Varkenshouderij

Achtergrond 1357 x bekeken

Mestgedrag na twee rondes goed in de vingers

In de nieuwe stal van Arie van Dam is het lig- en mestgedrag bepalend voor de ammoniakuitstoot. Het duurde even, maar nu functioneert het prima.

De nieuwe stal van Arie van Dam is vanaf de voorkant nauwelijks als vleesvarkensstal herkenbaar. Bij de ontwikkeling ervan wilde hij maximaal rekening houden met inpassing in het Zeeuwse landschap en dat is bijzonder goed gelukt. “We hebben met foto’s van typische schuren uit dit gebied de stal laten tekenen”, legt de varkenshouder uit. Alles lijkt te kloppen, zoals de kleuren, materialen en afwerking.

Foto's: Peter Roek
Foto's: Peter Roek

Van de buitenkant is de stal bijzonder, maar ook aan de binnenkant is het geen alledaags gebouw. Waar in veruit de meeste nieuwe (en bestaande) varkensstallen een luchtwasser verschijnt, koos Van Dam daar heel bewust niet voor. “Vooral het energieverbruik vind ik een groot nadeel van een luchtwasser. En het blijft een systeem waarbij in de afdeling nog steeds veel ammoniak achterblijft.”

Varkenstoilet biedt uitkomst

Al zoekende kwam hij uit bij het systeem met mestpannen, riolering en gestuurd mestgedrag, het zogenoemde varkenstoilet. Een bezoek aan een dergelijke stal gaf inspiratie, maar er zijn wel kleine dingen aangepast. Zo is een schuine rand onder tegen de hokafscheiding tot achteren doorgetrokken in plaats van een mestspleet. Achter de mestspleet is nog een stukje vlakke vloer. “De varkens gaan dan gemakkelijker achterin mesten was onze gedachte.” Ook is extra aandacht besteed aan het deurtje tegen de voergang; met een dubbele sluiting en passende materialen is de ingang van het hok potdicht, waardoor het liggedrag niet wordt verstoord.

Mestpannen onder de roosters voorkomen ammoniakemissie. Eén keer per week gaat de mest in het rioleringssysteem.
Mestpannen onder de roosters voorkomen ammoniakemissie. Eén keer per week gaat de mest in het rioleringssysteem.

Windinvloeden vormen een andere uitdaging

Een ander aspect was het klimaat. Met een paar kilometer afstand tot de duinen is het een van de winderigste gebieden van Nederland. Door de lucht via de centrale gang en door de kanalen onder de vloer te sturen, worden windinvloeden fors beperkt. Om goed te kunnen ventileren wordt de lucht in de centrale gang door vloerverwarming opgewarmd en ook onder de dichte vloer als ze langs de mestpannen stroomt. Daarvoor staat er een warmtepomp waarmee water opgewarmd wordt met warmte uit de vloer van de grotere varkens naar een temperatuur van maximaal 40 graden. Opgewarmde lucht laat zich beter sturen en voorkomt koudeval. Het minimumventilatieniveau ligt wat hoger, wat de luchtkwaliteit ten goede komt. “En bij de zware varkens is minder ventilatie nodig, omdat warmte via de vloer wordt afgevoerd.”

De binnenkomende lucht is op de centrale gang opgewarmd en ook in de afdelingen zit verwarming in de vloer. De luchtstroom is prima.
De binnenkomende lucht is op de centrale gang opgewarmd en ook in de afdelingen zit verwarming in de vloer. De luchtstroom is prima.

Bouw van de stal

De bouw van de stal is in eigen beheer gedaan, met veel eigen arbeid. “Door het bouwbedrijf is een lege hal afgeleverd waar we zelf de inrichting in hebben gemaakt.” Daardoor drukten de ondernemers de bouwkosten, maar het ging wel wat ten koste van de bouwtijd. Uiteindelijk zijn in januari 2017 de eerste varkens gearriveerd.

De afdelingen zijn hoog en ruim. Zeker zo opvallend is het aandeel dichte vloer; maar liefst driekwart van de hokoppervlakte. Nog meer bijzonder is dat de varkens helemaal schoon zijn. De varkenshouder kan wel lachen om het grapje dat ze vannacht zeker stiekem de varkens hebben gewassen. In de afdeling met zware varkens is de lucht prima. “Een adviseur heeft de ammoniak gemeten. Hij dacht dat zijn metertje kapot was.”

Sturen van mestgedrag is cruciaal

Het ziet er nu prachtig uit, maar dat was niet altijd zo. Het sturen van het mestgedrag is volgens de ondernemer cruciaal. De eerste rondes ging dat niet zo best, maar langzaam weten de varkenshouders steeds beter aan welke knoppen ze moeten draaien. Belangrijk is het besef dat alles met elkaar samenhangt zoals klimaat, voer en inrichting; als er één ding niet goed is, gaat het mis.

In eerste instantie was de mest te droog, waardoor de pannen niet goed leegliepen. Daarom zijn achter boven de roosters 2 drinknippels gemaakt. Het geeft rust in het hok omdat het geen dringen is bij de voerbak. Bovendien zorgt het morsen voor een laagje water in de mestpan, juist wat die nodig had voor een goede werking. “Het was tegen het advies van de deskundigen in, er zou niks van kloppen om daar de nippels te maken. Maar het werkt prima.”

Meer ruwe celstof zorgt voor meer rust

De ondernemers hopen dat het liggedrag zo blijft. De vorige zomerronde ging niet zo goed, dus het is afwachten hoe dat de komende maanden gaat. Ze hebben nog een troef in handen: wat meer ruwe celstof in het voer, wat de varkens nog rustiger maakt. Daarvoor wordt nu een extra opslag gekoppeld aan de CDI-installatie. Ze denken aan een product met zonneschroot en sojahullen. “De varkens moeten zichzelf zo veel mogelijk beperken”, is het idee.

Alles bij elkaar zijn de varkenshouders tevreden over de keuzes en zien het als een uitdaging om goed met de stal te werken. 2 dingen zouden ze anders hebben gedaan: het verwarmingssysteem dusdanig inrichten dat ze er in de zomer meer mee kunnen koelen. “Dat was eenvoudig geweest met wat extra slangen door de dichte vloer.” Ook had de voerbak wat breder mogen zijn zodat er meer varkens konden vreten en er geen opening tussen voerbak en hokafscheiding was. “We blijven leren hoe het beter kan.”

Rene Stevens

Of registreer je om te kunnen reageren.