Varkenshouderij

Achtergrond 7090 x bekeken 1 reactie

Mest scheiden populairder

Meer varkenshouders doen aan mestscheiding. Goede afzet-mogelijkheden voor de dunne fractie zijn nodig om de kosten eruit te halen.

Het scheiden van varkensmest in een dunne en stapelbare fractie blijft aan populariteit winnen. Dat bevestigt iedereen die zich met mest en mestverwerking bezighoudt. In Zuid-Nederland scheiden varkensboeren al langer mest. Vooral in Oost-Nederland is deze trend afgelopen jaar op gang gekomen, ziet Jan Pijnenburg, adviseur mest en mineralen van DLV Advies. Dat heeft meerdere redenen. Ten eerste is in 2015 de mestverwerkingsplicht van start gegaan. Varkenshouders moeten een deel van de mest verwerken of daar rechten voor kopen (VVO’s). Een ander punt is dat de gebruiksnormen voor fosfaat op bouw- en grasland zijn gedaald. In 2015 mocht 5 kilo minder fosfaat uit dierlijke mest op de grond dan in het voorgaande jaar. Ten slotte zijn er meer koeien, zodat rundveehouders die voorheen een mesttekort hadden, nu mest afvoeren.

Extra druk op mestmarkt

Deze ontwikkelingen zorgden voor extra druk op de mestmarkt in 2015 en gestegen afvoerprijzen. Voor varkenshouders die in of tegen graslandrijk of akkerbouwgebied zitten, is mest scheiden zeker het overwegen waard. Het voorkomt dat onnodig met water wordt gereden en daarmee dalen de logistieke kosten van de mestafvoer. In een oplegger met 
38 ton vleesvarkensmest zit 190 kilo fosfaat. Een massa die bij wijze van spreken met een personenauto en aanhanger is te vervoeren. In de stapelbare fractie zit 20 tot 21 kilo fosfaat per ton. Een vrachtwagen kan dan ineens 780 kilo fosfaat wegrijden. Dan kan driemaal zoveel gier in de buurt blijven, mits daar afzet voor is.

Het laden van de exportwaardige varkensmest bij Fleuren in Middelharnis. Zij brengen de gecomposteerde mest naar Frankrijk. Foto: Peter Roek
Het laden van de exportwaardige varkensmest bij Fleuren in Middelharnis. Zij brengen de gecomposteerde mest naar Frankrijk. Foto: Peter Roek

Binnen half uur rijtijd afzet

Mest scheiden is alleen interessant voor varkenshouders met eigen grond of voor bedrijven met afzetmogelijkheden in de buurt. Als binnen een half uur rijtijd geen afzetmogelijkheid is voor de dunne fractie van de mest, heeft scheiden geen zin, stelt Pijnenburg. Dan voegt het alleen maar kosten toe. Het scheiden van mest inclusief het gebruik van antischuimmiddel kost zo’n € 4 per kuub, bij hoeveelheden vanaf 800 ton.

Het rekenvoorbeeld van DLV in dit artikel geeft een indruk van de kosten en baten van mest scheiden voor een bedrijf met 3.000 vleesvarkens. Het voordeel zit vooral in de logistiek. Een eens zo groot volume wordt uitgereden op de eigen grond. De resterende dunne fractie gaat naar percelen in de omgeving. Deze afnemer(s) heeft de varkenshouder zelf gezocht. De afzet is dan ook goedkoper dan via een intermediair omdat de bemiddelingskosten wegvallen. Voor de afnemer is de dunne fractie ook interessanter dan onbewerkte varkensmest omdat hij per ton product minstens eens zoveel stikstof op zijn grond krijgt. De fosfaat zit voornamelijk in het stapelbare deel.

Genoeg afzetmogelijkheden

De dikke, stapelbare fractie van de mest wordt over het algemeen gecomposteerd of gaat de vergister in. Na de behandeling is dit deel exportwaardig en voldoet de varkenshouder aan de verwerkingsplicht, mits het eindproduct de grens over gaat.

Fleuren Fourages & Transport is een van de bedrijven die stapelbare varkensmest exportwaardig maken. Het bedrijf voert het uit naar Frankrijk. Reinier Fleuren, verantwoordelijk voor de verkoop legt uit dat zij het liefst werken met vleesvarkensmest. Dat bevat doorgaans het hoogste percentage droge-stof en dus fosfaat. Het product dat zij bij de varkenshouder laden, heeft dan een drogestofpercentage tussen 30 en 32. Voor het scheiden gaat de voorkeur uit naar een centrifuge. In tegenstelling tot een zeefbandpers is met een centrifugescheider geen vlokmiddel nodig. Het vlokmiddel of polymeer geeft een stapelbare fractie met daarin ‘brokken’. Het gevolg is dat het product minder goed composteert. Nog een bezwaar van vlokmiddel is volgens Fleuren dat na het uitrijden de fosfaat minder goed beschikbaar komt voor de planten.

Fleuren heeft afgelopen jaar ruim 50.000 ton gecomposteerde varkensmest naar Frankrijk vervoerd. In hun fabriek in Middelharnis wordt de droge mest gemengd met pluimveemest. Dan komt het over beluchtingstunnels te liggen om te composteren. Volgens

Fleuren is er genoeg vraag naar hun gecomposteerd mestproducten en die vraag groeit. Hij verzekert dat de afname een blijvertje is. Mits de kwaliteit klopt. Voor de afvoer van de stapelbare fractie betaalt een varkenshouder begin 2016 tussen € 40 en € 45 per ton. Voor dat geld wordt het gehaald.

Bekijk ook de fotoreportage: Mest op maat voor Franse akkerbouwers

Opslagmogelijkheid

Voor het scheiden van varkensmest op het boerenerf is opslag nodig van de dunne fractie. De gier terug laten lopen onder de stal is geen optie. Het product schuimt enorm. Ook zijn de vrijkomende gassen ongezond voor de dieren. Een flinke opslag voor de gier biedt de mogelijkheid grote volumes mest ononderbroken te scheiden. Zo krijgt de afnemer een homogeen product op het tijdstip dat hij dat wenst. Bijvoorbeeld na de eerste snede gras.

De druk op de mestmarkt blijft voorlopig groot. Een groter volume rundveemest wordt aangeboden en de verwerkingsnormen stijgen. Qua gehalten is rundveemest interessanter voor een akkerbouwer dan onbewerkte varkensmest. De verhouding fosfaat/stikstof is gunstiger en deze mest bevat meer ­organische stof en kali. Als de varkensmest is gescheiden, wordt de dunne fractie – voor veel gewassen – wel interessant voor een akkerbouwer. De verhouding fosfaat/stikstof van onbewerkte vlees­varkens­mest is 1/1,7 per ton product. Van de dunne fractie uit de vleesvarkensmest is dat 1/3-4 per ton product. De gebruiksnorm voor fosfaat vormt het plafond bij de hoeveelheid mest die op een hectare mag. Van de dunne fractie kan drie keer zo veel op het land dan van onbewerkte mest, zodat de ontvanger nauwelijks stikstof uit kunstmest hoeft aan te kopen. Dat scheelt dus geld. In sommige gevallen wordt de dunne fractie uit de varkensmest gemengd met mest van andere diersoorten. Dan ontstaat drijfmest op maat voor een specifiek gewas. De mest is een homogeen product waarvan de gehalten bekend zijn.

Boerderij nodigt u uit voor het Nationaal Mestcongres op dinsdag 8 maart. Bent u er ook bij? Meer informatie en aanmelden: www.nationaalmestcongres.nl

Eén reactie

  • eenvoudige boer

    Bij 40 euro voor de dikke fractie wordt de animo voor te scheiden wel heel minimaal

Of registreer je om te kunnen reageren.