Rundveehouderij

Foto & video 1409 x bekeken

Succesvolle kavelruil Epe-Vaassen

In de Gelderse regio Epe-Vaassen is in de afgelopen tien jaar 1.130 hectare land vrijwillig geruild. Een beeld van de streek die begrensd wordt door de Veluwe, de Gelderse IJssel en Apeldoorn-Noord.

Foto

  • Een kenmerkend beeld van de regio Epe-Vaassen: slingerende wegen, water en koeien. Dit is een echte melkveeregio. Nadat eerdere plannen voor kavelruil nooit helemaal van de grond kwamen, werd na de MKZ in 2001 een nieuwe start gemaakt. Sindsdien passeerden 50 ruilaktes bij de notaris. Daar waren 429 deelnemers bij betrokken, waarvan het gros veehouder. Samen ruilden ze op vrijwillige basis meer dan dan 100 hectare per jaar.
    Foto: Ronald Hissink, tekst: Theo Brummelaar

  • Dit bordje komt overal voor in deze streek: pas op voor overstekende koeien. Ondanks de succesvolle kavelruil is het gebied nog altijd versnipperd. Boeren hebben veel veldkavels. Van een puzzel met eindeloos veel stukjes is het nu een meer overzichtelijke lappendeken.

  • De melkveebedrijven in deze streek zijn over het algemeen kleiner dan het landelijk gemiddelde. Dat levert soms ‘ouderwetse’ plaatjes op. De meeste veehouders hebben tussen de 50 en 65 melkkoeien. Er zijn een paar uitzonderingen. Maar bedrijven met 200 melkkoeien vallen hier echt op.

  • Het gebied waar kavels geruild zijn, telt 10.000 hectare cultuurgrond. Aan de westkant wordt deze regio begrensd door de Veluwe. Natuur en boerenland komen allebei veel voor in Epe-Vaassen; vaak ook naast elkaar.

  • Aan de oostkant vormt de Gelderse IJssel de grens.

  • De oprukkende stad duidelijk in beeld. Aan de zuidkant wordt de streek begrensd door Apeldoorn-Noord. Hier zijn ook lappen grond bestemd voor fietspaden en wandelroutes.

  • Jacob Keizer heeft in Emst een kalver- en paardenopfokbedrijf. Dat telt twee locaties, op korte afstand van elkaar. Keizer deed in de loop der jaren aan vijf ruilen mee. “Ruilverkaveling was voor mij het middel om te kunnen groeien.” Dat is ook gelukt. Toen Keizer in 1984 zijn bedrijf begon, had hij drie verschillende kavels van samen 6 hectare. Anno 2012 heeft hij twee huiskavels (30 en 6 hectare) en nog eens vijf veldkavels van samen 70 hectare. Keizer: “Dat lijkt voor een buitenstander nog steeds enorm versnipperd. Maar het is gewoon typerend voor deze regio.”

  • Een overzicht van de kalverstal van Keizer. De (vlees-)kalverhouderij is de laatste jaren in deze streek in opmars. Provincie Gelderland heeft in 2009 het gebied tussen Beemte en Vaassen aangewezen als LOG (Landbouw Ontwikkelingsgebied. Volgens kavelcoördinator Otto Hofenk zijn er de laatste tien jaar zo’n 15.000 kalverplaatsen in Epe-Vaassen bijgekomen. Jacob Keizer houdt overigens al sinds 1984 kalveren.

  • De paarden van Keizer. Door de groei van zijn opfokbedrijf had hij steeds meer land nodig. Hij handelde dan ook proactief: “Ik belde zelf de kavelcoördinator als ik kansen zag. Voor ruilverkaveling heb je anderen nodig, maar je moet wel zelf initiatief tonen en oplossingen proberen te vinden.” Omdat groei voor Keizer centraal staat, hecht hij ook minder aan bepaalde percelen. “Ik denk economisch en houd me niet te veel vast aan wat ik heb.”

  • In het zuidoosten van het gebied was de ontsluiting lange tijd miserabel. Voordat geruild kon worden, moest dat eerst opgelost worden. Stichting Bevordering Kavelruil kaartte het probleem met succes aan bij provincie Gelderland. Met provinciegeld en een deel van een beschikbaar MKZ-potje verbeterden de verschillende gemeentes uiteindelijk 16 kilometer weg. De eerste 640 meter lange weg (De Gaete, zie foto) knapte de stichting echter zelf met dit geld op. Die wordt nu ook veel door fietsers gebruikt. Maar hier dus even niet …

  • Een ander kenmerkend beeld van de streek: de wetering die door het landschap slingert.

  • Koeien en water: een telkens terugkerend beeld in Epe-Vaassen.

  • Gerrit van Niersen heeft in Epe een veebedrijf met 55 melkkoeien, 60 stuks jongvee en 36 hectare land (waarvan 4 pacht). Hij deed aan twee ruilingen mee. Tijdens de eerste bracht hij 2, 35 hectare veldkavel en wat geld in en kreeg hij er 3,6 hectare huiskavel voor terug. Een mooie vooruitgang. De tweede ruiling was ook vrijwillig, maar enigszins tegen zijn zin: “Het waterschap wilde 1,45 hectare van mijn huiskavel. Daar had ik niet direct oren naar. Maar ik was ook een beetje huiverig voor de mogelijke gevolgen van een overheidsinstantie die zijn en grond niet krijgt.”

  • Statige herenboerderijen komen in Epe-Vaassen zeker ook voor.

  • Maar het landschap heeft meer verrassingen.

  • Joan Veldwijk zit samen met zijn broer Jeroen in maatschap. Hun bedrijf in Nijbroek bestaat uit twee locaties en telt 900 vleeskalveren, 90 melkkoeien, 50 stuks jongvee en ruim 55 hectare land. De maatschap deed begin 2012 mee aan één grote, vrijwillige kavelruil. “Die bestond uit twee delen, grond in eigendom en in pacht, maar ons huiskavel nam toe van 34 tot 40 hectare. Een aanzienlijke verbetering.”

  • De kerk in Nijbroek. De sociale binding in deze streek is sterk, zeker ook kerkelijk. De afgelopen tien jaar zijn, net als in de rest van het land, veel boeren gestopt. Maar vertrekken deden ze niet vaak. Slechts vier melkveehouders zijn in deze periode verhuisd.

  • Onmiskenbaar ook onderdeel van de geschiedenis van deze regio: de MKZ in 2001. Het MKZ-monument staat naast de kerk van Nijbroek. In Boerderij staat op dinsdag 16 oktober een uitgebreide streekreportage over de kavelruil in Epe-Vaassen.

Of registreer je om te kunnen reageren.