Varkenshouderij

Achtergrond 1998 x bekeken 4 reacties

Europa niet klaar voor beren

De afspraak om volgend jaar te stoppen met castreren blijkt onhaalbaar. Vooral Oost-Europese landen zijn niet zover. Duitsland koerst af op een omslag.

De stand van zaken in Europa bij het stoppen met het castreren in 2018 loopt sterk uiteen. Voorzitter Annechien ten Have van de stuurgroep Boars2018 stelt dat in Nederland het doel al lang en breed is gehaald. Ten Have: “Al het verse varkensvlees in het Nederlandse winkelschap is afkomstig van bedrijven die niet castreren. Inmiddels geldt dat ook voor steeds meer vleeswaren.” Anderzijds erkent Ten Have dat met name in Oost-Europese landen castratie nog aan de orde van de dag is en boeren daar onbekend zijn met het houden van intacte beren.

Het castratiemes verdwijnt volgend jaar niet voorgoed

Deadline 2018

Over minder dan twee maanden is het 2018. Dat is de deadline voor de verklaring van Brussel. In deze verklaring uit 2011 is de ambitie uitgesproken in 2018 te stoppen met castreren van beerbiggen in Europa. Dat blijkt te ambitieus. Het castratiemes verdwijnt volgend jaar niet voorgoed op de Europese varkensbedrijven. Volgens Ten Have is in Oost-Europa nog veel onwetendheid over het houden van beren. Ze merkt dat in dit deel van Europa ook weerstand bestaat om niet te castreren.

Kennis non-castratie ontbreekt

Recent was Ten Have op een congres in Roemenië waar het onderwerp ter sprake kwam. De boerenvoorman daar vertelde dat de non-castratie kostenverhogend werkt voor de varkenshouder. Dit voorbeeld is volgens haar tekenend hoe in Oost-Europese landen de kennis ontbreekt over non-castratie. Dit verbaasde Ten Have ook. Ze gaat daarom het verhaal van Boars2018 vertellen in deze landen en deelt de ervaringen met beren houden die de Nederlandse varkenshouderij afgelopen tien jaren opdeed.

Acceptatie is sleutel

De taak van de stuurgroep Boars2018 bestaat nu voornamelijk uit acceptatie krijgen voor berenvlees en het houden van beren in Europa. Dit gebeurt door het delen van kennis en het onderwerp aan te kaarten. Het werkt simpel. Zodra in Europa de markt voor berenvlees groeit, neemt de noodzaak om te castreren af. Dit geldt juist voor Nederland omdat het overgrote deel van het Nederlandse varkensvlees wordt geëxporteerd.

Maatschappelijk thema

De Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) laat bij monde van voorzitter Ingrid Jansen weten dat zij stoppen met castreren een belangrijk maatschappelijk thema vindt. Niets doen is geen optie. De POV steunt daarom het werk van de stuurgroep en overlegt met de mensen van Boars2018 over de voortgang.

Varkenshouders niet enthousiast

Varkenshouders zijn niet enthousiast om massaal te stoppen met castreren. Dat blijkt uit een enquête op Boerderij.nl (zie uitslag in de twee grafieken hieronder). De vrees is dat dit ten koste gaat van de varkensvleesconsumptie, omdat af en toe vlees van een stinker de consument bereikt. Volgens de stuurgroep Boars2018 is deze vrees ongegrond. Uit consumptiecijfers (tot 2015) blijkt dat in diverse EU-landen waar alle varkens worden gecastreerd, de consumptie sterker afneemt dan in Nederland.

 
Een grote meerderheid van de bezoekers van de website van Boerderij ziet het niet zitten om komend jaar in Europa te stoppen met castreren van beerbiggen, blijkt uit de grafiek hiernaast. Er reageerden 436 mensen op de vraag of zij voor of tegen de verklaring van Brussel zijn, waarvan de meerderheid aangeeft varkenshouder te zijn.
Een overgrote meerderheid van de respondenten vermoedt dat vlees van een stinker wel eens bij de consument in de pan terecht komt, blijkt uit de andere grafiek. Deze vraag is door 416 mensen beantwoord. De helft van de reageerders vreest dat het risico van stinkers de varkensvleesconsumptie sterk ondermijnt, blijkt uit een vervolgvraag.

Supermarkten

Directeur Marc Jansen van supermarktkoepel CBL is ook van mening dat berenvlees de varkensvleesconsumptie niet schaadt. Zolang er op tv of in kranten geen aandacht is voor beren(vlees) heeft niemand klachten. Alleen als er aandacht is voor het thema melden consumenten zich. Jansen noemt dit ‘geholpen klachten’. De supermarkten staan daarom nog 100% achter de inkoopvoorwaarde non-castratie, zoals die in 2013 is opgenomen in de richtlijnen van het ‘Varken van morgen’. Jansen: “Berenvlees is voor ons een non-issue geworden. Als je er een goed verhaal bij hebt, krijg je de handen van burgers/consumenten ook nog eens op elkaar als je uitdraagt niet meer te castreren. Wat het CBL betreft zeg ik, doen.”

‘Ik snap niet dat non-castratie niet de standaard is in de hele EU’

Jansen gaat nog een stap verder: “In Nederland is ervaring met de omschakeling van castreren naar verdoofd castreren en snel daarna met het stoppen van castreren. Ik zou Brusselse beleidsmakers en politici best willen uitleggen hoe dat in zijn werk gaat. Ik snap niet dat non-castratie niet de standaard is in de hele EU.”

Ontwikkeling is ongewis

Wanneer, en of het zover komt dat castreren verleden tijd is in Europa, kan niemand zeggen, ook de stuurgroep niet. Uit recent onderzoek van de Duitse varkenshouderijvakbond ISN blijkt dat van de toonaangevende varkensvleesproducerende EU-landen alleen Spanje, Frankrijk, België en Nederland op grote schaal intacte beren houden. In België en Spanje wordt daarbij ook gebruik gemaakt van immunocastratie om beergedrag en berengeur tegen te gaan, stelt de ISN vast.

Desondanks zijn in Duitsland grote ontwikkelingen ingezet. Vanaf 1 januari 2019 is het onverdoofd castreren van biggen verboden in Duitsland. Dat zal volgend jaar zorgen voor een grote doorbraak bij het houden van intacte beren, menen experts in Duitsland. De verwachting is dat een derde van de 28 miljoen mannelijke varkens die het land jaarlijks produceert, als intacte beer aan de slachthaak komt. Dit heeft grensoverschrijdend effect. Omdat Duitsland jaarlijks tien miljoen biggen importeert, zullen ze ook beren gaan vragen, meent men bij Boars2018.
Artikel gaat verder onder de foto.

Een demonstratie verdoofd castreren op proefbedrijf Haus Düsse. In 2019 is onverdoofd castreren verboden in Duitsland. - Foto: Kees van Dooren
Een demonstratie verdoofd castreren op proefbedrijf Haus Düsse. In 2019 is onverdoofd castreren verboden in Duitsland. - Foto: Kees van Dooren

Detectie en vleeskwaliteit

Voor de acceptatie van berenvlees is goede geurdetectie cruciaal. De POV is daarom blij dat geurdetectie van beren en terugkoppeling van de resultaten per 2018 onderdeel is van de Beter leven-richtlijnen van de Dierenbescherming. Door goede detectie van beren met afwijkende geur is de vleeskwaliteit prima geborgd, meent voorzitter Ingrid Jansen.

Volgens Boars2018-voorzitter Ten Have is detectie van stinkers met de menselijke neus een accurate methode om karkassen met afwijkende geur te vinden. De werkwijze is getest en grotendeels zeker, meent zij.

Slachtlijndetectie

Ondertussen heeft men in Denemarken techniek uitgedokterd om de niveaus skatol en androsteron te meten aan de slachtlijn. De Deense MS/MS-techniek is praktijkrijp. Volgens Lars Leopold Hinrichsen van het Danish Meat Reseach Institute kost hun techniek minder dan een euro per varken, mits deze op grote schaal wordt toegepast. Ook de universiteit van Bristol werkt aan een detectietechniek.

Fokkerij en voeding

Vooralsnog wordt via fokkerij en voeding gewerkt aan verlaging van het percentage stinkers. Met succes, volgens de stuurgroep. Afgelopen jaar stonk 2,9% van de berenkarkassen aan de slachtlijn. Vijf jaar eerder was dat percentage vier. Via de voeding is snel voortgang te boeken, maar geurbeperkende voeders zijn ten opzichte van de gangbare voeders nog duur.

Vleeskwaliteit beren

Dat berenvlees droger is en minder smaakvol dan vlees van borgen, zoals nogal eens wordt gesuggereerd door vleesbedrijven, spreken Gé Backus en Annechien ten Have van Boars2018 tegen. Dat hoeft echt niet zo te zijn, vinden zij. De vleeskwaliteit van beren is te sturen met genetica, voeding en door het nuchter afleveren van beren aan de slachterij. Het percentage intramusculair vet van beren is gelijk aan dat van gelten. Slagers werken allemaal met gelten, zodat het intramusculair vet niet het probleem kan zijn, meent Ten Have. Het waterbindend vermogen van berenvlees is juist hoger dan van borgen, blijkt uit Amerikaans onderzoek dat Ten Have en Backus aanhalen.

Voorlopig staat de ontwikkeling naar volledig stoppen met castreren stil. De markt is verzadigd en wacht op een nieuwe impuls. Het Duitse verbod op onverdoofd castreren gaat daar volgend jaar mogelijk voor zorgen.

Boars2018 aanjager non-castratie

Belangrijkste taak van Boars2018 is binnen de Europese Unie de geesten rijp te maken om af te zien van het castreren van beerbiggen.

Om dat doel te bereiken is acceptatie van berenvlees bij afnemers en consumenten doorslaggevend. Boars2018 grijpt daarom iedere gelegenheid aan om het onderwerp non-castratie in de EU op de kaart te zetten en doet veel aan het delen van kennis. Belangrijk daarbij is de website www.boars2018.com.

Voorzitter van Boars2018 is oud-vakgroepvoorzitter varkenshouderij van LTO, Annechien ten Have. De stuurgroep van Boars2018 bestaat uit afgevaardigden van LTO en NVV, tegenwoordig POV. Verder zijn betrokken, fokkerijorganisatie Topigs, de Dierenbescherming, het ministerie van Economische Zaken en de koepel van vleesbedrijven, COV.

In 2011 tekenden betrokkenen binnen de vleessector de verklaring van Brussel. Daarin is de ambitie opgenomen vanaf 2018 te stoppen met castreren in Europa.

 

Laatste reacties

  • massy

    annechien pakt zelf ook altijd een beer voor in de vriezer ?

  • klaas2o

    Wij eten sinds de beren niet meer gecastreerd worden geen varkensvlees meer. Verleden week weer eens geprobeerd en het stonk de pan weer uit. Hoezo slachthuisdectie merk er helaas niets van. Ga weer over op verdoofd castreren en je maakt de consument weer blij met een lekker stukje varkensvlees. Op 500 gram varkensvlees hebben we het over een meerprijs
    Van nog geen 10 cent lijkt mij geen probleem voor de consument

  • A. van Wesel

    Waarom wordt de geweldig vaccinatie oplossing Improvac in NL niet serieus genomen? In andere landen is dit een succesvolle aanpak die goed is voor dierwelzijn, goed voor vleeskwaliteit en goed voor duurzaamheid van de varkens houderij (je blijft op hogere eindgewichten en verbetered the VC significant t.o.v. borgen). Onderzoek bij bedijven als het onze (Cargill/Provimi dus ik heb geen belang bij Pfizer) en bijvoorbeeld ILVO in België toont dit steeds aan.

  • Barchem

    Laat de markt zijn werk doen en die markt laat zich niet dwingen. Iedereen is erbij gebaat dat de maximale vierkants verwaarding gehaald wordt.
    Trouwens, ik ken geen enkele zelfslachtende slager die beren slacht.....

Of registreer je om te kunnen reageren.