Varkenshouderij

Achtergrond 2219 x bekeken 1 reactie

'Boni streeft naar korte, efficiënte keten'

Supermarktketen Boni vult met het boer-en-slagerconcept de term duurzaamheid op eigen wijze in. Vlees geproduceerd in korte ketens, kostendekkend voor de boer en betaalbaar voor de consument, vertelt Gerrit van Zalk, manager vers ambacht van Boni.

Net in de namiddag is de schoonmaak van de centrale slagerij van supermarktketen Boni in volle gang. Een vast ritueel. Het verse rund-, varkens- en kippenvlees van deze dag is verwerkt, verpakt en klaar voor transport naar de winkels. Dagelijks ligt er vers vlees van hier in 41 filialen van de supermarktketen.

De versdistributie zit in Nijkerk (Gld). Een centrale plek, omdat de meeste winkels zijn gelegen tussen de steden Utrecht en Emmen. De centrale slagerij bestaat 6 jaar. Wekelijks verwerkt die 70 tot 75 ton vlees.

Grip op kwaliteit en prijs van ingekocht vlees

Het verkorten van de keten en verlagen van kosten is de reden om te investeren in een slagerij, vertelt Gerrit van Zalk, manager vers ambacht van Boni. Maar de keten moet nog korter, is de wens. Het rundvlees komt van Limousin-mester Veurink in Rheeze (Ov.). Vleesvee Integratie Twente slacht de dieren. De supermarkt heeft zo direct grip op de kwaliteit en prijs van het ingekochte vlees. Van Zalk wil voor het varkens- en pluimveevlees ook zo'n keten opzetten, overeenkomstig het rundvlees.

Hoe werkt dat met het rundvlees?

"Vleesveehouder Veurink levert wekelijks 5 koeien, 3 komen nog van elders. Vleesvee Integratie Twente slacht de dieren en brengt ons de deelstukken. Wij versnijden en verpakken dit. De samenwerking gaat ver. Wij houden ons ook bezig met de selectie van de kalveren en het rantsoen van de dieren. Wij hebben zo maximale invloed op vleeskwaliteit, de smaak, malsheid en structuur ervan. Dat is heel belangrijk voor een vers product."

Loopt de ketensamenwerking naar wens?

"Jawel. Het is relatief simpel opgezet; de overeenkomst past op één A4-tje. Ondubbelzinnige afspraken en goede borging zijn voor ons belangrijk. Dat is bereikt. Het aantal opgezette runderen staat onder aan het A4-tje. Die nemen we gegarandeerd af.

Voorwaarde om een dergelijke ketensamenwerking te laten slagen is een gezamenlijke visie, gebaseerd op de lange termijn. De samenwerking met Veurink en de grossier is 2,5 jaar oud. We betalen soms boven de marktprijs voor het rundvlees, maar ook wel eens er onder. Daar moet iedereen tegen kunnen. Een kostprijscalculatie is het uitgangspunt voor prijs die de boer beurt. De calculatie is gezamenlijk opgesteld, dus met inbreng van boer. Daar zit alles in, tot arbeid en verzekeringen toe."

"Voorwaarde om een ketensamenwerking te laten slagen is een gezamenlijke visie, gebaseerd op de lange termijn", zegt Van Zalk.</p>
<p><em>Foto: Koos Groenewold</em>
"Voorwaarde om een ketensamenwerking te laten slagen is een gezamenlijke visie, gebaseerd op de lange termijn", zegt Van Zalk.

Foto: Koos Groenewold

En nu willen jullie soortgelijke ketens opzetten voor pluimvee- en varkensvlees?

"Ja, inderdaad. Voor beide vleessoorten willen we naar zo'n korte keten toe. De prioriteit ligt bij het pluimveevlees; dat is nog gangbaar bij ons. Onze pluimveevleesleverancier Van den Bor in Nijkerkerveen zit vlakbij. Met hem is al gesproken over onze plannen. Hij reageerde eerst sceptisch, maar ziet ook om zich heen dat het steeds meer richting ketens gaat in de veehouderij. Van den Bor wil nu graag meedenken om zo'n keten op te zetten en daar pluimveehouders voor te vinden. Hij heeft zelf twee stallen in beheer, maar dat is onvoldoende. We hebben 5 à 6 stallen nodig. Niettemin is er de mogelijkheid met deze twee stallen te starten en later op te schalen.
We gaan dit jaar zeker een begin maken met een pluimveevleesketen. Probleem is wel de beschikbaarheid van pluimveevlees dat voldoet aan het Beter leven-keurmerk van de Dierenbescherming. Het gaat niet alleen om vleeskuikens, maar ook moederdieren en broedeieren. In de pluimveehouderij is de bereidbaarheid momenteel beperkt om in een keten te stappen, vermoed ik. Daar wordt een redelijk inkomen verdiend. Interesse komt mogelijk van boeren met kleinere stallen, maar die zijn vaak gedateerd."

En de plannen met varkensvlees?

"Daar willen we ook een keten opzetten en voortborduren op de kennis die we hebben van onze rundvleesketen. De grootste uitdagingen zijn de constante beschikbaarheid van vlees en vierkantsverwaarding van karkassen. De vleesgrossier speelt daarin een sleutelrol. We zijn onlangs benaderd door een slachterij die met ons een keten wil opzetten.

Het varkensvlees in onze winkels voldoet al aan de criteria van het Beter leven-keurmerk en komt van Nederlandse boeren. Het Duitse Tönnies slacht de varkens. Ook voor varken geldt dat er nog onvoldoende Beter leven-vlees is."

Waarom staat het Beter leven-keurmerk niet op de varkensvleesverpakking bij jullie?

"Wij betalen ongeveer 20 á 30 cent per kilo bruto meer voor het Beter Leven-varkensvlees. Etiketteren dat het Beter Leven-vlees is, doen wij niet. Dat gaat ten koste van de marge en betaalbaarheid van het vlees."

Dat keurmerk is toch ook een garantie richting consument?

"Ik zie er onvoldoende meerwaarde in. Beter Leven is de standaard sinds begin dit jaar. Dat hebben supermarkten afgesproken met elkaar en dat moeten wij nakomen. Ik betaal meer voor Beter Leven-vlees en dat komt ten goede aan de boer. Of de varkenshouder financieel beter wordt het Beter leven-etiket, heb ik geen zicht op.

'Als de boer niet verdient, is het niet duurzaam'

Ik ben ook niet overtuigd dat het richting Beter Leven moet. Vlees is het duurste component van de maaltijd. De afstand tussen regulier product en product met extra welzijns- en milieucomponenten moet beperkt blijven. Er ligt Beter Leven-kipfilet met 3 sterren van €22 per kilo in winkels. Daar betaal je normaal €8 voor. Dat zie ik veel gezinnen niet kopen. Duurzaam betekent voor Boni ook dat het vlees voor alle consumenten betaalbaar blijft. Dan is de omloopsnelheid hoger en gaat minder vlees over de datum."

Is een goede prijs voor de boer werkelijk een item voor Boni?

"Ja, als het dierenwelzijn klopt en aan de milieueisen wordt voldaan maar de boer kan er niet aan verdienen, is dat niet duurzaam. De veehouder zal de stap dan waarschijnlijk niet zetten. De Beter Leven-standaard is een vertrekpunt. Maar wij willen verder kijken hoe we samen een efficiënte keten kunnen opzetten met korte transportafstanden en een kostendekkende prijs voor de boer. Naast de Beter leven-voorwaarden kijken wij ook wat Wageningen UR over dierenwelzijn zegt. Dat is wetenschappelijk onderbouwd en weegt voor ons zwaar."

Wat voor belangrijks zegt Wageningen UR over welzijn?

"Een voorbeeld: het blijkt dat met minder varkens in een hok staartbijten toeneemt. Niet couperen is een hele uitdaging voor een boer. Als dat leidt tot ontstekingen, meer antibioticagebruik en misschien wel meer uitval is dat zeker niet diervriendelijk en ook niet duurzaam.

Over de melkveehouderij las ik pas dat als overal ter wereld de koeien werden gehouden als in Nederland, er een derde minder grond nodig is. Dat is ook verduurzaming. Die eiwitvraag groeit. Daar moeten we op een verantwoorde manier aan voldoen."

En dierenwelzijn dan?

"Dat moet geborgd zijn. Maar de voedselveiligheid mag er niet onder lijden. We willen absoluut geen salmonella op het vlees. Dan moet je af van uitloop. Na de vogelgriep zagen direct dat E-coli piekt en daarna gaat direct de salmonella omhoog. Voedselveiligheid is niet beheersbaar met vrije uitloop."

De tijd is rijp voor Boni om het anders te doen?

"Zeker weten. We werken hier 6 jaar met een eigen centrale slagerij. Ons boer en slager-concept, zoals wij dat noemen draait 2,5 jaar. We willen ook met kip en varken verder terug in de keten. Het Beter Leven-keurmerk is voor ons een vertrekpunt voor de wijze waarop veehouders hun dieren houden. Wij borduren daarop voort en streven vervolgens naar korte, efficiënte ketens voor een betaalbaar en vers product. Dat past bij ons en voelt goed. Deze aanpak moeten we nog meer uitdragen naar de consument. Het logo van ons concept staat sinds kort wel op de verpakking."

Lees het hele interview in Boerderij van 15 maart 2016

Kees van Dooren en Kirsten Graumans

Eén reactie

  • WT

    Er zit dus vette marge op de beter leven varkens.
    Een klein gedeelte komt maar bij de boer terecht.
    10 euro ipv 20. De rest blijft in de tussenhandel hangen.
    Lekker transparant.

Of registreer je om te kunnen reageren.