienen.

  • alco1

    Dat afbouwen is niet het punt joannes, dat zal hoe dan ook gedwongen of vrijwillig geschieden. Maar het geld daarvoor, dat is het punt. Investeren in meer leegstand en werkloosheid is niet populair.
    Daarnaast is het geen garantie tot betere saldo's, of je moet al zover terug gaan zoals @Mozes zegt ter vergelijking met de melkveesector.
    Dat varkensboeren weer zelf land hebben voor mest en voer productie.

  • Fermer

    @alco, wanneer veeboeren zelf land voor voer en mest hebben, varkens of melkvee, geeft dat misschien de garantie op een beter saldo, maar zeker niet op een levensvatbaar bedrijf met een inkomen voor de boer.
    Investeren in leegstand en werkeloosheid is misschien niet populair, maar is dat niet het geval wanneer jij investeert in uitbreiding, en daardoor je buurman z'n bank het niet meer met hem ziet zitten? In het eerste geval komen er in ieder geval minder beesten op de markt wat je een betere prijs zal geven, in het tweede (tijdelijk) alleen maar meer of tenminste evenveel, waardoor je nog slechtere prijzen zal krijgen.

  • agratax2

    @joannes. Is het voor de varkenshouders van belang dat ze blijven produceren voor een hongerloon? Als mensen varkenshouder willen blijven rest hen op dit moment twee dingen Slaaf van de banlk en industrie worden of verhuizen naar een land waar varkenshouden voor de wereldmarkt wel een goede boterham oplevert en je als boer de kans geeft om vooruit te komen met gebruik van zelf verdiend kapitaal. in Nederland wordt het zelfs de meest extensieve varkenshouder door regelgeving onmogelijk gemaakt een goed met varkensvlees belegde boterham te verdienen als hij geen gebruik maakt van vrouw en kinderen (zonder betaling van loon)

  • Mozes

    @alco #13, de varkenshouderij hoeft niet grondgebonden te zijn maar moet zijn omvang beperken tot lokale afzet. Bij lokale afzet kan men gebruik maken van conceptproductie met hogere opbrengst. Dit geeft compensatie voor de hogere kostprijs en daarmee een basis voor bestaan.

  • alco1

    Emmerei. Varkensboeren die nog land hebben en dus niet alles maar omgezet in gebouwen kunnen het hoofd nog wel boven water houden, gezien de kostprijs.
    Het zijn ook eigenlijk de enigste die kunnen stoppen. Anderen moeten wel door. Dus zo gemakkelijk gaat dat niet @Agratax.
    @Mozes. Concept producten moeten wel behoorlijk veel meer opbrengen, 30 % daar in onder brengen is onwezenlijk en veel nieuwe stallen hebben de mogelijkheid helemaal niet.

  • alco1

    Emmerei. Varkensboeren die nog land hebben en dus niet alles maar omgezet in gebouwen kunnen het hoofd nog wel boven water houden, gezien de kostprijs.
    Het zijn ook eigenlijk de enigste die kunnen stoppen. Anderen moeten wel door. Dus zo gemakkelijk gaat dat verkassen niet @Agratax.
    @Mozes. Concept producten moeten wel behoorlijk veel meer opbrengen, 30 % daar in onder brengen is onwezenlijk en veel nieuwe stallen hebben de mogelijkheid helemaal niet.

  • John*

    @ alco1,

    als je er een rendementsberekening op los laat komen varkensboeren zonder land beter uit de bus dan varkensboeren met land. Voor de 15 tot 20 kuub mest per hectare hoef je geen land aan te schaffen en voer wordt ook goedkoper aangeboden dan dat je het zelf kan telen. Banken financieren graag op grond maar de bedrijfsvoering wordt er niet rendabeler op.

  • alco1

    Ik bedoelde gewoon dat daar nog vlees op de ribben zit.

  • joannes

    @alco1, het is langzaam gegroeid met pieken en dalen en het zal hoe dan ook gaan dalen met de kostprijsverschillen die nu geprovoceerd worden door overheden. En daar bovenop een beperkend en kostenverhogend vergunningen stelsel. (Daarmee een lagere snelheid om met moderne huisvesting en daarmee lagere kostprijzen te reageren) Daarbij komt dat de kennis en logistiek vele malen efficiënter is dan bv 20 jaar geleden. Die gesubsidieerde bedrijven in Oost Europa worden met vergelijkbare moderne technologie opgezet en de kennis wordt uit de kennislanden ingekocht. Kortom, vroeg of laat zijn al die 25 mlj varkens te duur voor export. Langzaam krimpen en daarvoor die afgeschreven bedrijven afkopen is een prima oplossing. Gedoseerd. En over betalen: die rekening komt vroeg of laat toch. Je kan beter afspraken maken over het verdelen dan afwachten en zodirekt met 16 mlj/jr te dure NL varkens zitten met een nieuwe stal en een opgetuigde infrastructuur.

  • Tearpoal

    Een percentage inkrimpen krijg je niet geregeld, simpelweg omdat niemand de regie hierin kan nemen. Het lost ook niets op, want elders zal de productiecapaciteit direct worden overgenomen. Bovendien vinden de erfbetreders van de varkenshouders maar al te belangrijk dat de omzet in stand blijft, want bij krimp komt ook hun baan ter discussie. En de doorsnee varkenshouder is toch al niet meer dan een stalknecht op eigen bedrijf, wat betekent dat de zeggenschap nihil.

  • Tearpoal

    Gestructureerd inkrimpen van de sector gaat niet lukken, simpelweg omdat niemand hiervoor de regie in handen heeft. Bovendien zullen de erfbetreders alle tegenwerking leveren omdat hun baan dan ook op het spel staat. Ook is de doorsnee varkenshouder door zijn de financiële positie niet meer dan een stalknecht op eigen bedrijf, wat betekent dat zeggenschap nihil is. John, het is en blijft een wens. Er zal onherroepelijk een koude
    sanering volgen, met alle leed van dien.

  • Fermer

    Waarom denken mensen toch steeds dat het buitenland direct alle voorgestelde productievermindering in Nederland zal opvullen? Bij de prijzen die momenteel betaald worden voor agrarische producten zal bij weinigen veel enthousiasme gevonden worden uit te breiden. Veel buitenlandse veehouderijbedrijven hebben ook een akkerbouwtak, deze levert gemiddelt een redelijk vast rendement met niet te veel arbeidsinput. Voer verbouwen ipv. marktgewassen zal alleen gebeuren bij een veel hoger redenment in de veehouderij.

  • Hans Brasil

    Wat zou men denken van het verbieden in de EU van export van levende dieren, binnen de EU grenzen??? dus het varken wordt geslacht in het land waar het geboren is. Het tekort of overschot wordt door de vlees import/export weggewerkt. In het begin een zure appel maar later voor iedereen goed!

  • Gerard Groot Koerkamp

    Deze discussie leidt tot niets.We leven niet in een of andere commune.Er is nu eenmaal een open markt en dat is een gegeven en van daaruit moet je redeneren.Ik ben in 1976 boer geworden en tot nu toe heb ik alle ontwikkelingen exclusief onzin discussies en onzin investeringen die het welzijn van dieren nadelig beinvloeden en niets met het vermarkten van vlees te maken hebben als positief ervaren.Ik ben trots dat ik varkensboer ben.Ga niet de onzinnige gedachte van Van Aartsen van stal halen en daarmee Dijksma voeding geven om de Nederlandse varkenshouderij te saneren.Ga samen de uitdaging aan de problemen het hoofd te bieden want dat hebben we al die jaren al gedaan.We zijn ondernemer in een wereldgebeuren.Wees positief want daarmee kom je verder dan dan doemdenken.

  • Mozes

    @Gerard Groot Koerkamp, de kostprijs ligt in Nederland 19 cent hoger dan in andere landen. Op de binnenlandse markt kan dit mogelijk gecompenseerd worden met een hogere opbrengst uit conceptproductie. Op de exportmarkt kan dit niet. Hoe wil je het op de exportmarkt volhouden met een 19 cent hogere kostprijs zonder de mogelijkheid een hogere opbrengstprijs te realiseren?

Laad alle reacties (23)

Of registreer je om te kunnen reageren.