Varkenshouderij

Achtergrond 10765 x bekeken 6 reacties

‘Een varken en een mens verschillen niet wezenlijk’

Hans Baaij van Varkens in Nood ziet vooruitgang in de varkenshouderij, maar het gaat langzaam en zonder visie. Worpgrootte is onderwerp nummer één.

Met enige regelmaat laat dierenwelzijnsorganisatie Varkens in Nood van zich horen. Recentelijk zette de organisatie de uitval van biggen in de kraamstal weer op de kaart. Dat deed de organisatie met een afbeelding van een naakte vrouw met kinderen in een kraamhok. Daarop ging een golf van verontwaardiging door de varkenshouderij. Het resulteerde ook in een tegenactie. Varkensboerinnen sloegen op Moederdag terug met de sociale media-actie #Rozemoederdag.

Waarom kiest u nadrukkelijk voor de vermenselijking van het dier?

"Op het moment dat je er een mens in plaatst, zie je dat het onacceptabel is. Daarom is het ook zo'n sterke foto. Er zit uiteindelijk ook niet veel verschil tussen een mens en een varken als je praat in termen van gevoel, emoties en het ervaren van pijn. Dieren en mensen hebben erg veel gemeen. Varkenshouders die zo fel reageren op deze campagne hebben in mijn beleving geen kennis van de evolutie. Het zijn reacties uit het pre-Darwintijdperk waarin men dacht dat dieren geen emoties en pijn ervaren."

Dieren staan dus eigenlijk gelijk aan mensen?

"Dat zeg ik niet. Er is een verschil in bewustzijnsniveau tussen mens en dier. Als het kan kiest de ene soort voor een lekker modderbad, de andere voor het bijwonen van een voetbalwedstrijd. Maar er zijn ook veel overeenkomsten als het gaat om gevoel en emoties. Het is daarom erg raar om een dier heel anders te behandelen dan een mens."

Mag je dieren dan wel opeten?

"Op de eerste plaats moeten varkens een fatsoenlijk leven hebben gehad. Dat is een fundamenteel recht. Daarboven dien je de belangen af te wegen tussen die van de mens en het dier. Is het noodzakelijk om dieren te eten of niet, is dan een vraag. Als ik mocht beslissen, zou ik niet snel het dier opeten."

'Bij toepassing van de vijf vrijheden moet de varkenshouderij verboden worden'

Maar door de zeugen tijdelijk op te sluiten wordt juist veel leed voorkomen?

"Ik snap ook wel dat dit is bedoeld om te voorkomen dat biggen worden doodgedrukt door de moeder. Het gaat mij om het hele systeem van de vee-industrie dat niet klopt. Een opgesloten zeug is daar een voorbeeld van. De gangbare varkenshouderij voldoet absoluut niet aan de zogenoemde 'vijf vrijheden' (vrij van honger en dorst, vrij van ongemak, vrij van pijn en ziekte, vrij van angst en stress en vrij om normaal gedrag te vertonen, red). Als je de eis dat dieren zich natuurlijk moeten kunnen gedragen letterlijk zou toepassen, dan kun je de varkenshouderij wel sluiten. Maar ik denk dat juridische procedures uiteindelijk niet de oplossing bieden, omdat de tijd de veehouderij inhaalt."

Wat bedoelt u?

"Mensen als Bill Gates investeren nu al meer dan €100 miljoen in vleesvervangers en zijn in staat grote veranderingen in de markt voor elkaar te krijgen. Voor de lange termijn is bulkproductie door de veehouderij ten dode opgeschreven. Ik kan echter niet inschatten of dat 1, 5 of 10 jaar is. Tot die tijd blijven wij doorvechten. Alleen voor het hoogwaardige segment is op termijn nog vlees nodig."

Hans Baaij (63) is sinds 1998 voorzitter van Varkens in Nood en Dier & Recht. Baaij is opgeleid in de neuropsychologie, was eigenaar van een trendy discotheek en werd later fiscaal jurist.<br /><em>Foto: Ton Kastermans fotografie</em>
Hans Baaij (63) is sinds 1998 voorzitter van Varkens in Nood en Dier & Recht. Baaij is opgeleid in de neuropsychologie, was eigenaar van een trendy discotheek en werd later fiscaal jurist.
Foto: Ton Kastermans fotografie

Hoe kijkt u op de afgelopen 20 jaar terug?

"Ik ben cynischer geworden. Voskuil en ik waren ervan overtuigd dat er veel zou veranderen, als we de meerderheid van burgers achter ons zouden krijgen. Dat is mislukt. We hebben met goed onderbouwde rapporten in Den Haag gezeten, maar inhoudelijk wordt er nauwelijks op gereageerd. In de beginjaren hebben we samen met LTO over plannen nagedacht voor een diervriendelijke keten. Sommige bestuurders wilden samenwerken, maar ik kreeg vervolgens vaak te horen dat de achterban er niets van wilde weten. Ik heb nu de moed opgegeven om samen te werken met varkenshouders."

Dan is er blijkbaar toch niet heel veel draagvlak voor uw ideeën ...

"Dat klopt niet. Uit EU-onderzoek blijkt dat men dierenwelzijn heel belangrijk vindt. De burger is van mening dat het anders moet. Dat is echter niet dezelfde persoon als de consument. De consument wil uiteindelijk dat het gewoon geregeld wordt door overheid en supermarkten en de rest van de keten. Als ik zie hoeveel reacties er komen op onze laatste campagne, dat de NOS het oppakt en dat de Tweede Kamer ermee aan de slag gaat, dan constateer ik dat het onderwerp dierenwelzijn erg leeft."

Varkenshouders zien een klein militant clubje dat onevenredig veel aandacht krijgt ...

"In mijn omgeving ken ik niemand die elke dag nog vlees eet. Er komen steeds meer flexi- en vegetariërs. Vooral in de randstad leeft dat heel erg. Het onderwerp dierenwelzijn leeft gewoon heel erg. Er stoppen natuurlijk ook mensen met het eten van vlees om gezondheidsredenen. Varkenshouders moeten begrijpen dat mensen het varken niet enkel zien als een productiedier. Boeren doen dat doorgaans zelf wel en dan gaat het fout."

Organisatie met 15.000 donateurs

Varkens in Nood is in 1997 opgericht door schrijver J.J. Voskuil ten tijde van de Varkenspestepidemie. Sinds 1998 is Hans Baaij voorzitter. De organisatie heeft 15.000 donateurs waarvan de helft jaarlijks doneert. Naast Baaij werken 4,5 FTE voor Varkens in Nood en de zusterorganisatie Dier & Recht, dat Baaij in 2006 oprichtte om juridische procedures mee te voeren. Naast varkens ageren de organisaties zich nadrukkelijk tegen doorgefokte rashonden met erfelijke aandoeningen.

Wat vindt u van het Beter Leven-concept?

"Het is goed dat het er is, maar het is nog te weinig onderscheidend en gangbaar."

Waarmee zou het moeten worden uitgebreid, als het aan u lag?

"Dat is worpgrootte. Dat geeft niet alleen de hoge uitval bij biggen, maar ook een gebrekkige opvoeding door de zeug. Dat vertaalt zich later in gestoord gedrag. Het is gewoon haalbaar, heb ik me door fokkerijorganisaties laten vertellen. Helaas wil de Dierenbescherming er nog niet aan. De regie om de uitval écht te verlagen ontbreekt. Dat moet van de overheid komen, of voor de binnenlandse markt via Beter Leven. De sector draaft maar door. Ook de overheid is niet in staat om een visie voor de lange termijn te ontwikkelen. De top van de ambtenarij wil vooral de status quo bewaken."

Wie gaat het extra dierenwelzijn betalen?

"Economisch is voor varkenshouders minder biggen per zeug produceren te overzien. Als het aantal biggen met twee stuks per jaar wordt verlaagd, kost dat omgerekend 6 cent per kilo vlees. 6 cent! De varkenshouderij heeft er juist baat bij dat Beter Leven met een dergelijke eis wordt uitgebreid. Ze kunnen zich dan onderscheiden van de concurrentie in het buitenland. Supermarkten krijg je echt wel mee. Als je met supermarkten praat, zeggen ze een hogere prijs vanwege meer dierenwelzijn prima te vinden. Maar dan moet het voor alle supermarkten gelden."

'Staarten couperen staat hoog op de prioriteitenlijst'

Wat is het tweede welzijnsissue dat wat u betreft moet worden aangepakt?

"Dat is heel duidelijk: staarten couperen. Het wel of niet kunnen behouden van de staart is een belangrijke indicator voor het welzijn van de varkens. Verveling van de varkens is nog steeds een groot probleem. Het is de nutteloosheid van hun leven. En er wordt veel te weinig gecontroleerd of er wel geschikt afleidingsmateriaal aanwezig is. Dit onderwerp staat hoog op de prioriteitenlijst."

Kan er een moment zijn waarop u tevreden bent?

"Dat moment kan zeker komen. Qua dierenwelzijn denk ik dan aan het niveau biologisch of vergelijkbare systemen. Er zijn andere stallen denkbaar die qua dierenwelzijn zeker zo goed scoren als biologisch. Varkens in Nood blijft actievoeren tot dat moment is aangebroken."

De andere dierenorganisaties hekelen de megastallen, u niet. Waarom?

"We zijn heel pragmatisch en niet per se tegen grootschaligheid. Het gaat om de omstandigheden in de stal en niet met hoeveel ze bij elkaar zitten. We hebben meegepraat over een plan voor 300.000 varkens op een bedrijventerrein. Vanuit het varken bezien maakt het niet uit of deze met 300 of 300.000 soortgenoten in een stal zit. Bij een grootschalig project zijn de Comfort Class-stallen misschien te realiseren, hoeven varkens niet op transport, is er permanente aanwezigheid van een dierenarts en hergebruik van grondstoffen."

Zijn er ook onderwerpen waar u de sector een compliment voor wilt geven?

"De huisvesting is er met de groepshuisvesting van zeugen op vooruitgegaan. We hebben sterk gestreden om castratie te stoppen en daar is veel gebeurd, alhoewel er ook nog problemen zijn. Het officiële antibioticagebruik is gedaald en ook de MRSA-besmettingen zijn verminderd."

'Toen we begonnen met Varkens in Nood was al duidelijk dat de sector in permanente crisis verkeert'

Is de slechte economische situatie een reden om de toon te matigen?

"Zeker niet. Wat er nu gebeurt is al vele malen voorspeld. Toen we begonnen met Varkens in Nood waren er 24.000 varkensboeren en was al duidelijk dat de sector in permanente crisis verkeert. Ik spreek af en toe hele goede ondernemers en daar heb ik veel respect voor, ondanks dat we fundamenteel van mening verschillen. Die trekken zich onze kritiek niet persoonlijk aan en gaan er professioneel mee om. Overigens krijgen wij ook veel bagger over ons heen."

Tot slot, wat zou u de varkenssector nog mee willen geven?

"Maak eens een visie waar de sector echt mee vooruitkomt en die door iedereen gedragen wordt. Het rapport van Rosenthal gaat helemaal niets opleveren. Hoe is het mogelijk dat de varkenssector daar wat in ziet? Ik zeg wel eens voor de grap dat de varkenssector beter de marketeers van Wakker Dier kan inhuren: dan krijg je een visie hoe de Nederlandse varkenshouderij koploper kan worden en maatschappelijke acceptatie kan krijgen. Het blijft aanmodderen tot de varkenshouderij geen bestaansrecht meer heeft."

Door René Stevens en Guus ten Hove

Laatste reacties

  • pigfarm-consultancy

    Quote van de heer Baaij: 'vijf vrijheden' (vrij van honger en dorst, vrij van ongemak, vrij van pijn en ziekte, vrij van angst en stress en vrij om normaal gedrag te vertonen, red).
    Vraag voor de heer Baaij:
    Hoe zit dit bij de mensheid? Zelfs in ons welvarende Nederland kunnen we niet aan één van deze vrijheden voldoen voor onze inwoners.
    Waar zullen we beginnen?

  • els

    hee hansje weet je ook dat de doorsnee veearts veel harder loopt om bij de boer te komen dan de dokter bij de mensen ?
    Als jij je been breekt laten ze je rustig een uur of zo liggen ,dat interesseert ze geen ene reet al barst je ook van de pijn.


  • John*

    ach hij ziet ook wel het probleem en dat is een verzadigde markt.. als de boeren niet oppassen concurreren ze zichzelf van de markt en zijn de inspanningen voor niets geweest.. juist met concept productie inclusief de mogelijkheid om een stap terug te nemen is verbetering te boeken. Nadat gangbaar bijgeschakeld is kan / moet concept weer een stapje erbij doen en zo worden de doelen bereikt.

  • zwbig

    Misschien dat we eens in de biologische varkenshouderij moeten gaan kijken om daar wat te leren. Hoe gaat het daar bijvoorbeeld zonder castreren en met de biggenuitval?
    Hoe hebben ze daar staartbijten onder controle zonder couperen?

  • Gerard Groot Koerkamp

    Staart bijten los je niet op met speeltjes.In de jaren 60 toen de varkens volop in het stro lagen was staart bijten al een probleem en is men daarom ook begonnen met couperen.Zelfs jonge vossen gaan soms staart bijten in hun nest.Waarschijnlijk heeft het te maken met toxinen die er voor zorgen dat de haarvaten in de uiteinden niet meer van zuurstof en voeding worden voorzien waardoor de staartpunten afsterven en door jeuk wordt er vervolgens aan de staarten gebeten.Los wel eerst het probleem op voor je stopt met couperen.De foto die door Varkens in Nood is gepresenteerd is een schaamteloze degradatie van de mens.Dieren moet je als dieren behandelen en mensen als mensen ,anders gaat alles fout.

  • hinne

    Wat een Zieke geest.Mensen in een flat dan?En voedselbank?de Veearts is er binnen 5 minuten De huisarts duurt een dag na veel moeite.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.