Varkenshouderij

Achtergrond 5068 x bekeken 1 reactie

Azië zet varkensmarkt op z'n kop

De varkensvleesmarkt werd afgelopen 10 à 15 jaar veel mondialer en is daarom sterk veranderd. China springt de afgelopen jaren het meest in het oog als belangrijke exportmarkt.

Buiten Europa zijn er veel landen bijgekomen waar steeds meer vlees naartoe gaat. Voorbeelden zijn China, Filipijnen,Thailand, Singapore, Zuid-Korea, Australië en Nieuw-Zeeland. Meer markten zorgt voor meer spreiding in de afzet en maakt vleesverwerkers minder afhankelijk van één afzetmarkt voor een bepaald product, legt David van Sommeren uit. Van Sommeren zit 16 jaar in de vleeshandel bij slachterij Compaxo.

Export naar China

China springt de afgelopen jaren het meest in het oog als belangrijke exportmarkt. Vijf jaar geleden exporteerde de EU 207.000 ton varkensvlees naar dit land. Vorig jaar was dit volume ruim vervijfvoudigd tot 1,11 miljoen varkensvlees. De rek is er nog niet uit. De Chinese vraag naar varkensvleesproducten blijft enorm groeien. De eerste vier maanden van dit jaar voerde het land 569.000 ton Europees vlees in, 94% meer dan in dezelfde periode van 2015.

De afgelopen 5 jaren koopt China steeds meer EU-vlees. Deze ontwikkeling zet door.<br /><em>Foto: Bert Jansen </em>
De afgelopen 5 jaren koopt China steeds meer EU-vlees. Deze ontwikkeling zet door.
Foto: Bert Jansen

Buiken, varkenskoppen

Nieuwe afzetmarkten hebben invloed op de prijs van onderdelen van het varkenskarkas. Een goed voorbeeld daarvan zijn buiken, klaar om te versnijden. De prijs van deze buiken zat tot 2009 tamelijk op hetzelfde niveau als de Duitse producentenprijs voor vleesvarkens, de VEZG-notering. Daarna groeit het verschil tot ruwweg een halve euro per kilo. Eind 2015 zat de VEZG-varkensprijs op €1,25 per kilo geslacht-gewicht. Volgens de groothandelsprijzen van de markt in Hamburg brachten buiken toen €1,95 per kilo op. Nog een voorbeeld is de prijs van varkenskoppen, zonder wang. Die noteerden in Hamburg 15 cent per kilo in 2010. Afgelopen jaar noteerden koppen zonder wang 41 eurocent in Hamburg. Duurdere koppen zijn een rechtstreeks gevolg van de groeiende Chinese vraag naar varkensvleesproducten.

Opkomst van de buik

De goede vraag uit China heeft een sterk positief effect op de opbrengstprijs van vleesvarkens. Frans Stortelder, directeur van de varkensvleesdivisie van Vion, schat het effect in de afgelopen maanden op 10 tot 12 cent per kilo. Het exportembargo naar Rusland doet dat voordeel echter voor een groot deel teniet, stelt Stortelder. Hij calculeert het nadeel van de dichte Russische grens op een dubbeltje per kilo geslacht-gewicht.

Dit voorbeeld schetst meteen hoe belangrijk het voor Nederland, en veel andere EU-landen, is dat wereldwijd alle exportmarkten goed toegankelijk zijn. Dat blijkt ook bij de verwaarding van varkensbuiken, weet van Sommeren: "Zuid-Korea wil de vettere buiken, Europa vraagt magere buiken en Singapore de tussenbuiken. Voor een goede opbrengstprijs van de vleesvarkens is daarom de spreiding in afzet belangrijk, met een product dat aansluit op de wens van de afnemer."

Zeugenstapel gekrompen

De buiken zijn niet alleen in prijs gestegen doordat vanuit Aziatische landen de vraag naar vettere varkensdelen groeit; door de gekrompen zeugenstapel is er minder zeugenvlees. Dat wordt opgevangen met buikvlees van vleesvarkens, legt Albert Vernooij, analist van Rabobank uit. Ook wordt voor het Europese vasteland meer bacon geproduceerd. In tegenstelling tot bacon voor de Britse markt, komt dit niet uit de rug van het varken, maar uit de buik.

Koeling vol hammen. Voor hammen zijn een beperkt aantal afzetlanden. Dat geeft prijsdruk.<br /><em>Foto: Bert Jansen</em>
Koeling vol hammen. Voor hammen zijn een beperkt aantal afzetlanden. Dat geeft prijsdruk.
Foto: Bert Jansen

Stroeve hammenmarkt

Export naar landen buiten de EU zorgt voor een boost van vooral de prijzen van de vettere varkensdelen en bijproducten. Maar China vraagt allang niet alleen maar bijproducten en vlees met kraakbeen. Van Sommeren ziet dat Chinezen ook vragen naar de luxere delen van het varkenskarkas, de middels en hammen.

Dat is een belangrijke ontwikkeling, want juist de prijs van producten die traditioneel in Europa blijven, wil moeizaam omhoog, laten slachterijen regelmatig horen. Van Sommeren legt uit: "Voor de ham is maar een beperkt aantal vragende landen. Het is daarom lastig de prijs van dit onderdeel omhoog te krijgen. Daar komt bij dat de ham het grootste deel van de waarde van het varkenskarkas vertegenwoordigt, minstens een derde."

Ribben brengen tegenwoordig minder geld op dan de buik.

De producten die van oudsher op de Europese varkensvleesmarkt blijven, voegen dus relatief minder waarde toe aan het varkenskarkas dan 10 jaar geleden. Dat geldt voor de hammen, maar ook voor de ribben. Ribben brengen tegenwoordig minder geld op dan de buik. Dat was 10 jaar geleden echt anders.

Overproductie en exportrisico’s

Vooral onder invloed van Spanje en Duitsland is de varkensvleesproductie in de EU enorm gegroeid afgelopen 15 jaar. In combinatie met een verzadigde markt in Europa en onvoldoende exportmogelijkheden naar landen buiten de EU, heeft dit afgelopen jaren geleid tot prijsdruk op de varkensmarkt, legt Stortelder uit.

Uiteindelijk bepalen vraag en aanbod de varkensprijs. Een overaanbod in Europa van een aantal procent heeft vaak veel grotere invloed op de prijs dan in eerste instantie is te verwachten. Stortelder: "De varkensprijs zakt daardoor niet met centen, maar dubbeltjes. De prijs van bulkproducten, zoals varkensvlees ontwikkelt meestal niet lineair, maar exponentieel."

Valutarisico's

Voor een goede varkensprijs is toegang tot zoveel mogelijk importerende landen van belang en minder overproductie in de EU dan afgelopen 2 jaar. De varkensprijs bewijst dat. Uitgezonderd Rusland is de toegang tot de overige afzetlanden goed.

Zelfs al is de markttoegang geregeld, valutarisico’s blijven. Goed voorbeeld is het Britse pond. Dat schommelt flink in waarde dit jaar. Als de waarde van deze valuta 20 eurocent afneemt, scheelt dat €3 op een varken, rekent Stortelder voor. Hij gaat daarbij uit van 14 kilo bacon aan een varkenskarkas. Van Sommeren betoogt dat het daarom noodzaak is de valutarisico’s af te dekken op de dag van de vleesverkoop. Veel vlees wordt afgerekend in Amerikaanse dollars, maar ook in Japanse yen, Engelse pond en Australische dollar.

Vleesverwerkers blijven investeren

Nederlandse vleesverwerkers zien mogelijkheden meer vlees af te zetten in Azië. De focuslanden zijn China, Taiwan, Japan en de Filippijnen. Om die reden is door de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) Europese subsidie aangevraagd voor extra promotie van het Nederlands varkensvlees daar. De bedoeling is het geld te gebruiken voor pr-doelen, voornamelijk de aanwezigheid op beurzen. In landen buiten de EU wordt campagne gevoerd onder het label Pork From Holland. Dit label is bijna 2 jaar geleden geïntroduceerd door de COV, samen met een website om de kwaliteit van het Nederlands varkensvlees uit te dragen. De website vertelt een generiek verhaal over de Nederlandse varkensvleesketen dat vleesbedrijven gebruiken ter ondersteuning van hun handel elders in de wereld. De site is mede ontwikkeld om na het wegvallen van Rusland als handelsbestemming bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuwe afzetkanalen voor varkensvlees.

<strong>Naam:</strong> Albert Vernooij (45)<br /><strong>Bedrijf:</strong> Rabobank Functie: analist vleesindustrie.<br /><em>Foto: Rabobank</em>
Naam: Albert Vernooij (45)
Bedrijf: Rabobank Functie: analist vleesindustrie.
Foto: Rabobank

'Export nodig voor goede prijs'
De Europese varkensvleesmarkt is behoorlijk veranderd afgelopen 10 jaar. Dat signaleert ook Albert Vernooij, analist vleesindustrie van Rabobank. Vernooij noemt het de kentering naar het Amerikaanse model. Dat betekent dat de buik veel grotere waarde vertegenwoordigd van het varkenskarkas dan 10 jaar geleden. Buiken zijn in Europa structureel veel duurder dan vroeger, stelt Vernooij.
Wat betekent dat voor de varkenshouder?
Vernooij: "Vooralsnog niet veel. Vleesverwerkers hebben te maken met een verschuivingen op de afzetmarkt. Er gaat meer vlees naar landen buiten de EU. Op de wereldmarkt wordt meestal in Dollars afgerekend. Het risico van koersverschillen neemt daarmee toe."
Al die export, is dat winst voor de boer?
"Voor de vierkantsverwaarding van het varkenskarkas is export naar landen buiten Europa belangrijk. Een deel export is nodig voor een goede varkensprijs. Afgelopen 1,5 jaar heeft laten zien dat de productie met een zelfvoorzieningsgraad in de Europese Unie van 114 tot 115% te hoog is. Dat geeft veel prijsdruk."
Wat is een gezonde zelfvoorzieningsgraad in de EU?
"Dat is moeilijk aan te geven en hangt erg af van de situatie op varkensvleesmarkt in zijn geheel. Ik kan me voorstellen dat een percentage van 105 of iets meer resulteert in een betere opbrengstprijs van het varkensvlees. Een deel export is nodig voor een goede verwaarding van het varkenskarkas. Export ondersteunt de varkensvleesmarkt wel degelijk."
De varkensprijs zit weer in de lift. Is dat puur door de export?
"Nee niet alleen, het aanbod is ook kleiner. De export naar Azië stijgt inderdaad hard dit jaar. Het is nu voor de varkenssector en vleesverwerkers belangrijk de verleiding te weerstaan om de productie uit te breiden. Dat kan weer prijsdruk geven, juist omdat de export positief wordt ondersteund door de wisselkoers. Het zou perfect zijn als export naar Rusland weer mogelijk wordt. Rusland is dé markt voor vet. Dat gaat nu noodgedwongen voor minder geld naar de smelterijen. Maar export naar Rusland zit er de eerstkomende 1,5 jaar niet in."

Eén reactie

  • petit

    mooi artikel

Of registreer je om te kunnen reageren.