Rundveehouderij

Foto & video 14699 x bekeken 5 reactieslaatste update:9 jul 2012

Veearts weigert koe af te maken

De Noorse voedsel- en warenautoriteit verordent een koe met Boosaardige Catarraal Koorts te euthanaseren. De veearts komt en beslist anders.

Foto

  • Blogster Vera Wijnveen woont en werkt op de boerderij van Maarten en Wilma van Pinxteren in Verrabotn, Noorwegen. Het is een melkveebedrijf met NRF-koeien (Norsk Rødt Fe) en Hereford-zoogkoeien. In mei speelde zich op het bedrijf iets bijzonders af. Foto's: Wilma van Pinxteren en Vera Wijnveen, tekst: Vera Wijnveen.

  • Je hebt van die dagen waarvan je wenst dat je ze kon overslaan. Onder het melken begint het al. Koe Sotra staat net droog, maar het ziet er naar uit dat haar kalf eraan komt. De weeën zijn erg zwak.

  • Wilma van Pinxteren werpt een blik op de vruchtbaarheidskalender en ziet dat het kalf net 7,5 maanden oud is. Bij het opvoelen blijkt dat het dier leeft. “Mijn vroegere baas zei altijd dat een kalf van ruim zeven maanden oud meer overlevingskansen heeft dan een kalf van acht maanden oud”, zegt ze optimistisch tegen haar man Maarten. “Pak maar vast de touwen, want dat wordt trekken.”

  • Na een uur wachten op de spaarzame weeën en trekken, komt daar het afschuwelijke moment dat het kalf voor mijn ogen dood gaat. De kop hangt al uit de koe, en ik ben getuige van de laatste ademhaling. De tong en de ogen bewegen niet meer.

  • Ik knipper een paar opkomende tranen weg en bel de veearts of ze eerder kan komen. Een afspraak was al gemaakt vanwege Hereford-koe Maria, die een rode schede heeft, slecht urineert, moeilijk eet en erg kwijlt. Ook de oogranden van het dier zijn rood.

  • De veearts komt en met behulp van de krik wordt Sotra verlost van het kalf dat ‘gelukkig’ misvormd is. ‘Gelukkig’ tussen aanhalingstekens, omdat het altijd triest is een dier dood te zien gaan, maar in dit geval was het een zinvolle dood. Het stiertje had met een open navel, open balzak en waterbuik geen enkele overlevingskans. De natuur heeft zijn werk gedaan.

  • Maria heeft 39,6 verhoging en krijgt antibiotica om blaasontsteking te bestrijden.

  • De veearts kijkt niet in haar bek. Zou hij dat wel gedaan hebben, dan was hij enorm geschrokken.

  • Want een andere veearts, die drie dagen later komt, doet dat wel en ziet de flarden erbij hangen. De temperatuur is inmiddels gestegen naar 40,7 en eten en drinken doet Maria niet meer. De veearts besluit dat Mattilsynet, de Noorse voedsel- en warenautoriteit erbij moet komen.

  • Die komt de volgende dag, neemt foto’s van de binnenkant van de bek en diverse bloedmonsters.

  • Hoe zeer de slijmvliezen aangetast zijn, is hier goed te zien.

  • Ook de huid op de spenen laat los.

  • De slijmvliezen in de schede zijn ontstoken.

  • Ook heel ernstig: de aanhechting tussen klauw en been raakt ontstoken en laat los.

  • Het is een ontzettende lijdensweg. Eigenlijk willen Wilma en ik maar één ding: deze doodzieke koe uit haar lijden verlossen.

  • De voorlopige conclusie van Mattilsynet luidt: MKZ of blauwtong. Wat een nachtmerrie. Buitenstaanders mogen het erf niet op, dus de hele boel moet worden afgezet. Wilma trekt een paar keer per dag thee van water en hooi, het enige dat Maria wil drinken. Verder leeft het dier alleen op pijnstillers. Het is allemaal erg zorgelijk. Hoe lang kan een koe zonder voer? Wanneer is het eind in zicht?

  • Een dag later mailt Mattilsynet dat het geen MKZ of blauwtong is en dat maandag getest wordt op ‘ondartet katarrfeber’, ofwel Boosaardige Catarraal Koorts (BCK).

  • Na een paar dagen komt de uitslag dat het inderdaad BCK is. Verordening van Mattilsynet: euthanasie. Maria wordt naar een omheind stukje gras achter de stal gebracht. Wilma neemt afscheid van de eerste koe die zomer 2010 op de boerderij arriveerde.

  • Maar wanneer de veearts komt, adviseert hij de koe in leven te laten. Na alle spanning is dat wel even een tranenmoment.

  • De veearts zegt dat Maria’s bek zo goed als genezen is. Lopen kan ze ook, al gaat dat wat moeizaam doordat de aanhechting tussen benen en klauwen nog niet helemaal hersteld is. Ook de huid op de tepels ziet er volgens hem beter uit. “En hoewel haar ogen aangetast zijn, is ze niet blind, zoals een koe die ik in mijn jongensjaren beter heb zien worden. Ik adviseer Maria in leven te laten en verder te gaan met de behandeling.”

  • Wilma vraagt onthutst hoe het dan verder moet met Mattilsynet? “Stel dat ze langskomen om de hersens op te halen voor onderzoek?”

  • De veearts wuift haar bezwaren weg. “Ik ben jaren veearts bij Mattilsynet geweest”, legt hij uit. “Die komen niet controleren. En doen ze dat wel, stuur ze dan maar door naar mij. Het is mijn verantwoording. Ik schrijf immers ook de medicijnen voor.” Wilma gaat akkoord. De dagen erna wordt Maria behandeld met dezelfde antibiotica (Streptocillin) als in het begin van de ziekte. De medicijnen slaan aan en de koe begint weer te eten.

  • Ik ben in Nederland op vakantie als Wilma mailt dat Maria waarschijnlijk geneest van de ‘ondartet katarrfeber’. (Zie het pdf-bestand linksboven deze fotoplayer).

  • Wanneer ik deze link heb gelezen, vraag ik me af of het wel goed is dat Maria, die twee maanden drachtig is, er weer bovenop komt. Ik stuur Wilma de link met de woorden: de nakomelingen kunnen drager zijn, hoe nu verder?

  • Wilma leest het artikel en mailt terug dat ze door alle drukte en zorgen geen tijd gemaakt heeft in het Nederlands of Engels te googelen. Bovendien is ze op de veearts af gegaan. Die heeft niets over de nakomelingen gezegd. Daar zit ze over in.

  • Wilma vindt het natuurlijk fijn dat Maria er weer bovenop komt. Eind juli is bovendien de peildatum voor de subsidie. Per zoogkoe ontvangen Wilma en haar man 4.080 Noorse kronen (€542) algemene subsidie. Daarnaast krijgen ze nog eens 2.340 Noorse kronen (€311) wanneer het om bepaalde vleesveerassen gaat, maar dan moet een bedrijf er wel zes dieren van hebben. De Van Pinxterens hebben er precies zes en wanneer Maria wegvalt, is het maar de vraag of weer snel iets kunnen kopen. Iedereen houdt vanwege de subsidie zijn dieren aan.

  • De grote vraag is: hoe en wanneer is Maria besmet? BCK is niet besmettelijk van rund op rund. Wel van schaap op rund. Bijna alle schapen in Noorwegen zijn drager van dit virus. De incubatietijd is tien dagen tot twee maanden. Er zijn geen schapen op het bedrijf van de Van Pinxterens. Wel heeft de vorige zomer een kudde schapen op het land gelopen. Het is bijna een jaar geleden dat Maria deze schapen gezien heeft.

  • Wilma: “Eind februari hebben Vera en ik tijdens een georganiseerde dag twee schapenboerderijen bezocht. En in april ben ik met Maarten en de kinderen bij de lammetjes van de buurman wezen kijken. Hebben wij de besmetting via kleding of schoeisel overgebracht? Ook dat kan haast niet, want het BCK-virus is celgebonden, waardoor het niet lang kan overleven in de secreties (afscheiding van vocht door de klieren in het lichaam) die een dier verspreidt. Maar ja, hoelang is ‘niet lang’?”

  • Volgens diverse Noorse publicaties overlijden de meeste dieren aan deze ziekte of krijgen euthanasie. Zodoende heeft Wilma niets kunnen vinden over hoe groot de kans is dat de nakomelingen ziek worden.

  • Maria is samen met twee drachtige dochters en een zoon in 2010 op het bedrijf gekomen. De verkoper heeft wel schapen. Maria was destijds drachtig van een stierkalf, dat later een aantal koeien van de Van Pinxterens gedekt heeft voordat het naar de slacht is gegaan. Kan de derde generatie ook drager zijn? Op deze foto uit 2010 is te zien hoe Maria’s oudste dochter Selma haar eerste kalf krijgt. Maria (rechts) kijkt met haar stierkalf belangstellend toe.

  • In 2011 kreeg Maria een dochter die aan een andere boer is verkocht. Moet deze boer gewaarschuwd worden, vraagt Wilma zich af. Kan het zo zijn dat de incubatietijd in werkelijkheid veel langer is dan twee maanden? Was Maria al ziek toen ze in 2010 op het bedrijf kwam? Moeten de nakomelingen getest worden? “Op dit moment is het allemaal onduidelijk, reacties zijn welkom”, besluit Van Pinxteren.

  • Tot slot: Maria is al weer aardig opgeknapt en breekt voortdurend uit de kleine weide. Hier staat ze te wachten bij het hek in de hoop dat ze naar de andere koeien op de bergweide mag. Helemaal stabiel loopt ze nog niet en de bergweide is erg steil. Wilma wil haar nog een paar dagen apart houden. Maar Maria is het alleen zijn beu, heeft inmiddels de hindernis genomen en zich bij de rest van de kudde gevoegd. Bekijk ook de reportage Pionieren in Noorwegen.

Laatste reacties

  • boertje3

    Wij hebben een aantal jaren geladen ook een drachtige vaars gehad met boosaardig cataraal koorts. ze willde door de pijnlijke bek niet meer eten of drinken, we hebben ze toen onder de antibiotica gezet en een aantal keer per dag de waterslang erin die je dan een paar slagen open zet. (even van te voren bepalen hoeveel water dat dan is, en goed op letten dat de slang ook goed zit)
    We hebben er nog een hele beste makke melkoe aan gehad.
    We hadden ook nooit schapen gehad of geweid en het is volgens mij niet overdraagbaar van rund naar rund.

    Succes mvg boertje 3

  • Fosen

    Hallo Boertje 3

    Dank voor je reaktie, dat geeft hoop voor de toekomst van Maria, ik ben heel blij een positief bericht te lezen over een koe die dezelfde ziekte doorgemaakt heeft.
    Hoe zijn jullie erachter gekomen dat het om BCK ging?

    Het gaat trouwens erg goed met Maria, ook de aanhechting tussen klauw en huid is genezen, ze ziet er prima uit en ze loopt vrolijk op de berg met ons koppeltje Herefords mee :-)

    Ik ben erg blij dat onze dierenarts besloot om Maria nog een kans op herstel te gunnen, geheel tegen de verordening van de Noorse VWA in.
    Een koe kan best heel wat hebben, blijkt nu.

    Vr.gr. Wilma

  • Fleur de lille

    Beste Wilma
    Dank voor je bijzondere bijdrage. Met veel interesse heb ik je verhaal gelezen. Het doet me goed om te lezen met hoeveel passie, vertrouwen en doorzettingsvermogen jullie met haar aan het werk zijn geweest. Het blijft een groot vraagteken voor jullie hoe Maria besmet is met BCK. Maria heeft veel geluk gehad omdat de sterfte bij runderen boven 90% ligt. Ik wil er wel eens induiken om na te gaan of er aanknopingspunten voor overdracht van het virus in de literatuur te vinden zijn. Ik zag uit de foto's dat jullie een passie voor katten hebben. Zouden de katten een rol kunnen hebben gespeeld in de overdracht vanuit het wild of de schaapskudde naar jullie dieren?
    Sterkte met Maria en jullie bedrijf.
    Vr. gr. Steven

  • Fosen

    Beste Steven,

    Bedankt voor je reaktie.
    Nu je dat zegt over de katten (de 2 erg mooie zijn trouwens van Vera), zou ik daar een verband kunnen zien. Het is nl. zo dat Maria een hele tijd op de hoek in de stal heeft gestaan waar de katten gevoerd worden. Er waren ook katten die bij haar uit de drinkbak dronken.
    En op een paar 100 meter van ons bedrijf ligt een stal waar de hele winter en een groot gedeelte van de zomer, schapen met lammeren gehuisvest zijn. Daar kwamen ook verschillende van mijn katten regelmatig.

    Ik zou het heel fijn vinden als je voor me na wilt gaan hoe het BCK virus overgedragen kan worden, welke dier-soorten drager kunnen zijn, hoe lang het virus in een koe aanwezig kan zijn zonder dat die koe ziek wordt, of het virus overgedragen wordt van koe naar kalf enz. enz.

    Het zou mooi zijn om met meer gegevens een mogelijk nieuwe besmetting tegen te kunnen gaan.

    Alvast bedankt!
    Vr.gr. Wilma

  • boertje3

    Beste Wilma
    We hadden destijds een hele beste oudere dierenarts ( HielkeJorritsma van de DAP Oosterwolde) die de ziekte meteen herkende, zelf hadden we er nog nooit van gehoord. De dierenats zei dat we het beste het dier konden laten inslapen en volgens de boeken had hij absoluut gelijk. Maar doordat we toen nog jong en eigenwijs waren hadden we voor de antibiotica en veel verzorging gekozen.

    Bij een volgend drachtcontrole bezoek was de dierenarts dan ook zeer verbaasd dat de vaars weer vrolijk rond liep.
    Dit was wel een van de weinige keren dat het goed uitpakte als we voor de eigenwijze weg kozen.

    mvg boertje 3

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.