Varkenshouderij

Achtergrond 4200 x bekeken 2 reactieslaatste update:12 sep 2017

Varkensmest duurzaam verwerkt op eigen erf

Willy de Beer zocht altijd al eigen afzet voor zijn vleesvarkensmest. Eerst startte hij met akkerbouw, later met mestverwerking. De combinatie loont.

Varkenshouder en akkerbouwer Willy de Beer komt juist uit zijn werkplaats gelopen. Hij reviseert een oude sterrensorteerder die hij nog voor de aardappeloogst aan zijn stortbak wil sleutelen. “Dan kunnen we tijdens het inschuren de 0-40 beter uitsorteren en direct verkopen. Dan brengen ze meer op, maar nog belangrijker is dat we de kleine aardappelen niet in de bewaring hebben; dat geeft meer open ruimte tussen de grotere knollen. Dan kunnen we beter ventileren en de kwaliteit beter houden.”

Dat typeert varkenshouder De Beer; zoeken naar oplossingen, verbeteringen en niet bang iets nieuws te proberen. Voer fermenteren met warmte uit heatpipes, realtime varkens wegen, spuiwater uitwisselen tussen verschillende types luchtwassers op het bedrijf; het zijn zo maar wat voorbeelden van inventiviteit. Telkens iets nieuws bedenken is de uitdaging voor de ondernemer. Ook in de mest.

Eerst akkerbouw, later mestverwerking

Mest afvoeren tegen forse bijbetaling was de varkenshouder al snel beu. Het opstarten van een eigen akkerbouwtak was zo’n 20 jaar geleden het antwoord zodat de mest voortaan op eigen grond kon.


  • Door al vroeg in te zetten op mestverwerking verlaagde De Beer zijn afzetkosten sterk. Ook blijft de kali als meststof binnen de eigen akkerbouwtak beschikbaar. - Foto's: Matthijs Verhagen

    Door al vroeg in te zetten op mestverwerking verlaagde De Beer zijn afzetkosten sterk. Ook blijft de kali als meststof binnen de eigen akkerbouwtak beschikbaar. - Foto's: Matthijs Verhagen

  • Sinds de bouw in 2009 draait de mestverwerking naar wens. Verbetering zit in details, zoals deze nieuwe centrifugaalscheider.

    Sinds de bouw in 2009 draait de mestverwerking naar wens. Verbetering zit in details, zoals deze nieuwe centrifugaalscheider.

Door almaar strengere normen werd dat steeds beperkter, met de jaren moest alsnog veel mest elders afgezet worden. Dat deed dubbel zeer; kali-houdende drijfmest tegen hoge kosten elders afzetten, terwijl De Beer voor zijn akkerbouwtak juist kali moest aankopen.

In 2009 liet de varkenshouder daarom een mestverwerkingsinstallatie op zijn erf bouwen. Een kant-en-klare installatie van het Belgische bedrijf Trevi, waarvan er al een flink aantal in België draaiden. Sindsdien verwerkt De Beer jaarlijks zo’n 10.000 kuub mest, de helft aangevoerd van derden.

Dubbele pijn; kali-houdende drijfmest tegen hoge kosten elders afzetten, terwijl de varkenshouder voor zijn akkerbouwtak juist kali moest aankopen’

De mest gaat door een centrifugaalscheider die een groot deel van het fosfaat afvangt in de dikke fractie met 30% droge stof. De dunne fractie gaat via betonnen beluchtings- en bezinkbassins waar bacteriën de stikstof omzetten en deze nadien door middel van beluchting vervluchtigt in natuurlijk stikstofgas. Door bezinksel en slib telkens af te pompen en opnieuw door de scheider te leiden, ontstaat een restfractie met kali en weinig fosfaat (0,2 à 0,4 kilo per kuub).

Flink investeren in mestverwerking

De investering in de mestverwerking kostte zo’n half miljoen euro. Wat in de praktijk meevalt, is de arbeidsbehoefte. Van meet af aan besteedt De Beer de dagelijkse procesbeheersing op contractbasis uit aan de leverancier van de installatie. Die doet dit volledig op afstand, op basis van meetgegevens uit tal van sensoren in het proces. De varkenshouder houdt de 600 kuubs voorraadbunker vol met dunne fractie en pleegt onderhoud als dat nodig is. “In acht jaar tijd heb ik maar drie pompen versleten”, stelt De Beer. “Dit jaar heb ik een nieuwe scheider geplaatst. De oude was op, maar de nieuwe heeft ook een hoger rendement. De decanter houdt nog meer fosfaat in de dikke fractie.”

De mestverwerking is verregaand geautomatiseerd. Op contractbasis monitort de leverancier de parameters op afstand. Dat scheelt in de arbeid.
De mestverwerking is verregaand geautomatiseerd. Op contractbasis monitort de leverancier de parameters op afstand. Dat scheelt in de arbeid.

Kosten zijn er vooral in de vorm van vloeistoffen die het proces ingaan; azijnzuur om de beluchtingsmatten vrij te houden van zoutafzetting, suikerwater om de bacteriën te voeden en daarnaast een anti-schuimmiddel. Een zorg is wel de steeds lastiger afzet van de ongeveer 2.000 ton dikke fractie per jaar. In de beginjaren werd die nog gratis afgehaald; nu moet er fors geld bij, ondanks dat de ondernemer zelf via een stoomvijzel hygiëniseert en de dikke fractie dus direct via de handel voor export weg kan. “Ik ben ervan overtuigd dat we de mest zelf moeten gaan indrogen en er korrels van moeten persen of laten persen. Lastig is dat een grote drooginstallatie te duur is voor mijn schaal. Ik zou liever werken met de heatpipes of de warmte uit de stallucht benutten; die is toch gratis.” De Beer wil proberen met een provinciale innovatiesubsidie deze laatste ontwikkeling op termijn rond te krijgen.

Een eigen 34-kuubs transporttank wordt bijna jaarrond ingezet voor aan- en afvoer van mest. De verwerking en akkerbouwtak zijn sterk verweven.
Een eigen 34-kuubs transporttank wordt bijna jaarrond ingezet voor aan- en afvoer van mest. De verwerking en akkerbouwtak zijn sterk verweven.

Stroom van eigen zonnepanelen

Tot slot zijn er de stroomkosten om de pompen, scheider en een grote compressor aan te drijven. “Eerst kwam die van het net en kreeg ik wel eens de kritiek dat mestverwerking op die manier niet duurzaam zou zijn. In 2015 bouwden we een nieuwe stal met 800 zonnepanelen op het dak.”

Hiermee is de cirkel rond en heeft De Beer zijn kringlopen vrij regionaal en duurzaam gesloten. En niet onrendabel; al met al schat de varkenshouder in dat hij € 8 per kuub goedkoper uit is dan met reguliere afzet bij de huidige prijzen. Dat zit hem niet puur in de verwerking; door te investeren in een eigen trekker met 34-kuubs transporttank en een aantal oprolbare mestzakken heeft de varkenshouder de hele mestketen in eigen beheer. In het voorjaar brengt de ondernemer kaliwater vanuit de 5.000 kuubs opslag op het erf naar het land.

Heatpipes op het dak leveren warmte. Warmte uit de stallucht wordt gebruikt om dikke fractie in te dampen.
Heatpipes op het dak leveren warmte. Warmte uit de stallucht wordt gebruikt om dikke fractie in te dampen.

‘Al met al schat de varkenshouder dat hij € 8 per kuub goedkoper uit is dan met reguliere afzet bij de huidige prijzen’

Om de transportkosten te drukken, laadt hij direct mest retour bij collega-varkenshouders waarvan De Beer grond huurt. Zo versterken de takken elkaar. De Beer: “Aardappelland huren is niet altijd gemakkelijk in deze streek. Maar omdat ik in ruil een deel van de mest kan verwerken, heb je nét iets meer te bieden. En als je dan qua kosten de kerk een beetje in het midden laat heeft iedereen er wat aan.”

Kaliwater als kunstmestvervanger zou afzetmarkt vergroten

Varkenshouder De Beer is technisch tevreden over hoe zijn verwerkingsinstallatie draait. Toch kan de afzet van de producten nog beter. De afzet van dikke fractie door deze verder in te drogen, maar met name voor de afzet van het effluent, de fractie die overblijft na verwerking, ziet De Beer een vraagmarkt in zijn regio. Een groot verschil met de standaard dunne fracties uit mestscheiding is dat het effluent nauwelijks nog mineralen bevat, maar wel veel kali. Naar zo’n meststof is volop vraag vanuit de markt, merkt de Beer. Met name voor een kalibehoevend gewas als mais of gras.
De Beer: “Melkveehouders uit de buurt zouden het kaliwater graag inzetten. Ik krijg er veel vraag naar. Maar vanwege deelname aan derogatie mogen ze het niet aanvoeren.” De kalirijke meststof staat immers nog altijd te boek als dierlijke mest afkomstig van hokdieren. Dat de meststof geen erkenning heeft als kunstmestvervanger beperkt de markt dus fors. Dat er ook geen uitzicht is op erkenning ervaart De Beer als een gemiste kans.

Varkenshouder Willy de Beer is inleider op het congres Ondernemen in de Varkenshouderij.

Laatste reacties

  • peter2303

    Succes. Alleen Jammer dat de installatie luchtstikstof produceert uit mest. Dit is geen stikstofbron voor kunstmest

  • veldzicht

    Zo,n boer heeft het toch leuk voor elkaar zou je zeggen,maar schijn bedriegt,
    Milieu en dieractivisten + de linkse politiek zulle net zo lang blijven drammen
    tot ook dit niet weer goed genoeg is,zij hebben maar een doel voor ogen de veeteelt het land uit.

Of registreer je om te kunnen reageren.