Rundveehouderij

Foto & video 781 x bekeken 1 reactie

Familiebedrijf in ere houden

De Noorse boeren Lars en Sigrunn Åsen-Taugbøl vinden het voortzetten van een traditie belangrijker dan geld verdienen.

Foto

  • Geld verdienen is niet voor elke boer het belangrijkste. Er zijn ook boeren bij wie voortzetten van een traditie en het in ere houden van het familiebedrijf hoger in het vaandel staat dan geld verdienen. Zulke boeren zijn Lars en Sigrunn Åsen-Taugbøl. Ze wonen in Vingelsåsen, gemeente Tolga, Noorwegen. De boerderij staat op 620 meter boven zeeniveau.

    Tekst en foto's: Remco en Eleonie Pijl.

  • Lars en Sigrun melken gemiddeld 20 koeien. De koeien staan de hele winter op stal, van oktober tot en met mei.

  • Het melken gebeurt op de grup, dus met losse melkstellen. De dieren kalven allemaal omstreeks dezelfde herfstperiode (september tot november) af. Dit geconcentreerd afkalven passen veel Noorse bedrijven toe. Zo kunnen ze werkzaamheden als het in de gaten houden van tochtigheid, verzorgen van kleine kalveren clusteren en hebben ze in de zomer de handen vrij voor het landwerk en andere klussen.

  • Wanneer de lente eenmaal invalt, eind mei, gaat het heel hard. Een lange lente van enkele maanden is in dit oostelijke gebied van Noorwegen zeldzaam. De lente is meer een bruisende tijd, waarin alles in een week of drie volledig tot leven komt en bloemen heel snel na het smelten van de sneeuw tevoorschijn komen.

  • Wanneer de sneeuw van de thuiskavel gesmolten is, kunnen de koeien overdag naar buiten. De dieren lopen ongeveer een week buiten op de thuiskavel, om een beetje conditie op te bouwen. Op de achtergrond staan twee zogenoemde stabburs, die van oudsher gebruikt worden om het eten in op te slaan. Koel en droog ligt hier de wintervoorraad voor de hele familie. Tegenwoordig zijn veel stabburs omgebouwd tot kleine slaapverblijven. Ook worden ze gebruikt voor opslag.

  • Als alle koeien droog staan, verhuist de familie Åsen ze van het hoofdverblijf naar de ‘seter’, de bergboerderij op hemelsbreed 5 kilometer afstand. Dit verhuizen gaat nog op de traditionele manier: wandelend over de weg en door de bossen met een groep drijvers.

  • Op de kavels rondom deze bergboerderij grazen de koeien het gehele zomerseizoen.

  • Het seter-leven heeft een lange traditie in Noorwegen. De koeien grazen buiten en de familie leeft ook even helemaal afgesloten van de buitenwereld. Veel Noren koesteren dit soort momenten. Op de seter is geen elektriciteit, stromend water of riool, maar de bewoners nemen deze ‘ongemakken’ voor lief voor de ultieme natuurervaringen en authentieke ‘tijd voor elkaar’.

  • Deze boerderij heeft twee seters, van oudsher één voor het voorjaar en één voor de late zomer/herfst. Tot 100 jaar geleden vond juist op de seters de melkproductie plaats, in verband met de voervoorziening. In de zomer lieten boeren hun vee volop grazen in de buitengebieden (Utmarksbeite) en molken ze de koeien (met de hand). Sommige boerderijen hadden wel vier tot vijf seters in gebruik. Momenteel subsidieert de overheid dit grazen in de zomer.

  • De herfstseter wordt niet meer gebruikt als bedrijfslocatie. De huisjes worden verhuurd als vakantiehuis en jachthut.

  • De jacht is op het Noorse platteland springlevend, elke herfst gaan meerdere liefhebbers op jacht. Ook familie Åsen jaagt graag. De afstanden in het Nationaal Park Forollhogna, waar de seters gesitueerd zijn, zijn echter zo groot dat jagers niet elke avond naar huis gaan. De jachthut en de seter worden in deze periode dus volop verhuurd.

  • Wanneer de herfst begint, keren de dieren terug naar de stal. Ook dit gaat weer wandelend. De herfst is een prachtige periode in dit gebied met veel verkleuring in de natuur.

  • Als in oktober de koeien afkalven, houdt de familie alle kalveren aan: de vaarzen voor nieuwe melkproductie, de stierkalveren voor de vleesopfok. Ook dit is traditioneel in Noorwegen, en het NRF-ras geeft geschikte dubbeldoelkoeien voor dit klimaat: een gedrongen koe met goede weerstand, een goede productie op relatief arm voer en een redelijk vleespercentage. De vleesstieren staan in dezelfde stal als de melkkoeien en de vaarskalveren. Zo staat alles onder één dak.

  • Het bedrijf Utistu Åsen heeft 19 hectare grasland. Er zijn geen vlakke percelen, de grond is behoorlijk schuingelegen. De veehouders verbouwen timoteegras, dat in de zomer twee keer gemaaid kan worden. Het gras wordt ingekuild in hoge ronde grassilo’s. Het maaitijdstip is erg belangrijk, timoteegras moet net vóór de bloei gemaaid te worden voor de hoogste smakelijkheid en opbrengst.
    Åsen haalt het gras twee keer per dag met een grote grijper uit de silo’s, waarna hij het losgewoeld in de kleine voerwagen over het voerpad verdeelt.

  • In de tijd dat de koeien droog staan, is er tijd voor andere zaken. Zo zet de plaatselijke jeugdvereniging het materieel van familie Åsen jaarlijks in bij het aardappelproject.

  • Naast de 19 hectare grasland, heeft familie Åsen 200 hectare productiebos. Op deze bospercelen staat hoofdzakelijk grove den. Vooral het 200 tot 300 jaar oude dennenhout wordt populairder door zijn duurzame kwaliteit en ‘natuurlijke impregnatie’. Met dit superharde hout worden tegenwoordig zelfs weer replica’s van Vikingschepen gemaakt.

  • Niet alleen op het eigen bedrijf vindt de familie het belangrijk om tradities in ere te houden. Ook aan de cultuur en historie van de omgeving draagt ze een steentje bij. Afgelopen jaar is de tarwemolen totaal gerenoveerd.

  • Met vereende krachten is de oude molen afgebroken. Nu verrijst langzaam maar zeker de nieuwe molen naast het stromende water. Ook hiervoor wordt het keiharde furuhout (grove den) gebruikt. Het dak is bedekt met aarde en zal de komende jaren begroeien met gras, mos en dergelijke. Binnen ligt een nieuwe molensteen.

  • Op het hoofdverblijf van de boerderij staat naast het woonhuis en de stal nog een derde vakantiewoning. Deze woning is, in tegenstelling tot de seters, wel voorzien van elektriciteit en water, en geschikt voor groepen tot 10 personen. Dit soort vakantiewoningen zijn bij Noren vooral populair in de Paasperiode. In deze periode houden veel Noren in familieverband een ski- of langlaufvakantie in het berggebied. In de zomer verblijven Duitse, Noorse of Nederlandse gasten in de vakantiewoning.

  • In de winter kunnen alleen ervaren skiërs proberen een tocht richting de seters te maken. Met de auto zijn die dan namelijk niet meer bereikbaar.

  • Kijk voor meer informatie op de website van Utistu Aasen.

Eén reactie

  • no-profile-image

    Sjaak Mocking

    He Elonie. Leuk gebracht en mooi foto's. Nog nieuws bij jullie in Tolga?.

Of registreer je om te kunnen reageren.