Rundveehouderij

Foto & video 16073 x bekeken 18 reacties

Pionieren in Noorwegen

Koop nooit een boerderij die al jarenlang leeg staat, luidt een Noors gezegde. Of trotseer alle moeilijkheden en geniet van de mooie momenten. Maarten en Wilma van Pinxteren kozen voor het laatste.

Foto

  • Dit zijn Maarten (42) en Wilma (44) van Pinxteren met dochters Walty (3) en Joni (5). Voorjaar 2010 kochten zij een boerderij in Verrabotn, Nord-Trøndelag in Noorwegen. Foto’s: Wilma van Pinxteren en Vera Wijnveen, tekst: Vera Wijnveen

  • Maarten van Pinxteren is in Nederland dieselmonteur met veel specialisaties. Na zijn ontslag in februari 2010 weet hij een ding zeker: nooit meer bij een baas in dienst. Al langere tijd is hij op zoek naar een boerderij, zijn ontslag versnelt die zoektocht.

  • Wilma van Pinxteren-van Yperen werkte tot 1996 bij Duynie in Nieuwkoop (Z.-H.) en bij een aantal melkveebedrijven. Daarna runt ze met haar broer een fietsenzaak en rijdt taxi. Met de koop van een boerderij in Noorwegen gaat een droom in vervulling.

  • De Noorse boerderij die Maarten en Wilma kochten, Ørsjødal Vestre, bestaat uit de oude meieri (kaasfabriek) op de voorgrond, het grote woonhuis in het midden, een tweede woonhuis en de oude stal (links), de werktuigenloods (achter) en een nieuwere stal, gebouwd in de jaren zeventig (rechts).

  • Bij de boerderij (de meest linkse) hoort 450 hectare grond, waarvan 10 hectare bergweide en 8,5 hectare maaibaar grasland. Aan bos is er 215 hectare, waarvan het merendeel productief. Verder is er 215 hectare berg met moeras en twee meren. De sæter (zomerbergboerderij) maakt het geheel compleet. De Van Pinxterens huren ook alle bergweides van de leegstaande buurboerderijen.

  • Voorjaar en zomer 2010 rijdt de familie met Landrovers en paardentrailers meerdere keren op en neer naar Noorwegen om de inboedel te verhuizen. Bij de laatste rit gaat Wilma’s moeder ook mee. Zij logeert maar liefst een half jaar op de boerderij; haar schoonzoon is te druk met de boerderij om weer even naar Nederland te rijden.

  • Het paard van de Van Pinxterens, Atla, is een IJslander en uit hier haar plezier over de emigratie. Voortaan voor haar geen plat Hollands weitje meer, maar enorm steile bergweides met een klaterend beekje. Welk paard wil dat nou niet.

  • Acclimatiseren is er niet bij voor de familie. De oude Zetor-trekker, overgenomen van de vorige eigenaar, wordt opgelapt en kan direct aan het werk. Het is al juni als de verhuizing achter de rug is en er moet snel bemesting op het land. Van Pinxteren wil ecologisch gaan boeren, maar of dat loont is nog niet helemaal duidelijk. Voor de zekerheid brengt hij beendermeel op het land.

  • Beendermeel komt van een fabriek die kadavers verwerkt en redelijk in de buurt van de boerderij ligt. De kosten zijn met €66 per ton inclusief bezorging laag. Een probleem is dat pelsdierenfokkers het beendermeel in grote hoeveelheden opkopen. De fabriek ruikt meer omzet en verandert de afnamecondities voor boeren.

  • De fabriek wil alleen leveren als vele tonnen afgenomen worden. Een collega-boer in de buurt plaatst daarom een grote bestelling voor hemzelf en voor Van Pinxteren. Het nadeel is dat het beendermeel pas in juli geleverd wordt. Dat is te laat voor de eerste snede. De boer biedt een paar overgebleven zakken met beendermeel aan, met de opmerking erbij dat die zo hard als beton zijn. Maarten lacht en zucht: “Tja, wat moet ik daar dan mee? Er eerst met de trekker overheen?”

  • De boerderij die de Van Pinxterens kochten heeft vijf jaar leeggestaan. Behalve wat maaien door een boer in de buurt is er niets gebeurd. Grondanalyses wijzen uit dat kalk broodnodig is. Op de foto de loonwerker, die goedkoper blijkt dan een kalkstrooier huren bij de werktuigenvereniging en het zelf doen. Er is 30 ton op 8,5 hectare gestrooid.

  • Vermoedelijk is er zeker 30 jaar niet geploegd. Weet dat de gemiddelde Noorse boer zijn timothee-grasland iedere vijf jaar ploegt. Er staat dus behoorlijk wat onkruid tussen de diverse soorten grassen. Voorlopig zit ploegen en opnieuw inzaaien er niet in. Wilma: “De koeien doen het goed op het gevarieerde menu en vinden het lekker.”

  • De vorige eigenaar had zijn melkquotum al lang geleden verkocht. Van Pinxteren vroeg eind 2009, dus vóór de koop, al quotum aan bij de Noorse staat. Dat verzoek werd afgewezen, omdat Maarten en Wilma toen nog geen eigenaar waren en een officieel bedrijfsplan ontbrak. Een behoorlijke tegenvaller, vooral omdat de verantwoordelijke bij het ministerie van landbouw had gezegd dat ‘geen eigenaar zijn’ geen enkele belemmering zou vormen.

  • De kunst is dan een nadeel om te buigen in een voordeel. Dat doet Wilma. “Er zijn meerdere manieren om met een boerderij een inkomen te verdienen dan met melken alleen. We gaan zoogkoeien houden en dat eerste jaar zonder quotum benutten om zoveel mogelijk te leren.” Op de foto de eerste Herefords van het bedrijf.

  • Ook besluiten de Nederlanders slachtvarkens te gaan houden. Slachterij Nortura levert de dieren wanneer ze 25 kilo wegen, na drie maanden gaan ze weer terug. Ze wegen dan gemiddeld 120 kilo (geslacht-gewicht 80 kilo). Per levering gaat het om 70 biggen die 15 ton krachtvoer verbruiken. Van Pinxteren heeft inmiddels drie leveringen gehad met een record van 200 biggen bij de laatste levering.

  • De netto-opbrengst per varken ligt rond €26,50, exclusief nabetaling slachterij en overheidssubsidie. Dat lijkt niet veel, maar Van Pinxteren hoeft er weinig voor te doen. Twee maal daags krachtvoer geven en wat mest schrapen. En de hekken weer aan elkaar binden, want de varkens maken alles los.

  • 29 maart 2011 wordt een tweede verzoek om quotum te mogen aankopen toegewezen. Maarten en Wilma kunnen quotum kopen van de staat voor 46 cent per liter. Ze mogen 150.000 liter kopen.

  • Jaarlijks mag een veehouder maximaal 30 procent van het eigen quotum van de staat bijkopen. Meestal wordt 1 à 2 procent toegewezen. Tel daarbij de 1 procent die alle melkveehouders cadeau hebben gekregen met daarbij 4 procent extra voor 2012, en er mag dit jaar 160.000 liter geleverd worden. De tank die hier geleverd wordt is van Tine en is in bruikleen.

  • De stal is met 32 koeplaatsen aan de krappe kant. Van Pinxteren bouwt vijf plaatsen bij door de stal te verbreden.

  • Met een huis in Nederland dat nog te koop staat en een lening voor de aankoop van het quotum is er geen ruimte om goede koeien te kopen. Dat worden afdankertjes van andere boeren, zoals deze koe met genaaide schede. De koe geeft nog prima melk.

  • Van een collega-boer die aan seizoensgebonden afkalving doet, kopen de Van Pinxterens een paar veelbelovende pinken aan die net buiten het seizoen (voor die boer) hun kalf gaan krijgen. “Wat een mazzel”, vindt Wilma. “Deze pinken krijgen half mei hun kalf, dus dat komt met de zomertoeslag op de melk mooi uit.”

  • Er staat een gemêleerd gezelschap op stal. Behalve de Herefords en het gangbare Noors Roodbont (NRF), staan er enkele Jerseys (Wilma’s passie) en een kruising Charolais-NRF.

  • Het eerste melkbriefje is dat van 3 juni 2011. Altijd een bijzonder moment. Van de grond af beginnen met merendeels afgedankte koeien valt niet mee. Maar het gaat de goede kant op. Binnen het jaar na de moeizame start gaat er om de dag al zo’n 850 liter naar de fabriek.

  • De Noorse winters duren gauw een half jaar. Zolang je kind bent, is het leven erg simpel. Veel sneeuw betekent veel pret.

  • Maar als volwassene moet je aan de bak. Iedere dag de oprit schuiven, anders haalt Tine de melk niet op. En zorgen dat het dak van de oude stal niet te zwaar belast wordt en instort. De oude stal renoveren is een van de vele projecten die de Van Pinxterens nog moeten uitvoeren.

  • De sneeuw die van het hoge gedeelte van de stal op het lager gelegen dak valt, zorgt ook voor genoeg werk.

  • De dooi zet in en enorme hoeveelheden sneeuw glijden van de daken. Een deel van de nok en de brandtrap op het dak van het woonhuis worden meegesleurd. Op zolder staan heel wat emmers om het regenwater op te vangen. Bij nadere inspectie blijkt het dak niet al te best meer te zijn. Het originele dak dat er onder zit, is compleet verrot. Dat betekent dat Maarten en Wilma de aankomende zomer het complete dak moeten vervangen.

  • ’s Winters is er tijd om de eigen gekapte bomen door de bandzaagmachine te halen.

  • In het voor- en najaar wordt het hout op lengte gezaagd en gekloofd.

  • Zo af en toe moet je even de zinnen verzetten en niet alleen maar werken. Voor Maarten betekent dat oude machines weer aan de praat zien te krijgen. Als dat dan lukt, betekent dat automatisch nieuw werk erbij. Deze bosmachine heeft hij voor een zacht prijsje gekocht. Het elektrische systeem was ontregeld. De machine kapt en kantelt de boom, zaagt hem af op de juiste lengte en ritst de takken eraf.

  • Binnen nu en een jaar moet er iets met de torensilo’s gebeuren. De silo’s zijn 6 meter diep en hebben elk een inhoud van 180 kuub. Beide zijn lek. Een optie is ze afzagen en een halve meter laten zakken. Dat gaat ten koste van de opslagcapaciteit. Nieuwbouw heeft de voorkeur. Op dit moment (mei 2012) zijn Maarten en Wilma nog druk aan het brainstormen.

  • Ook een zorgenkind is de oude grindgroeve op het terrein, die tot 2016 verhuurd is aan NCC Roads, de op een na grootste asfaltproducent van Noorwegen. Dat bedrijf heeft voor dit jaar geen opdrachten van de staat binnengehaald. Het is nu maar de vraag of NCC de grindgroeve gaat platgooien, zoals in het contract opgenomen is.

  • Om het quotum te vullen zonder voer te hoeven aankopen, is het noodzakelijk dat de grindgroeve weide wordt. Het stuk van 10 hectare ligt mooi dicht bij de boerderij. Van Pinxteren schat de kosten van het platgooien en het aanbrengen van een toplaag op anderhalve ton, wanneer een loonwerker het uitvoert.

  • Soms blijf je bezig. De beide jongveehokken hebben een planken vloer die direct na de overname vervangen is. Binnen het jaar is alles weer verrot. Met betonroosters ben je in een keer klaar, maar de vraag is of de balken onder de vloer wel sterk genoeg zijn. Zolang de ondernemers nog geen nieuwe stal bouwen, blijft het behelpen.

  • Ook enigszins behelpen is de halve hectare grond die Van Pinxteren in 2011 heeft ontgonnen en ingezaaid. Dit moet gezien worden als ‘warmlopen’ voor de 5,5 hectare die hij in mei heeft ontgonnen. Vorig jaar heeft hij gewerkt met een oude tweeschaarploeg, een oude eg en deze simpele maar doeltreffende afvlakconstructie.

  • Speciaal voor het ontginnen heeft Van Pinxteren deze 25 ton zware graafmachine gekocht. De machine mocht weg voor €9.250 (inclusief transport). De prijs was zo laag omdat zodra meer dan twee functies gebruikt worden, de motor uitvalt. Volgens de verkoper vertoont het hydraulische systeem mankementen.

  • Maarten vermoedde dat het waarschijnlijk alleen een kwestie was van het opnieuw afstellen van de brandstofpomp, maar dat was volgens de verkoper de reden niet. Gelukkig bleek dat wel het geval en was het na een paar uur werk voor elkaar. Nu alles weer werkt, is de graver minstens het dubbele waard.

  • Naast de dagelijkse routine van de stalwerkzaamheden en naast alle klussen en renovaties, hebben de Van Pinxterens gelukkig ook tijd voor een wandeling door de bergweide en genieten van het uitzicht op hun boerderij.

  • Genieten van de geboorte van een kalf in de weide.

  • Genieten van de schitterende natuur rondom het eigen meer.

  • Genieten van de kinderen die zich verwonderen over het stilstaande beekje en de smaak van bevroren water.

  • Samen het hooi binnen halen. Lees in ? de weblog van Vera Wijnveen hoe ze op dit bedrijf gekomen is.

Laatste reacties

  • boerke brabant

    petje af, wat een uitdaging en avontuur

  • farmer135

    mooie reportage ! heb je daar ook maanden dat het overdag niet licht wordt, of `s nachts niet donker ?

  • Vera Wijnveen

    Hallo Paul. In dit gedeelte van Noorwegen (70 km. boven Trondheim) wordt het afhankelijk van of het een zonnige of sombere winterdag is, tussen 16.00 en 17.00 donker. In de zomermaanden gaat de zon 's avonds laat onder... je kan soms om 23.00 nog de zon op de bovenkant van de bergen zien schijnen... maar donker wordt het 's nachts niet. Het blijft de hele nacht licht!

  • w1888

    mooie reportage.

  • Vera Wijnveen

    @Paul en w1888: bedankt voor het compliment :-)

  • agropak

    wat een avontuur hoop van harte dat je in de toekomst alle rekeningen kunt blijven betalen. Maar in ieder geval veel geluk voor julie en konders toegewenst
    arie maas
    kazachstan

  • Fosen

    Dank voor de wensen en complimenten!
    Arie, ik hoop dat alle agrariërs waar ook ter wereld, in de toekomst alle rekeningen kunnen blijven betalen.
    Op dit moment is het in Noorwegen zo slecht nog niet om te boeren.
    Belangrijk is om de landbouw als bedrijfstak aantrekkelijk te maken voor jongeren, zodat er genoeg jongeren zijn die een boerderij over willen nemen.
    Daar hoort een inkomen bij wat in relatie staat tot het aantal gewerkte uren.
    Dat is nu bij lange na niet het geval en veel boeren stoppen in Noorwegen.

  • Fosen

    Wij hebben juist de keus gemaakt om hier te beginnen.
    Ik maak me geen zorgen over het betalen van de rekeningen, we proberen de kosten zoveel mogelijk in de hand te houden.
    Wat me wel zorgen baart is dat de gemeenten in de buurt o.a. praten over neerleggen van een aantal scholen. De oudste gaat na de zomervakantie voor het eerst naar school en dat is een enkele reis van 22 kilometer. De school heeft 13 leerlingen verdeelt over klas 1 t.m. 7.
    Wordt deze school gesloten dan moeten mijn kinderen 45 km. met de bus....
    Zolang de Noorse overheid het werken in de landbouw niet aantrekkelijker maakt, dan zal ook hier het 'platteland' gaan ontvolken.
    Met alle gevolgen van dien, want er hangt veel meer vast aan de landbouw.
    Wij als boeren zorgen voor veel werkgelegenheid, denk aan de toeleverende bedrijven, aan de verwerkende bedrijven, maar ook aan de toeristen sector.
    Bewerken wij het land niet, dan groeit Noorwegen dicht en is het lang niet zo aantrekkelijk meer als vakantie land.

    Groeten,
    Wilma

  • sjaakbea

    Mooie reportage.
    Ontzettend knap om zo te beginnen en je te behelpen met de mogelijkheden die er zijn.

    Veel geluk en succes daar.

    Sjaak

  • jan007

    Mooie reportage !Meevallers komen tegenslagen gaan maar doorzetters blijven altijd bestaan.
    Veel succes met het opbouwen van jullie leven in Noorwegen

  • hollandhoeve

    Maarten en Wilma
    onze complimenten voor jullie dappere uitdaging.
    veel succes toegewenst
    gr Jan en Joke uit Twisk

  • Moha

    Hoi Wilma en Maarten
    Leuke rapportage van Vera. Petje af voor jullie werk.
    Bonde i Norge er ikkje bare bare.. Druk bezig met maaien, neem ik aan.
    groetjes Monique

  • Farm1110

    Ganz ganz grossen respekt vor euch !!!kämpft weiter ! bei uns gibt es auf platt einen spruch 'de anhouder wint'
    Grüsse hüb

  • jaco

    Hoi Wilma en Maarten,
    Met plezier de rapportage gelezen.Wat een onderneming zeg.
    Maar als ik nog jong was ging ik ook boeren in Noorwegen.Is daar ook zo,n strenge regel geving of heb je daar meer vrijheid?
    Groet van Corrie

  • Fosen

    Dank voor de leuke reakties en oppeppers :-)
    Dat hebben we wel nodig af en toe.

    Op dit moment zijn we nog niet aan het maaien, we wonen in een klein gebiedje wat ieder jaar net een 2 weken later voorjaar heeft dan een 20 kilometer zuidelijker of noordelijker.
    Aan de oogst machines wordt nu de laatste hand gelegd zodat we als het nodig is en als het weer een beetje meezit, meteen kunnen beginnen met maaien.

    Ook in Noorwegen worden de regels steeds wat strenger en op veel gebieden zijn de regels gelijk aan de Europese.

    Groeten,
    Wilma

  • WilcoPostmus

    Hallo,

    Een mooie reportage.
    Ik was eigenlijk wel benieuwd hoeveel koeien er op dit moment aan de melk zijn. want als jullie nu al op 425 kg melk per dag zitten kan dat met 20 melkkoeien erg netjes zijn.

    Kunnen jullie daar ook redelijk voer winnen? En hoeveel snedes denken jullie in 1 jaar binnen te kunnen halen? Of moeten jullie waarschijnlijk nog voer aankopen.

    Veel succes en plezier daar.

    Groeten Wilco

  • Fosen

    Dank, Wilco!

    Op dit moment melk ik 27 koeien en gaat er om de dag net geen 1200 liter naar de fabriek. Daarnaast krijgen 8 kalveren volop melk wat neerkomt op nog eens 96 liter melk in de 2 dagen. Dagproductie is dus om en nabij de 650 liter.

    Per jaar halen we 2 snedes gras binnen, een goede 1e snee en een mindere 2e snee, uiteraard mede afhankelijk van het weer.
    We hebben zelf slechts 8,5 ha maaibaar grasland en huren daarbij vanaf dit jaar 5,3 ha, bij elkaar 13,8 ha wat te weinig is om in het wintervoer te kunnen voorzien.
    Mede hierdoor hebben we van gemeente/provincie toestemming gekregen om 5,2 ha bos/heide/veen grond te ontginnen, waar momenteel volop aan gewerkt wordt.
    Ook hopen we binnen een paar jaar de grindgroeve weer terug te krijgen als een blok van bijna 10 ha maaibaar grasland, maar dat is nog even afwachten.

    Groeten,
    Wilma

  • ian1995

    Hoi,

    super leuke reportage om te lezen, ik wil zelf ook een bedrijf overnemen in Noorwegen. ik heb thuis zelf geen bedrijf. Ik ben na dit jaar klaar met mijn studie veehouderij MBO-4.
    ik ben benieuwd hoe de kansen voor mij liggen om in Noorwegen een bedrijf over te nemen.
    hebben jullie daar een idee van??

    Groeten Ian

Laad alle reacties (14)

Of registreer je om te kunnen reageren.