Varkenshouderij

Achtergrond 1945 x bekeken

EU zoekt andere markten voor varkensvlees

Er gaat minder Europees varkensvlees naar China. Andere Aziatische landen vullen het ‘gat’ op. Toegang tot de Mexicaanse markt komt dichterbij.

Aan het begin van de zomer waarschuwde Europees landbouwcommissaris Phil Hogan de Europese varkenshouderij om niet te afhankelijk te worden van China. Hij is bang dat de sector in gevaar komt als China een andere weg zoekt.

In de eerste vier maanden van dit jaar liep het exportvolume naar China al met ruim 15% of bijna 100.000 ton terug ten opzichte van dezelfde periode in 2016: van 587.954 naar 488.511 ton. Daarmee gaat nog steeds zo’n 40% van de Europese varkensvleesexport naar China.

Goederentrein op de spoorterminal in Chengdu. In mei van dit jaar arriveerde de eerste koelcontainer met 26,2 ton Nederlands varkensvlees per spoor in Chengdu.
Goederentrein op de spoorterminal in Chengdu. In mei van dit jaar arriveerde de eerste koelcontainer met 26,2 ton Nederlands varkensvlees per spoor in Chengdu.

Chinese varkenssector groeit

Volgens Justin Sherrard, Analist dierlijke eiwitten bij Rabobank Food & Agribusiness Research (FAR), zijn er twee oorzaken waarom de Europese export naar China afneemt.

In de eerste plaats groeit de Chinese varkensvleesproductie. Mede onder invloed van milieuwetgeving verdwijnen kleine en middelgrote varkensbedrijven uit de stedelijke gebieden. Hun plaats wordt ingenomen door grote varkensintegraties in dunbevolkte regio’s in het noorden van het land. “Er zijn nu 20% meer van dergelijke grote bedrijven dan een jaar geleden”, zegt Sherrard. Hierdoor stijgt de Chinese productie van varkensvlees met 2%.

Groei geen verrassing

De groei van de productie komt niet als een verrassing. “De grote Chinese integraties hebben de uitbreiding vorig jaar al aangekondigd”, aldus de analist. Deze ontwikkeling zet zich in de tweede helft van dit jaar voort, waardoor mogelijk een overschot aan varkensvlees ontstaat op de Chinese markt.

Dat zal echter van korte duur zijn, denkt Sherrard. Hij verwacht dat de consumptie door stijging van de koopkracht en een lagere prijzen van varkensvlees met ongeveer 2% zal toenemen. De stijging van de consumptie houdt dus ongeveer gelijke tred met de stijging van de productie.

Daarmee komt de Chinese varkensmarkt weer in rustiger vaarwater. 2016 was een uitzonderlijk jaar. Nooit eerder importeerde het land zoveel varkensvlees: 3 miljoen ton. Dat is bijna 20% van de totale Chinese varkensvleesconsumptie.De Chinezen verorberden in 2016 15,5 miljoen ton varkensvlees.

Productie Verenigde Staten neemt toe

Naast de stijgende binnenlandse productie, neemt de druk op de Chinese markt ook toe door een stijging van de productie in de Verenigde Staten. In het verleden werd de Amerikaanse export beperkt door ontoereikende verwerkingscapaciteit. Die groeit aan het eind van de zomer met 7% door de bouw van twee nieuwe slachterijen. Begin 2018 komen er opnieuw slachterijen bij. Dat biedt voldoende lucht om de groeiende varkensstapel te verwerken.

De VS exporteert nu 23% van de productie. Aangezien de binnenlandse consumptie van varkensvlees al een aantal jaren stabiel is, komt het extra volume aan Amerikaans varkensvlees op de wereldmarkt.

Kostprijs varkensvlees VS lager dan in EU

Door de groei van de Amerikaanse productie in combinatie met de hogere Europese kostprijs voor varkensvlees, komt de Europese concurrentiepositie onder druk te staan. Geen enkel Europees land kan op kostprijs concurreren met de VS. Spanje heeft met € 1,44 per kilo geslacht gewicht de laagste kostprijs in de EU, terwijl de kostprijs in de VS € 1,08 bedraagt.

Ondanks het kostprijsnadeel zijn er wel degelijk kansen voor Europa op de internationale varkensvleesmarkt, denkt sectorspecialist Koen van Bergen van Rabobank. De Europese varkensvleesindustrie heeft een geografische indicatie (GI) gekregen. Dat houdt in dat hoogwaardig verwerkte varkensproducten, zoals gedroogde hammen, een GI-beschermde status krijgen. “Om dat optimaal te benutten moet de varkenssector nauwer samenwerken in ketens en investeren in handelsrelaties”, zegt van Bergen.

Leveringscontracten versterken exportpositie

Vion Food Group wil zijn exportpositie buiten Europa versterken. Daartoe lanceerde het bedrijf aan het begin van dit jaar Good Farming Balance. In dit concept voor de internationale markt kiezen leveranciers uit een van de drie modules: Basis, Breed of Robuust. Bij de keuze voor een van de modules sluiten zij een leveringsovereenkomst af voor onbepaalde tijd met een opzegtermijn van één jaar.

Hiermee weet de slachterij zich verzekerd van voldoende aanbod van varkens binnen elke module. Dat is belangrijk wanneer Vion een leveringscontract met een buitenlandse afnemer afsluit. Die contracten hebben een duur van drie tot zes maanden. De modules sluiten aan op verschillende specifieke afzetmarkten voor vlees.

Volgens Frans Stortelder, directeur van de divisie Vion Pork, overtreft het aantal afgesloten leveringsovereenkomsten de verwachting. Uit markttechnische- en concurrentieoverwegingen wil hij geen uitspraken over exacte aantallen gecontracteerde varkens per individuele ketenmodule. Wel laat hij weten dat er, gezien de vraag vanuit de markt, nog ruimte is in elk van de drie modules voor varkenshouders om deel te nemen.

Het bedrijf wil in de toekomst de gehele afzet organiseren vanuit vraaggestuurde ketens. “Om een goede marktpositie te kunnen verwerven en een gezond rendement voor varkenshouders te behalen, is een goede afstemming binnen de keten onontbeerlijk”, zegt Stortelder. Hij verwacht dat binnen afzienbare tijd 70% van de aangevoerde varkens van Vion Nederland deel zal uitmaken van een van de vraaggestuurde ketens: Good Farming Star, Good Farming Balance of Good Farming Organic (De Groene Weg). Wekelijks slacht Vion in Nederland gemiddeld ruim 140.000 varkens.

Meer vraag in Japan

Het nieuwe handelsakkoord tussen de EU en Japan komt op een goed moment. Japan is na China ’s werelds tweede varkensvleesimporteur met een import van 1,3 miljoen ton.

Volgens lobbyist Frans van Dongen van de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) maken de nieuwe afspraken de export van goedkopere delen en verwerkte vleesproducten mogelijk. Dat is interessant, omdat veel van die delen naar China gaan.

“De minimuminvoerprijs voor varkensvlees wordt binnen tien jaar verlaagd van 524 yen (€ 4,15) naar 50 yen (€ 0,40). Daarnaast wordt de invoerheffing voor verwerkte vleesproducten van 20% afgebouwd naar 0”, vat Van Dongen de afspraken samen. Onderdeel van de afspraken is dat Japan importheffingen kan opleggen als het importvolume te snel toeneemt. Desondanks is Van Dongen blij met het handelsakkoord dat dankzij de inzet van Europees landbouwcommissaris Phil Hogan tot stand is gekomen.

Japan produceert minder varkensvlees

Net als Van Dongen ziet ook Sherrard de Europese export naar Japan toenemen door het akkoord. “Hoewel de afspraken nog niet zijn geïmplementeerd, stijgt de export van Europees varkensvlees naar Japan nu al”, zegt hij. Dat heeft nog niet zozeer met het akkoord te maken, maar meer met een daling van de Japanse zelfvoorzieningsgraad naar 48% door een afname van de binnenlandse productie. Japan importeerde van januari tot en met april van dit jaar ruim 138.000 ton varkensvlees. Dat is ongeveer 10% meer dan in diezelfde periode vorig jaar.

Medewerkers van slagerij Westfort maken middenriffen klaar voor de export naar Zuidoost-Azië. De Aziatische varkensvleeshonger blijft onverminderd groot. - Foto: Fotopersburo Dijkstra
Medewerkers van slagerij Westfort maken middenriffen klaar voor de export naar Zuidoost-Azië. De Aziatische varkensvleeshonger blijft onverminderd groot. - Foto: Fotopersburo Dijkstra

De handelsovereenkomst met Japan zet de Europese varkensvleesexporteurs op een voorsprong ten opzichte van die in de VS en Canada. Amerikaanse exporteurs zagen hun positie verslechteren toen president Donald Trump het TPP-akkoord van tafel veegde. Van Dongen verwacht dat de VS en Canada alsnog snel zullen proberen een bilaterale overeenkomst met de Japanners te sluiten, nu Europa wel een deal heeft gemaakt.

Zuid-Korea, Filipijnen, VS en Australië

Naast de afzet naar Japan zit ook de export van Europees varkensvlees naar Zuid-Korea en de Filipijnen in de lift. De export naar Zuid-Korea steeg in de eerste vier maanden van dit jaar met maar liefst 50% ten opzichte van diezelfde periode vorig jaar. Het land importeerde van januari tot en met april 2017 bijna 97.000 ton varkensvlees. De export naar de Filipijnen steeg met net geen 10% naar 85.000 ton in de eerste vier maanden van dit jaar.

Naast Azië is de VS een belangrijke afzetmarkt voor Europees varkensvlees. Met name ribben en bacon zijn erg populair bij de Amerikaanse consumenten. Het land importeerde vorig jaar in totaal 500.000 ton varkensvlees, waarvan 20.000 ton uit Nederland. Met die hoeveelheid is de VS de derde afzetmarkt voor Nederlands varkensvlees na China, inclusief Hongkong, en Japan. Voor de EU in zijn geheel staat de VS op de vijfde plek qua importvolume.

Naast de VS is Australië een belangrijke afzetmarkt voor Nederlands varkensvlees. Vorig jaar exporteerde Nederland 15.000 ton varkensvlees naar het zuidelijke continent.

Mexico kansrijk

De COV lobbyt doorlopend om nieuwe afzetmarkten te creëren. Van Dongen heeft goede verwachtingen dat Europa toegang krijgt tot de Mexicaanse markt. Mexico importeerde vorig jaar 900.000 ton varkensvlees. Daarmee is het, na China en Japan, de derde varkensvleesimporteur ter wereld. Dat vlees komt vrijwel allemaal uit de VS en Canada. Deze landen hebben 0% importheffing bedongen in een handelsovereenkomst met Mexico.

Importheffing en veterinaire hobbels

De Mexicaanse importheffing op Europees varkensvlees is daarentegen 40%. Om export van de EU naar Mexico mogelijk te maken moet die heffing omlaag. Dat is onderdeel van een toekomstig handelsakkoord tussen de EU en Mexico.

Daarnaast moeten veterinaire hobbels worden genomen. In september van dit jaar vindt de belangrijkste inspectie voor Nederland plaats. “Om toegang tot de Mexicaanse markt te krijgen, moeten beide sloten van de deur”, zegt van Dongen tot besluit.

Of registreer je om te kunnen reageren.