Varkenshouderij

Achtergrond 3201 x bekeken

Salmonella al in de kraamstal aangepakt

Gerard de Jong kampte met salmonellabesmettingen bij de vleesvarkens. De problemen zijn opgelost met de juiste reiniging en inzet van probiotica.

Het systeem met verschillende kleuren in de stal van Gerard de Jong geeft aan dat gezondheid hier serieus wordt genomen. Ook met andere maatregelen voorkomt hij dat ziektes binnenkomen en verspreiden, zoals eigen aanfok van gelten en een strak protocol voor reiniging en ontsmetting.

Ondanks de sterke focus op gezondheid zag de ondernemer drie jaar geleden de salmonella-uitslagen bij de vleesvarkens plots stijgen van score 1 naar score 3. Dat betekent dat meer dan 40% van de bloedmonsters te veel antistoffen bevat. “We hadden geen idee waar het vandaan kwam”, herinnert de varkenshouder zich. De eerste reactie was met zuren in het drinkwater en later ook in het voer de besmetting te onderdrukken. “Het had weinig effect en de toevoeging aan het voer is duur.”

Daarom ging De Jong met zijn dierenarts op zoek naar de bron van het probleem. Om te kijken waar de dieren de besmetting opliepen, zijn bij meerdere leeftijden bloedmonsters genomen. “Zeugen kwamen al positief in de kraamstal. Zelf hadden ze er geen last van, maar ze besmetten wel de pasgeboren biggen.”

Via het drinkwater krijgt een deel van de varkens een speciaal middel te drinken dat bacteriewanden aantast.<br /><em>Foto's: Bert Jansen</em>
Via het drinkwater krijgt een deel van de varkens een speciaal middel te drinken dat bacteriewanden aantast.
Foto's: Bert Jansen

Vervolgens zijn op verschillende plaatsen bacteriemonsters genomen, zoals op de roosters, de muren en bij de zeugen zelf. Er is gekeken naar enterobacteriën/salmonella, e. coli en het totaal aantal kiemen. Door voor en na schoonmaken monsters te nemen, is het effect van reinigen bepaald. Te veel bacteriën bleken de reiniging te overleven. “We werkten met een inweekmiddel en spoten de afdelingen zorgvuldig schoon en behandelden met een ontsmettingsmiddel. Maar blijkbaar bleef er meer achter dan met het blote oog te zien was.”

Verwijderen biofilm

Om de reiniging en ontsmetting te verbeteren, kwam de ondernemer via de dierenarts bij Panagro uit. Dit bedrijf heeft kennis en producten voor werken op bacterieniveau, zowel voor reiniging, ontsmetting als het toevoegen van gunstige micro-organismen/bacteriën aan de omgeving (probiotica).

Besloten is om drie nieuwe middelen in te zetten: een speciaal inweekmiddel met enzymen om de biofilm te verwijderen, een ontsmettingsmiddel op basis van oxidatie met een zeer korte nawerking en nadien een middel met onder andere gunstige lactobacillen in de kraamstal en op de dieren te sprayen.

Het begint met het verwijderen van de biofilm. Deze bijna onzichtbare laag op materialen, zoals roosters en muren, ontstaat omdat bacteriën zich beschermen tegen dodelijke stoffen, zoals ontsmettingsmiddelen. Een reguliere ontvetter kan de complexe opbouw van onder andere vetten, eiwitten en koolhydraten onvoldoende afbreken. Op de hokafscheiding kan hij het resultaat goed zien. “Er zat een bruine gloed op, ook na het schoonspuiten. Nu zijn de wanden weer wit.”

Verder krijgen de zeugen in de kraamstal en biggen in de opfokstal aangezuurd water. Naast de zure werking bevat het middel een stof die de celmembraan van de bacterie aantast. “De dragende zeugen zou misschien ook goed zijn, maar als de zeugen te veel gaan drinken, ontstaan problemen met natte hokken en de klauwen. Dat risico wil ik niet lopen.”

De aanleiding voor de vernieuwde hygiëne-aanpak lag bij de vleesvarkens: de score van het salmonella-onderzoek was plotseling verslechterd.
De aanleiding voor de vernieuwde hygiëne-aanpak lag bij de vleesvarkens: de score van het salmonella-onderzoek was plotseling verslechterd.

Salmonellascore gezakt

De meest opvallende maatregel is het sprayen van het middel met positieve bacteriën. Met een rugspuit loopt de varkenshouder twee tot drie keer per week door de afdelingen en alle materialen en dieren krijgen een beetje middel gesprayd. De dieren zijn het gewend, want ze kijken er nauwelijks van op. Extra aandacht krijgen de uiers voor het werpen.

De belangrijkste vraag is: helpt de nieuw aanpak? Volgens de cijfers wel. “De salmonellascore is teruggezakt naar 1 en de dierdagdosering van alle diercategorieën is lager dan 1. ” Ook het nog bewuster met gezondheid bezig zijn, zal daar aan bijgedragen hebben.

De varkenshouder verwacht qua kosten niet veel duurder uit te zijn. De reinigingsmiddelen kosten ongeveer hetzelfde, alleen zijn een spraymiddel en mycotoxinenremmer extra ingezet. Hij schat de meerkosten op €10 per zeug, exclusief een uur extra werk per week. “Maar bij de vleesvarkens hoef ik geen duur zuur mee te gebruiken. Dat scheelt €1,20 per varken.” Ook bespaart hij op de kosten van medicijnen.

Uit nieuw bloedonderzoek blijkt dat een enkele big na het spenen een te hoge salmonellatiter heeft. Mocht het nodig zijn dan overweegt de varkenshouder om ook de zeugen tijdens de dracht aangezuurd water te verstrekken. “Het heeft wel praktische nadelen.”

Salmonella al in de kraamstal aangepakt

Naam:
Gerard de Jong (54).
Plaats: Biezenmortel (Noord-Brabant).
Bedrijf: met zijn vrouw Marian heeft De Jong 300 zeugen en 2.300 vleesvarkens. De Hypor-zeugen worden geïnsemineerd met de PIC408-eindbeer. De gelten worden aangefokt op het eigen bedrijf. De productie bedraagt dertig afgeleverde biggen per zeug per jaar. De vleesvarkens groeien 830 gram bij een EW-conversie van 2,7 en 59,3% mager vlees. De vleesvarkens krijgen droge bijproducten via een droogvoerinstallatie. De varkens voor het Beter Leven-concept worden geslacht bij Vion.
Salmonella al in de kraamstal aangepakt

Of registreer je om te kunnen reageren.