Rundveehouderij

Nieuws 13275 x bekeken 56 reacties

Brabanders willen andere aanpak fosfaatrechten

Een groep van 20 melkveehouders uit Noord-Brabant voorziet grote problemen voor hun bedrijf bij invoering van een fosfaatrechtenstelsel. Ze willen een andere aanpak van de gestegen fosfaatproductie omdat ze anders volledig zeggen vast te lopen.

De boeren hebben recent een nieuwe melkveestal gebouwd of nog in aanbouw volgens het systeem van Integraal duurzame stallen met subsidie van het ministerie van Economische Zaken. 6 van de 20 bedrijven hebben een zogenoemde beschikking Proefstalstatus voor het testen van een specifieke innovatie zoals een nieuwe emissiearme vloer, een nieuw dierenwelzijnsvriendelijk type huisvesting of een luchtwasser.

De nieuwe stallen zijn allen zeer diervriendelijk en voldoen aan de Maatlat Duurzame Veehouderij (MDV). De bedrijven passen overwegend beweiding toe. Over heel Nederland gaat het over honderden van zulke moderne melkveebedrijven, aldus de boeren in een oproep aan de politiek en regiegroep die zich nu buigt over invoering van fosfaatrechten.

Nog geen sprake van fosfaatrechten

De bouwplannen van de 20 bedrijven dateren van 2010-2013. Van een fosfaatrechtenstelsel was toen nog geen sprake. Wel was duidelijk dat de melkquotering in 2015 zou verdwijnen. Het vergunnings- en financieringstraject heeft 2 tot 5 jaar in beslag genomen. De bouw duurt gemiddeld 1 jaar. Het betreft het levenswerk van gezinsbedrijven met een gemiddelde bedrijfsomvang van 160 melkkoeien (spreiding tussen 120 en 240 melkkoeien).

Continuïteit bedrijven onder druk

Met het invoeren van een fosfaatrechtenstelsel komt de continuïteit van deze bedrijven onmiddellijk onder druk stellen de boeren vast. "Geld voor de aankoop van fosfaatrechten is niet voorzien en beschikbaar. Alle investeringsruimte is opgegaan aan diervriendelijke huisvesting en milieu-investeringen. Gemiddeld zullen bovengenoemde bedrijven 60-120 fosfaatrechten bij moeten kopen. Dat gaat afhankelijk van de prijs om €300.000 tot €600.000 per bedrijf en dat is onmogelijk", stellen de boeren in de verklaring.

4 aanvullende maatregelen

Volgens de groep boeren is 'een fosfaatrechtenstelsel is geen enkele garantie dat het goed komt met de vereiste grond- en oppervlaktewater kwaliteit'. Ze willen dat er rekening wordt gehouden met de export van mest in de discussie over het fosfaatplafond. Verder stellen ze 4 aanvullende maatregelen voor:

  1. In de regels voor grondgebonden melkveehouderij moet rekening gehouden worden met regionale kringlopen;
  2. verplichte deelname aan de Kringloopwijzer moet uitgebreid worden met bedrijfsspecifieke normen voor zowel fosfaat als stikstof;
  3. er moet een extra duurzaamheidslag komen voor moderniserende bedrijven voor dierwelzijn, beweiding, antibioticagebruik, landschappelijke inpassing , bodemkwaliteit, biodiversiteit met als voorwaarde economische haalbaarheid;
  4. Nitraatmonitoring per bedrijf zodat milieuprestaties van individuele bedrijven een op een in beeld komt.

De groep veehouders verzoekt zowel de regiegroep, de staatssecretaris van Economische Zaken en het parlement om met de voorstellen aan de slag te gaan.

Laatste reacties

  • Zuperboer

    Goed initiatief, maar geen uitzonderingspositie voor de B20 creeeren. Dus geen pilot opzetten wat hun adviseur mogelijkerwijze beoogt, want dan is de rest van bouwend NL. alsnog bedankt. Wat ik mis in hun verhaal is het aantal ha beschikbare landbouwgrond per bedrijf. M.a.w. welke veebezetting hadden ze in 2012 en over welke veebezetting eigendom en wettelijke pacht hebben ze anno 2016. Dat geeft een indicatie van de haalbaarheid van de plannen op voorhand.

  • xw

    recent gebouwd of nog in aanbouw, vooral bij "in aanbouw" is toch bewust het fosfaatrecht-risico genomen? Wij wensen voor die gevallen in ieder geval niet in te leveren. Maar dat weten ze bij de ZLTO inmiddels ook. Edoch, maak je geen zorgen. Voor dit soort modelbedrijven doet de bank er nog wel een tonneke of 6 bij.

  • Edje2

    je had van tevoren kunnen aan zien komen dat het uit de hand liep.Dus het risico dat het nu fout gaat is een beetje eigen schuld.Boeren die grond hebben gekocht gun ik meer recht om te produceren .Ze hebben het altijd over grondgebonden melkveehouderij gehad. Dus die boeren uit Brabant moeten niet zeuren!!!!!!!!!!!!

  • A de v

    En zo zijn er velen die hun plannen of ontwikkelingsmogelijkheden gedwarsboomd zien door de invoering van fosfaatrechten. De vraag is in hoeverre je bij bedrijven die niet zwaar geinvesteerd hebben in uitbreiding of andere risico's hebben genomen, fosfaatrechten af kunt nemen voor deze zogenaamde knelgevallen.

  • hansvanbergen

    Wat een volstrekte lariekoek! Ten eerste fosfaatrechten hebben we eerder al gehad. Ten tenzij deze groep vorig jaar nog asielzoeker was heeft men exact hetzelfde al eerder doorleeft. Daarnaast hebben banken en accountants buro's al jaaaaaren erop gewezen dat het na 1 april niet zomaar gas derop was. dat was wel maar maar 3 maanden. Deze boeren hadden dus uitgebreid de kans gehad om dieren aan te kopen. Maar kennelijk ontbrak het geld daarvoor. Net als bij velen. Er zullen van de 18000 melkveehouders hooguit een paar 100 zijn die helemaal propvol zaten en de rest heeft allemaal boxen leeg.

  • hansvanbergen

    In ieder dorp staat wel een stal van meestal 100 mk die nog snel gebouwd is na de referentiedatum van de superheffing omdat de burgemeester savonds de vergunning verstrekte en een aannemer snel een verkooporder tekende. Braks keurde alles maar goed en dehele melkveehouderij mocht een kwart van zijn quotum inleveren. Deze bedrijven kregen mooi 6ton quotum erbij terwijl het gemiddlede quotum 175.000 kg was. DIT NOOIT MEER!!

  • boerkebrabant

    zorg dat elke varkenshouder 10% van zijn rechten mag verhandelen naar de rundvee sector, iedereen tevreden lijkt mij

  • xw

    precies Hans van Bergen, jij bent geen asielzoeker en wij ook niet. De invoering van de melkq staat nog steeds in het geheugen gegrift. Wij kregen bij de invoering van de melkq. aanvankelijk 295000 kg toegewezen en nadat na een paar jaar de gemakkelijkste knelgevallen waren afgewerkt hadden we hiervan nog 239000 kg over. Het zou echt godgeklaagd zijn als dat weer zou gebeuren. Dit inderdaad nooit meer.

  • kleine boer

    zie hans die superheffing was zo gek nog niet voor vele.....

  • Bennie Stevelink

    @Hans van Bergen, dit keer ben ik het volkomen met jou eens. Ik kan mij de invoering van het melkquotum ook nog goed herinneren. Boeren die nog snel een ligboxenstal bouwden. De hele stal werd als uitbreiding opgevoerd en kregen ze quotum voor toegewezen terwijl in werkelijkheid de ligboxenstal voor de helft vervanging van de grupstal was. Andere boeren moesten daar 20% van hun quotum voor inleveren. Dit inderdaad nooit meer!

  • beenackers

    @xw
    bij aanvang van het quotum is er voornamelijk gekort omdat er gewoon te veel melk was en niet omdat deze melk allemaal naar probleem gevallen ging.

  • 'trot

    de bedrijven zonder grond tekort nul fosfaat referentie maar gelijk opdoeken Want er komen zoveel wensen om het ondernemers risico over de rug van andere op te lossen dat er aan het eind alleen maar probleem gevallen over schieten

  • Bennie Stevelink

    @beenackers, bij invoering van het melkquotum werd 20% gekort. 8% om de nationale productie te verlagen en 12% om "knelgevallen" op te lossen.

  • Bennie Stevelink

    Mij bekruipt steeds meer het gevoel dat deze Brabantse boeren hún keuzes, hún ondernemersrisico willen afwentelen op anderen die deze keuzes en risico's nooit gemaakt hebben.

    Boeren die al jaren niet hebben uitgebreid hoeven niet de lasten te dragen van de snelle onbesuisde groeiers.

  • polsbroek

    Mozes ik ben het eens met jou
    Maar ze doen het niet Het kost de banken te veel geld
    want geld dat stom is
    maakt recht wat krom is

    Helaas!!!

  • 344412

    En zo rekent een ieder naar z'n eigen...

  • alco1

    Hans heeft al zijn quotum verkocht en daarvoor koeien gekocht.
    Tijden zeuren over verspreide superheffing betalen en nu gebeitelt willen zitten met veel fosfaatrechten.

  • Mfb

    Ze moeten Brabant zover korten tot ze allemaal grondgebonden zijn. Die mooie nieuwe stallen kunnen dan wel gevuld worden met de koeien van de buurman erbij die niet heeft gebouwd. Ophouden daar in Brabant! Ze hebben gewoon een bord voor de kop

  • kleine boer

    Komt vanzelf goed ze zijn vergeten dat er ook voer bij hoort nu konden ze de mais al niet betalen.... grondgebonden word het zo vanzelf

  • henver1

    Brabant boven alles , ik dacht van niet!

  • haj146

    Hebben ze de grondgebondenheid allemaal wel geregeld dan? Iedereen is knelgeval en daar komen we dus nooit uit. Conclusie; iedereen laten melken en oprotten met dat fosfaat gezeur. We laten ons chanteren als behoud voor de derogatie (nitraatrichtlijn) en dat heb niks met fosfaat te maken. Linkse klojo's hebben in 2002 ff fosfaat bedacht. Toen weinig dieren door de MKZ.

  • rub2

    Och och och, hoe dichter we bij het verlossende woord (wet) komen hoe meer discussie.
    Nu denkt de groep boeren laten we vast krachten gaan bundelen want we zien de bui al hangen.

    We moeten er vanuit gaan dat als je een beetje wil concurreren met de rest van de wereld dat je nooit en te nimmer zulke dure stallen moet zetten. Tuurlijk de overheid stimuleert dit, maar betaalt er echt niet aan mee. En wat heb je er nu staan? Een dure stal fiscaal erg aantrekkelijk en af te schrijven naar 0. Alleen dat fiscale voordeel heeft niet zoveel zin zolang je verlies draait.

    Trek lekker je eigen plan, luister niet teveel naar het enthousiasme van de accountant en de bankmedewerker, bereken je eigen kostprijs en zorg dat die op een lager niveau ligt dan van een ander. Ik denk dat bij menigeen die afgelopen jaren nieuw heeft gebouwd de kostprijs is gestegen ipv is gedaald. Volgens mij dus net verkeerd om......

  • BO(skabout)ER

    Deze brabanders hebben volledig gelijk. Het hele fosfaatrechten systeem levert totaal niks op. (behalve kosten).

    En hansvanbergen kan wel mooi zeggen de stal vol kopen; Maar als je bijna geen ziektes in de stal hebt (ik bedoel dan ook qua uiergezondheid en klauwgezondheid) dan zul je gek wezen om koeien te kopen. Daarnaast kan je met een goed opfokbeleid op een bedrijf met zo'n 100 koeien makkelijk in 2,5 jaar bijvoorbeeld naar 180 koeien groeien. (gesekst sperma en wat langere levensduur). Dus waarom dan kopen?

    @mozes: is een onbetrouwbare overheid ondernemers risico? Waarschijnlijk wel maar dan is het heel goed om er nog iets van proberen te maken.

  • xw

    Beenackers, klopt, we moesten ook inleveren omdat er te veel melk was. Echter, het is inderdaad al heel lang geleden (1984 en referentiejaar was 1983) dus misschien moet het geheugen wat worden opgefrist. Zelfs voor die SLOM boeren kwam er inleverronde. Ook bij ons stond uiteindelijk een gedeelte van de lixboxenstal leeg. Maar alles en iedereen (met name de overheid) was bikkelhard. Je moest gewoon je eigen broek ophouden. En wat mij betreft( en ik denk velen met mij), geldt dat nu ook voor iedereen die na 2 juli '15 het risico maar heeft genomen. En weet je wat mij nu ook nog opvalt: destijds verkondigde landb.minister Gerrit Braks op de televisie dat door de invoering van de melkquotering er niemand failliet zou gaan. Dat heb ik staatssecr. van Dam over de invoering van fosfaatrechten nog niet horen zeggen.

  • jongvee

    blijkt weer dat we meer en meer richting grondgebondenheid moeten, dan zijn,( behalve voor de uitbreiders die het probleem veroorzaakt hebben,) bijna alle problemen opgelost

  • Edje2

    het zou schandalig zijn als en boer die niet heeft uitgebreid moet boeten voor dat stelletje boeren die als een gek hebben uitgebreid en het fosfaatplafond hebben doorbroken.
    dat is hun gok geweest en pakt waarschijnlijk heel fout uit.
    jammer voor hun maar dat is het risico.

  • kleine boer

    @edje2 en een boer die heeft uitgebreid maar wel voldoende grond heeft?

  • putten

    en zo is het Edje.

  • v w

    mijn stem krijgen deze boeren. Als men de geëxporteerde mest van het plafond afhaalt is het grootste deel van de problemen al opgelost incl knelgevallen. Boeren hebben zwaar geïnvesteerd en volkomen legaal de vergunninngen verleend en voor betaald. De stil zitters moeten niet zeuren, Ten eerste hoeven ze als goed is niks in te leveren bij referentie 2014 maar ze hebben zelf ook de mogelijkheden gehad om te kunnen groeien dat ze niet doen is hun eigen keus

  • boergert

    Als koeienboer halen we maximaal 65 procent van het voer van ons land, dat noemen we grondgebonden, de rest, 35 procent, komt via het krachtvoer onze bedrijven op. Wanneer we heel intensief zijn, (35000 liter per ha bv) ligt dat percentage andersom, behalve krachtvoer halen we ook ruwvoer naar ons bedrijf en voeren we mest af. Meestal komt dat voer uit de regio, want dat kost minder. Ben je intensief, dan kun je nog prima je koeien weiden, maar moet je (een deel) wintervoer aankopen. Dat geeft je overigens wel de mogelijkheid om precies dat voer te kopen waarmee je de beste resultaten kunt halen, ook voor het milieu.
    Kortom stop met de discussie over grondgebonden of niet en zorg dat er niet te veel koeien bijkomen.

  • hansvanbergen

    @Alco1 wat sta jij nou over mij te fantaseren? Het plan om te superheffing te spreiden was niet speciaal voor mij alleen maar voor heel Europa en speciaal voor Nederland Denemarken en Ierland. Had men dat in Augustus 2014 METEEN ingevoerd dan was de quotumprijs meteen flink gezakt en was de financiele situatie onder de melkveehouders, de loonwerkers de mechanisatiebedrijven, de mengvoerbededrijven, de KI bedrijven AB etc etc etc nu stukken en stukken beter geweest. Dat kwartje begint nu langsaam te vallen. Hadden die 20 boeren misschien ook eens moeten bedenken en dat plan eens ondersteunen maar dat hebben ze mooi gelaten.

  • hansvanbergen

    Geen koeien kopen voor je gezondheids status is een KEUZE. Ik heb zelf in 2013ens 5 koeien aangekocht omdat ik bang was voor een referentie. Mooi dieren uitgezocht die geen mortelaro hadden. Ik heb ze nog en ze hebben nog steeds geen mortelaro. Een jaar geleden had je een boerengezin die een stuk aan de stal wilden zetten. Ze hadden de putvloer al gestort maar durfden niet verder. Gat weer dichtgegooid.

  • p.stroo1

    Hallo in ander sectoren bv kippen zijn ook stallen gebouwd voor wel 700 grootvee een heden mogen die ook de mest exporteren!

  • Mfb

    Beste Staatssecretaris Van Dam,

    Kom alstublieft z.s.m. met het verlossende woord.
    Zet het oude melkquotum a.u.b. om in fosfaatrechten en de ruimte tot aan het fosfaatplafond voor de melkveehouderij stop dat in een fosfaatbank.
    Boeren die hier belang bij hebben kunnen als ze aan de regels van de grondgebondenheid voldoen en eventueel nog wat aanvullende regels zoals weidegang bijvoorbeeld een beroep op doen. Ook stoppende melkveehouders moeten hun fosfaatrechten verkopen aan de fosfaatbank. Dit alles voor een vastgestelde prijs zodat wij nog steeds kunnen blijven concurreren met de rest van Europa.

  • John*

    regel 4 nitraatmonitoring per bedrijf of perceel is de belangrijkste! dan kan alle mestwetgeving overboord en kunnen we weer gaan boeren in Nederland. i.p.v. beesten houden tussen de regels door. Bemesten naar eigen inzicht zolang de grondwater en oppervlaktewater normen worden gehaald. bedrijven die er boven zitten hebben huiswerk en worden intensief gemonitord bedrijven die eronder zitten krijgen de ruimte en worden bijvoorbeeld elke 3 jaar bemonsterd.

  • peter1939

    iddd nitraat meten per bedrijf en alle andere onzin opzouten!!!

  • hansvanbergen

    Juridisch onhoudbaar. Dan had men 10 jr geleden aan moete kondigen dat melkquotum en fosfaat aan elkaar gebonden zouden worden. Immers ook zonder melkquotum kon je koeien melken. Je krijgt dus een enorme bak knelgevallen (18000 zie superheffing van 145 miljoen) en rechtzaken. Fosfaatbank ook al kul. Zie varkenshouderij vrije markt! Schotten weg lijkt leuk. De varkens prijzen stijgen alweer en als dat een paar maanden doorgaat bulken die varkens boeren weer van het geld en komen ze de koerechten opkopen.

  • hansvanbergen

    Overigens noemde v Dam de gekregen fosfaatrechten staatsteun. Sorry! In tegenstelling dus tot de enorme bak knelgevallen die Braks creeerde hebben de meesten van de 18000 melkveehouders dus gemiddeld genomen 450-500.000 kg melkquotum gekocht a 2 euro ongeveer. Dus een 800 a 1000 k geinvesteerd om koeien fosfaat te hebben. En toen ook al een ton in guldens moeten betalen om het eigen melkquotum weer terug te kopen.

  • massan

    DEZE BRABANTSE BOEREN HEBBEN VOLKOMEN GELIJK.
    Het fosfaatplafond heeft niets te maken met de mest die op het land komt en met grondgebondenheid.
    Dit is geregeld in diverse andere wetgeving.
    Jammer dat zoveel boeren elke keer de grondgebondenheid van de Brabantse boeren in twijfel trekken.
    Ook de Brabantse koeien eten gras, mais en kuilgras. Misschien is de grond niet in eigendom of pacht en niet altijd het ruwvoer zelf geteeld maar wel gehaald in de buurt (straal van 10 km). Deze ruwvoertelers en melkveehouders bemesten gewoon volgens de geldende normen; niets intensiever dan in andere streken in Nederland.
    Dus hou op om elke keer de Brabantse boeren te noemen als intensieve boeren en ze als vervuilers weg te zetten.

  • bramegberts1

    Alle investeringsruimte is opgegaan aan diervriendelijke huisvesting en milieu-investeringen. Van wie moest dit? of was dit een zelfbewuste eigen keuze en heb je daarmee je bedrijf volkomen op slot gezet. Nu de opbrengstprijzen slecht zijn en de gemaakte keuze niet terug te draaien is willen ze hun stommiteit afkopen met deze klaagzang, of gebeurd dit op aandringen vd banken ??

  • H.Grotenhuis1

    De term 'grondgebonden' zou wellicht beter vervangen kunnen worden door 'gesloten', minimaal 2/3-deel van de voerbehoefte uit eigen gewonnen ruwvoer en de rest aanvullen met gecontroleerd (kracht)voer.
    Maar ook gesloten in veemutaties, je kunt er vergif op in nemen dat er met het ingezette regiem van fosfaatrechten er straks veel vervangingsvee uit Oost-Europa wordt geimporteerd met alle mogelijke gevolgen vandien.

  • massan

    Romijn (LTO) wil nu snel fosfaatrechten invoeren en daarna gaan onderhandelen met Brussel over de onzin van het fosfaatplafond. Hij wil dus daarna weer de fosfaatrechten afschaffen. Dit wordt heel duur en veel rompslomp voor een termijn van ongeveer 2 jaar.
    Je kunt nu dus stellen dat ook Romijn de fosfaatrechten niet ziet zitten.

  • massan

    De genoemde duurzame stallen hebben een forse subsidie ontvangen van de overheid. De bouw van deze stallen is hierdoor flink gestimuleerd door de overheid.
    Dus kom nu niet met het argument dat je de fosfaatrechten zag aankomen; onzin. Het signaal van de overheid was wel degelijk anders

  • Zents beheer

    Nou nou, uit bovenstaande bloemlezing van meningen uit de sector weet ik het al. We zijn er zo uit, naar ieders tevredenheid. De regie groep moet nog even de puntjes op de i zetten.
    Het gaat weer zoals altijd : hopeloos verdeelde sector, de politiek hoort het even aan en de wetgever vult het in naar eigen believen.

  • Mfb

    vulde dewetgever het maar in, dan is het duidelijk en kunnen we verder

  • exvarkensboer1

    allemaal achter de VVD, het CDA en de Rabobank aan lopen jongens. Dan blijft er genoeg onder aan de streep over en is er niets aan de hand toch? Alle asielzoekers hebben straks ook eten nodig. Zij zullen geen varkensvlees eten dus logisch om de fosfaatrechten van de varkenshouders in te leveren bij de melkveehouders. Mogen zij het mestprobleem oplossen.
    Heel de wereld weer blij.

  • deer123

    kunnen we er niet beter voor zorgen dat fosfaat een export product word , de fosfaat mijnen raken leeg , de Noordzee heeft honger, Rotterdamse haven heeft dan ook werk
    haal fosfaat uit de mest en exporteer de waardevolle grondstof, iedereen blij ...

  • teunisenwilly1

    Willy
    Stal verbouwd voor dieren welzijn en nieuwe melkstal ook grote kosten gemaakt en niet uit gebreid. 100 melk koeien plus eigen jongvee 75 Ha land .geen fosvaat probleem dus. altijd behoudend ondernemen. Koe in de wei. Heeft dus niet de behoefte om voor knel gevallen in te leveren. Er zijn mijn in ziens geen knel gevallen ze hebben gewoon de stal te groot gebouwd geen goede ondernemers dus !!! die een ander voor hun probleem willen op laten draaien. Fosvaat rechten niet verhandel baar maken. voor makelaars en handelaren. Hebben in het ver leden genoeg verdiend aan het melk quota en daar van zelf grote bedrijven gesticht. LTO heeft alles uit de klauwen laten lopen. Net als ZLTO bij de varkensboeren onverantwoord uit gebreid. eigen schuld dikke bult. Brabanders bind maar eens in.

  • cornelis 22

    Plankton in de Noordzee lijdt aan fosfaat gebrek, Zal maar niet voorstellen wat in de zee te pompen want dan gaan de ruiten er straks uit. Begrijp dat fosfaatplafond niet zo , het gebruik van mest is toch dicht getimmerd met gebruiksnormen, bemonsterde mesttransporten ,mestboekhouding etc. ?

  • alco1

    cornelis. Fosfaatplafond is ook een gedrocht.
    Maar er is weer tweespalt gecreeerd.
    De ene groep ziet meer waarde onder hun bedrijf en oudedagsreserve en ook wordt er daardoor minder druk op de mestmarkt verwacht.
    De andere groep heeft gedaan wat altijd als de toekomst werd verkondigd door LTO. Overheid e.d. Namelijk dat grond onder het bedrijf de toekomst was.
    Zie daar de impasse.

  • PIETER123

    Kijk ook eens naar de banken voor 2012 werd er nog geld gereserveerd voor dierrechten om die nog te kunnen kopen.Er na konden boeren steeds meer geld krijgen voor nieuwe stallen.Waar ging het toen mis ,daar zit ook de kiem van het bestaansrecht van deze groep boeren en niet de luchtwassers enz.

  • Genie

    Milieuvriendelijke stallen hadden gemaakt moeten worden door luchtwassers te plaatsen ipv kappen en kleppen die niet werken. Goedkoper en veel beter.

  • alco1

    Genie. Kun jij beter je naam niet veranderen.

  • Genie

    Leer nederlands alcohol.

  • Peerke1

    Eindelijk verlost van melkquotum en wie verlost ons van de fosfaatrechten.

  • agrieehollande

    Hopelijk dringt het door tot de voormannen. Weer is er v focus nieuws dat verzwaring mestbeleid en fosfaatrechten geen effectief middel voor een schoner milieu / water is.

Laad alle reacties (52)

Of registreer je om te kunnen reageren.