Boerenblog

1861 x bekeken 17 reacties

Hongarije wil gezinsbedrijven

Groot, groter, grootst is waaraan iedereen denkt bij de Hongaarse landbouw. Verrassend genoeg moet juist het traditionele Nederlandse gezinsbedrijf het Hongaarse platteland herbevolken.

De Hongaarse verkiezingen in april 2010 leverden een klinkende overwinning op voor Fidesz. Deze Hongaarse poltieke partij is een beetje een mengeling van VVD en PVV. De verliezers zijn de ex-communisten. Hun achtjarige beleid was zo bizar slecht, dat de bevolking massaal op Fidesz heeft gestemd en deze partij een absolute meerderheid in de regering heeft bezorgd. Nu is dé grote vraag: gaat Fidesz het beter doen? Fidesz heeft in ieder geval als voordeel dat een dieper dieptepunt dan waarin Hongarije zich nu bevindt bijna niet mogelijk is. Wat als een paal boven water staat, is dat Fidesz zijn pijlen anders gaat afschieten dan die linkse rode rakkers deden.

Grootschalig is ook riskant

Grootschalige varkenshouderij in Hongarije heeft zeker bestaansrecht. Units van 10.000 tot 40.000 vleesvarkensplaatsen op één locatie zijn er al en er komen er nog een stel bij. Ik verwacht dat er maximaal 20 van dergelijke grote units in Hongarije komen, veelal in buitenlandse handen. In Hongarije hebben zich al enkele Westerse varkenshouders gesetteld, die op termijn gezamenlijk zomaar 10.000 tot 15.000 vleesvarkens per week aan Hongaarse slachterijen gaan leveren. Dit is echter een vorm van Russische roulette. Er zijn immers maar enkele betrouwbare slachterijen. Op het totaal aantal slachtingen van 60.000 tot 70.000 per week gaan die megamesterijen straks 15 à 20 procent van de aanvoer verzorgen. Ik vind dat angstig gevaarlijk, zowel voor die megamesters (veel centjes die uitstaan) maar zeer zeker ook voor kleinere bedrijven als het mijne. Want de markt zal worden uitgeknepen door de inkopers van de grote supermarkten. Hongaarse slachterijen kunnen of willen nu al niet meekomen met een fatsoenlijke varkensprijs. En dat terwijl het land 15 à 20 procent van de varkens moet importeren. Daarbij komt dat de wetten van het kapitalisme eenvoudig zijn. De grotere wint het veelal van de kleinere.

Alleen werkgelegenheid telt

Maar zit de Hongaarse politiek te wachten op die megafarms? Die 10 tot 20 efficiënte nieuwe units van 10.000 tot 40.000 vleesvarkens, dat is maximaal 100 man personeel op een bevolking van 10 miljoen mensen. Dat is dus een onbelangrijke groep voor de nieuwe Hongaarse politiek. Immers, met 11 procent werklozen (en daarbij zijn alle mensen die met 40 jaar met pensioen gaan of afgekeurd worden nog niet eens meegeteld) én de belofte dat er 1 miljoen nieuwe banen komen telt maar één ding: banen, banen en nog meer banen scheppen.
Fidesz aanpak van de landbouw zal daarom geheel anders zijn dan de voorganger het de afgelopen acht jaar deed. Fidesz zal de nadruk leggen op de ontwikkeling van familiebedrijven in de landbouw. Hongaarse familiebedrijven die werk gaan geven aan duizenden Hongaren, dát spreekt Fidesz aan.

Probleem met schaalgrootte

De Hongaarse landbouw kenmerkt zich door grote bedrijven én vele hele kleine. Wat gechargeerd: een beetje akkerbouwer heeft 500 hectare versus een familiebedrijfje 5 hectare; een beetje melkbedrijf heeft 1.000 melkkoeien versus een familiebedrijfje 10; een beetje varkenshouder heeft 1.000 zeugen versus het familiebedrijfje 25 zeugen. Hongarije heeft maar een stuk of 600 professionele varkensbedrijven die samen 2 tot 2,5 miljoen varkens hebben liggen.Die grote bedrijven zijn veelal de coöperatieve bedrijven die in 1989, toen de Russen terugmarcheerden richting Moskou, in handen vielen van communistenvrindjes. In 1989 kwam de eerste generatie dus nieuw op het bedrijf, waar in Nederland de derde of vierde generatie al boert. De Nederlandse boer groeide stap voor stap met zijn bedrijf, de Hongaarse boer kreeg plotsklaps een groot bedrijf cadeau van de communisten. Er is géén middengroep en er zijn géén familiebedrijven zoals wij die kennen. Fidesz wil de ontbrekende middengroep, de familiebedrijven, gaan stimuleren. Daarover kun je als alles-beter-wetende Nederlanders gaan discussieren: want groot is efficient. Echter, bij ruim 11 procent werklozen en een massale uittocht van jonge mensen (en kennis) uit de dorpen naar de steden is het noodzakelijk om de landbouw nieuw leven in te blazen.

Sociale drama’s op het platteland

Mijn vrouw en ik wonen zelf in een klein dorp niet al te ver van Budapest. Iedereen in dit dorp werkte vroeger bij de communische coöperatie. Sinds begin jaren negentig is 95 procent van die mensen ontslagen. Deze mensen zitten doelloos en zonder toekomst thuis, of - in de droevige gevallen - hangen laveloos aan de bar van de plaatselijke kroegen om zich uiteindelijk van het leven te beroven. De jonge mensen met kennis trekken weg uit de dorpen. Dus wat overblijft is de oude garde, die de switch van communisme naar kapitalisme helaas niet kon maken. Dat zijn de mensen die terugwillen naar het communisme. Werklozen, alcoholisten en gepensioneerden blijven over in de plattelandsdorpen die verpauperen. Een uitweg uit die malaise is het stimuleren van de middelgrote landbouwbedrijven die werk geven aan de lokale bevolking. Daarom moet de politiek iets gaan doen. Ik hoop dan ook dat Fidesz de Feyenoord-slogan toepast: geen woorden maar daden.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    rene

    Ronald ik heb met plezier jouw weblog gelezen, maar de laatste zin is na het 10-0 verlies van Fyenoord niet wat jij bedoelt of als ik Patrick Feliers moet geloven is dat ook het lot van de hongaarse varkenshouderij ergens een plekje onderaan

  • no-profile-image

    Han

    Ronald. Het probleem dat jij zo beeldend weer geeft, is een wereld probleem. Alle grootschalige landen kampen met ontvolking en verpaupering van het platteland. Met dank aan het geloof >Groot is Mooi< of zoals er zovaak wordt gesuggereerd >Groot is Goedkoop< Als ik jouw beeld van > 10 % werkelozen als kostenpost bij de goedkope voedsel productie optel is deze productie niet goedkoop meer en zeker niet erg sociaal. Maak ik van deze werkelozen de landbouw controlerende bureaucraten, is er van enig financieel gewin niets anders over dan een MEGA verliespost. De meeste werkers in de landbouw zijn eenzamen op een kapitale werkplek zonder tijd voor enige sociale contacten. Laten we hopen dat Hongarije door de omstandigheden gedreven de weg terug naar menselijke maten weet te vinden en tot een finacieel sociaal succes maakt.

  • no-profile-image

    Jeroen

    @Iedereen,

    Wat is de oplossing dan? Ik gooi ook 70% van mijn personeel eruit. Dit maakt me vaste onkosten omlaag gaan met dik 55%,daarnaast makkelijker controle. Dus wat is de oplossing? Klein met personeel,maar hogere onkostenpost personeel, dus hogere kostprijs product. Moeten we dan de sociale werkplaats worden? Snap het probleem ook wel, zie het hier ook als toekomstig probleem, maar.... wat is een oplossing? Die zou je dus moeten zoeken tussenhet kapitalisme en communistische systemee, waarbij "iedereen"werk had.Maar wat is de vergoeding? De agrariers/inversteerders doe dit om marge te maken op hun kapitaal.

  • no-profile-image

    Melkveehouder

    Het is zeker geen exclusief Hongaars "probleem". Wel kort door de bocht om werkloosheid in verband te brengen met alleen landbouw. Dan geldt het voor alle gemechaniseerde en geautomatiseerde processen in industrie en dienstverlening. Of willen we dat allemaal terug draaien? Allemaal weer 10 koeien met de hand melken en geen 80 met de machine?

  • no-profile-image

    maarten

    Alle genoemde feiten stroken wel met mijn mening, o.a. in West-Oekraine geldt een vergelijkbare situatie, veel ex landbowwerknemers zitten/hangen bij huis om en willen niet recht terug in een door een buitenlandse gestuurd bedrijf. Dus was het vroeger voor hen beter maar zij vallen nu en straks buiten de pensioenboot. Als je fysiek niet meer kunt en de familie je links laat liggen, dan is het een moeilijke weg.

    Maarten

  • no-profile-image

    Han

    Jeroen. Deels heb je gelijk, met minder personeel is minder kosten. Maar zogauw je in een land zit als Nederland met sociale uitkeringen en werkvoorziening via bureaucratie en cerificering en controle betaal je via belasting, heffingen, premies certificerings kosten deze mensen ook zijn ze als kosten post inplaats van loonkosten terug te vinden in je boeken. Tevens bedenken nog allerlei onzinnige investeringen om je bedrijf te >verbeteren<, je product traceerbaar te maken e.d. Zit jij op deze kosten te wachten??

  • no-profile-image

    Jeroen

    @Han,
    Die werklozen betalen we met ze allen, dus nog steeds goedkoper dan dat ik 1 extra werker waarschijnlijk heb.
    "nadeel van kapitalisme?"
    Producten traceerbaar maken producten is ook vraag van de burgen.
    Je moet als ondernemen je kosten kent en je ze kan beinvloeden betekend, dat je ook hogere winst kan maken.

  • no-profile-image

    liesbeth

    Door zwaar in te zetten op economie en werkgelegenheid probeert Fidesz m.i. inderdaad om banen in zowel agrarische- als ook in andere sectoren te creeren. Als het ook daadwerkelijk wat gaat opleveren zal dit leiden tot verdere afname van de kleinschalige "backyard" bedrijfjes met een paar varkens en ontstaat er voor de blijvers ruimte om door te groeien. Met de lage marges, gedateerde huisvesting en gebrek aan financieringsmogelijkheden is de vraag alleen hoe; en dat is ook zeker geen exclusief Hongaars probleem. Hoorde laatst van "enlarged family farms" waarbij familieleden met eigen bedrijven gaan samenwerken in bv inkoop, technologie en afzet. Misschien is dat een manier? Maar ook samenwerken is onder lokale bedrijven in Hongarije geen sterkte...

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Geachte Ronald, toen ik jou verhaals las zag ik de paralel die ik in Polen beleef (k'ben net aan m'n twaalfde jaar begonnen), t'is waar heel veel mensen die op het platteland zijn blijven hangen verlangen weer terug naar ''de goede oude tijd'' en consumeren uit verveling te veel alcohol. Wij als boer mogen gerust sociaal zijn denk ik en niet te kapitalischtisch met onze medewerkers/sters omgaan!!!... Daarom hoop ik ook dat de middelgrote bedrijven niet opgeslokt worden door de mega-farmers!!!... groeten, piet.

  • no-profile-image

    Jeroen

    @Piet,

    Ben het niet oneens met jou, maar uiteindelijk, kunnen de boeren ook geen sociale instelling worden.
    Ik zelf zit met het zelde probleem, waarbij ik voor inversteerders werken,die alleen cijfers bekijken en echt niet de "sociale" status voor het dorp... er wordt wel wat rekening gehouden, maar we gaan voor winst.

  • no-profile-image

    ron

    Die nieuwe politieke mannetjes zullen snel de oude gewoonte van hun voorgangers hun eigen maken: geldstroom richting hun eigen zakken of naar die van hun vriendjes.

  • no-profile-image

    Patrick

    Rene Oldetrijne (reactie nr1) zit er mischienes wel op doch vind ik de titel misleidend .
    Fidesz is inderdaad voor de middenstand maar met een lege kassa vrees ik dat Fidesz de landbouw als onderste prioriteit zal behandelen , de titels die ik hierbij zou plaatsen zijn raar maar waar tophits van Borsato en onzen Belgischen Will tura .
    Hoop doet leven of de meeste dromen zijn bedrog ...maar voor de rest Ronald heb je wel enkele punten !!!

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    @Jeroen, gij hebt een opdracht, dan moet je wel eens sorteren of keuze's maken, dat begrijp ik. Omdat ik zelfstandig ondernemer ben maakt het mij niet zo veel uit of ik 35.000,- of 40.000,- Euro verdien per jaar. Bovendien vind ik als er een medewerker/ster meer is dan noodzakelijk, verminderd dat jou of mijn afhankelijkheid !!!... Ik bedoel bij ziekte of vakantie.

  • no-profile-image

    ronald

    @Jeroen: die investeerders zitten waarschijnlijk "op afstand" en wonen niet daar ter plekke in Oekraine. Vanuit hun riante zetel op afstand denken zij anders dan de emigranten die echt tussen de locale bevolking leven en integreren. Als locale boer/emigrant heb je óók een sociale taak te vervullen. Die megafarms/investeerders hebben andere doelen/belangen dan die van de locale bevolking cq land.

  • no-profile-image

    boerin

    Dit is precies waar de pijn zit, Ronald. Het zit hem niet zozeer in de schaal van het bedrijf, maar in de betrokkenheid van de eigenaars/operators. Men verwacht je kinderen op de locale school, je bijdrage aan de plaatselijke fundraisers, lokaal inkoopgedrag, lidmaatschap van lokale verenigingen, en ga zo maar door.

  • no-profile-image

    Willem van den Akker

    Volgens mij is het een onderwerp wat op heel de wereld speelt, Ronald. Hoe houden we het platteland vitaal. Zeker in afgelegen gebieden. Grote bedrijven met de eigenaar op afstand voegen hier niets toe. De mensen die er wonen werken voor een minimum loon en komen qua status weinig boven het legertje werkelozen uit. Terwijl gezinsbedrijven, die het werk met evt. een paar medewerkers op de lokatie het geld verdient en daar ook weer uitgeeft wat lokale vitaliteit bevorderd. Ik denk ook dat deze bedrijven, zeker als ze wat samen werken evt. middels cooperaties, qua kostprijs best meekunnen. Mits ze een bepaalde minimum omvang hebben. Het moet ook weer niet te inefficient worden. De vrachtauto moet vol, of die nu iets komt halen of brengen.
    Ik denk dat we in Nederland het gezinsbedrijf moeten koesteren en als voorbeeld mogen dienen voor veel andere plaatsen.

  • no-profile-image

    Rinze Fokkema

    Ha Ronald,
    lees met belangstelling je bijdrage over het ontwikkelen van familiebedrijven naar NL model. 20 jaar geleden hebben we een "mintafarm" naar NL model opgezet in Hodmezovasarhely. Heeft 2 jaar gefunctioneerd en nu 20 jaar verder, zijn we nog niet veel verder als ik het goed begijp

Laad alle reacties (13)

Of registreer je om te kunnen reageren.