Rundveehouderij

Foto & video 4366 x bekeken 4 reacties

Rubber als naadloos dek in ligboxen

Koos Vos bouwt een nieuwe stal met een aantal interessante eigen vindingen, waaronder een unieke boxbedekking: ter plekke aangebracht rubber. Het idee deed Vos op in een speeltuin.

Foto

  • Koos Vos (34) heeft in maatschap met zijn vader Lammert (60) en moeder Tibina (56) een melkveebedrijf in Tweede Exloërmond (Dr). Het bedrijf telt 135 melkkoeien en 130 stuks jongvee. De meeste stierkalveren blijven op het bedrijf; Vos houdt ook 100 vleesstieren. Het melkquotum bedraagt 1 miljoen kilo melk. De productie ligt op 7.536 kilo melk met 4,50 % vet en 3,58 % eiwit.
    Bij het bedrijf hoort 100 hectare grond. Hiervan is 56 hectare gras en 23 hectare maisland. Ook is 21 hectare verhuurd.

    Foto's: Jan Sibon en Alwin de Haas, tekst: Jacco Keuper.

  • De oude ligboxenstal is tot op de draad versleten. Daarom bouwt Vos een nieuwe stal met een capaciteit van 300 melkkoeien en bijbehorend jongvee. Hierin zitten een aantal eigen vindingen. Het is de eerste stal in Nederland die is voorzien van een rubberen gietvloer in de ligboxen en afzonderingsruimtes.

  • Rubber als kant-en-klare mat in ligboxen is bekend, maar bij Vos wordt het ter plekke aangebracht. Nadat de betonnen ondergrond is gestraald en schoongeveegd of -geblazen, wordt deze voorzien van hechtmiddel. Waar lijm zit hecht zich straks rubber. Om mooie rechte lijnen te krijgen worden de begrenzingen vooraf gevormd door de randen af te plakken met tape.

  • De stroperige vloeistof wordt met een gladspaan en een vloerentrekker gelijkmatig verdeeld.

  • Veehouder Vos springt zelf bij met het aanleggen van de boxbedekking. Met de heftruck rijdt hij grote bigbags met rubbergranulaat boven de stortbak van een stationaire menger.

  • De stationaire menger mengt de rubberschilfers met een polyurethaanlijm. Dit bindmiddel blijft na droging flexibel. Via een vijzel wordt het kleverige goedje in de bak van de minishovel gestort.

  • Met de minishovel transporteert Vos het toekomstige ligbed door de stal. Hij kiept de bak leeg op de plek waar de boxbedekking moet komen.

  • De rubberlaag wordt aangebracht met een kleine asfalteermachine. Het rupsvoertuig schuift langzaam een kleine voorraad rubber voor zich uit.

  • Een heen-en-weer bewegende gladspaan achter de machine zorgt voor een gelijkmatig gevulde laag. Bovendien zorgt de machine voor verdichting en werkt hij de laag, die van boven glad is, af. De dikte van de rubberlaag is instelbaar. Voor ligboxen houdt leverancier Check Infra een dikte van 6 centimeter aan.

  • Het bouwteam werkt kanten en naden voortvarend met de hand bij.

  • De machine laat hier en daar open stukjes achter. Daarom wordt het boxdek afgewalst met een elektrisch verwarmde handwals.

  • Het is wel secuur werken. Als met het rubbermengsel geknoeid wordt, zit het op de ondergrond vast. De mestgangen achter de boxen zijn afgedekt om te voorkomen dat het zwarte goedje zich op de stalvloer hecht.

  • Een detailopname van het basismateriaal: rubbergranulaat. Het materiaal, de lijn en de open structuur geven het een unieke verende werking. Zowel voor het comfort als de grip is deze demping belangrijk.

  • Als de rubberlaag na twee tot drie dagen is uitgehard, wordt het boxdek voorzien van een coating. Deze deklaag maakt de mat vloeistofdicht. Er mag geen vuil en urine in de poreuze laag komen, anders verliest deze niet alleen zijn werking maar wordt hij ook van binnenuit opgevreten.

  • De stal biedt plaats aan 300 koeien met bijbehorend jongvee. Maar liefst 50 ton rubber en ettelijke tonnen lijm en coating vormen samen 1.750 vierkante meter ligbed.

  • Het rubber is afkomstig van vermalen oude banden. Iedereen die wel eens een trekkerband heeft vernieuwd, weet dat je bij de afvoer ervan een flinke verwijderingsbijdrage moet betalen. Wie daardoor denkt dat Check Infra als hergebruiker op een goudmijn zit, heeft het mis. Eigenaar Colin Hogen Esch: ,,Was het maar waar. Er is een groot tekort aan dit materiaal, dat ook onder sportvelden wordt gebruikt.”

  • Bij voldoende vierkante meters (meer dan 50 boxen) ligt de richtprijs volgens Check Infra op €55 per vierkante meter. Dat komt overeen met circa €120 per ligbox en is dus vergelijkbaar met die van koematrassen. Het boxdek in bestaande stallen renoveren kan ook. Dan is de prijs wel afhankelijk van de hoeveelheid voorbereidende werkzaamheden en eventuele obstakels. Vanwege de beperkte hoogte kunnen toepassingen onder ligboxen alleen met een kleinere machine of handmatig worden aangebracht.

  • De vloerbedekking is naadloos in elke lengte en breedte leverbaar. Daarom komt ook in de afkalfstal en in de ziekenstal rubber op de vloer. Vos wil in deze ruimtes geen strooisel meer gebruiken. Uitmesten gebeurt daar straks met de waterslang.

  • De vloer ligt op afschot naar achter. Achterin de stal is een gleuf met daaronder een pvc-buis van 20 centimeter dik. Met een grote waterslang en krachtige waterstraal wil Vos de vloer schoonspoelen. Het vuile water gaat via de goot de mestkelder in.

  • Het ter plekke aangebrachte rubber is niet de enige eigen vinding in de stal. Ook het dakontwerp is van eigen hand. Vos verwacht dat de nokconstructie met een verhoogde punt in het centrale deel van het dak nog meer trek in de stal geeft. Lammert Vos heeft dergelijke bouw gezien in een restaurant in Costa Rica.

  • De complete zijgevel is open, evenals de verhoging bovenin. De openingen zijn af te dichten met zeil. Bij de ventilatie onder rollen de zeilen van onderaf op. De afdichting boven werkt vanuit het midden. ,,Dat systeem is robuuster. Het wil hier nog wel eens waaien”, zegt Koos Vos droogjes, terwijl hij met een zwaaiende arm wijst naar het weidse open veld achter hem.

  • Vanaf de grond lijken de openingen boven niet groot. Maar dit is gezichtsbedrog, want de openingen zijn 2 meter hoog. Wie goed oplet, ziet dat de bouwvakkers zich moeten uitrekken om de bevestigingen van het doek te monteren.

  • Opvallend is dat Vos niet alleen de gigantische oppervlakte in de zijgevel als luchtinlaat kan gebruiken, maar dat hij ook ventilatiedoek in beide kopgevels heeft laten monteren. Deze zijn aan afzonderlijke windmeters gekoppeld. Vos: ,,We komen vanuit een zeer bedompte stal. Ik wil volop kunnen ventileren.”

  • Het is mode om boxeinden af te schuinen, zodat er zicht is op het vee. Vos heeft hier bewust niet voor gekozen. Hij heeft grote waterbakken ontworpen en laten maken. ,,Anders reiken de koeien er vanuit de box naar en versmeren ze de eerste box. Bovendien kunnen aan rechte kanten hekken draaien.”

  • Bouwvakkers storten de muur die de voer- en mestgang scheidt. Daarboven komt straks geen voerhek maar een nekbuis. ,,Ik wil automatisch gaan voeren en dan is dat veiliger. Koeien hoeven dan niet per se naar achter, maar kunnen ook zijwaarts weg.”

  • De rail is gemaakt voor een MixMeister 3000 van Wasserbauer. Maar het is nog niet zeker dat het dit Oostenrijkse fabrikaat wordt, een Rovibec en DeLaval passen er ook aan. Vos heeft de voerrobot nog niet aangeschaft omdat hij de standaard voerkeukens niet goed genoeg vindt. Hij heeft zelf een ontwerp gemaakt dat nu bij een constructiebedrijf ligt. Daarnaast heeft Vos bewust voor een brede voergang gekozen. ,,Dan kan ik er altijd nog met een mengwagen door. Maar nog belangrijker: dan blazen de koeien elkaar niet in het gezicht. Ik wil de koeien niet zo dicht bij elkaar hebben. Anders hoef je ook niet zo veel te ventileren.”

  • Boven de plek waar straks de eenlingboxen voor de kalveren komen zit een uitzonderlijk zwaar uitgevoerd dak. Dat is omdat Vos volle melk via een drinkautomaat aan de kalveren gaat verstrekken. De melk wordt opgeslagen in een tank boven de kalverafdeling.

  • Het kantoor en de machinekamer van de melkrobots zitten op een soortgelijke zolder boven het melkeiland. Deze ruimte van geisoleerde panelen is eenvoudig en goedkoop te realiseren. Koos Vos: ,,Vanuit het kantoor heb ik overzicht over de stal. Met de machineruimte op hoogte hoef ik niet meer met reinigingsmiddel tussen de koeien door. Ik zet het nu zo met een pallet tegelijk op de zolder en kan het met een pompwagen tot op de plek waar het nodig is brengen.”

  • Ook niet conventioneel: alle koeien komen straks in één grote groep die door vier Lely A4-melkrobots in een lijnopstelling worden gemolken. Dit doet Vos om het koeverkeer echt vrij te maken. ,,Ik heb eens een tijdje staan kijken in een supermarkt; wat doen vrouwen daar? Zij rollen hun volle winkelkar naar de kassa met de kortste wachtrij. Koeien hebben ook een hekel aan wachten. Dit verhoogt het aantal melkingen.”

  • Een tweede reden voor deze opstelling is dat hij zelf ook een hekel aan wachten heeft. Het begeleiden van attentiekoeien kost hierdoor veel minder arbeid. Hij legt een volgende eigen vinding uit: ,,We gaan attentiekoeien eenvoudig opsluiten achter automatische optrekhekken. Zodra de laatste attentiekoe erdoor gaat, geeft de melkrobot een seintje dat de aanvoerroute weer vrijgegeven kan worden. De hekken worden vervolgens opgetrokken, terwijl ik allang weer binnen aan de koffie zit.”

  • De stal is voorzien van een dichte vloer. Het is de Welzijnsvloer W4 van HCI in Hengelo (Gld.). Hierbij wordt de mest afgestort in sleuven tussen de betonplaten. Rubberflappen voorkomen dat ammoniak uit de onderliggende mestkelder kan ontsnappen. In totaal kan Vos onder de stal 10.000 kuub mest bergen. ,,Met deze vloer is de ammoniakuitstoot slechts de helft van die in de wei; nog geen 6 kilo per dier per jaar”, aldus Vos.

  • Maar met zo’n afgesloten ruimte kun je veel meer leuke dingen doen. Aangezien de brandweercommandant van Tweede Exloërmond Joop Robertus van het gelijknamige mechanisatiebedrijf is, is het niet verbazingwekkend dat Vos benaderd is door de plaatselijke vrijwillige brandweer voor een oefening. De spuitgasten moesten zoeken naar slachtoffers van een explosie. Voor die gelegenheid was de nieuwe mestkelder vol rook gezet.
    Wie nóg meer foto’s van deze stal of de brandweeroefening wil zien, kan terecht op de website van Alwin de Haas. De buurjongen van Vos volgt de bouw op de voet.



    Op vrijdag 13 mei 2011 is er een open dag

Laatste reacties

  • no-profile-image

    boerke

    Prachtige stal, goed over nagedacht. Maar ook nagedacht over de kostprijs per liter melk ?

  • no-profile-image

    Frank van Dasselaar

    Goedendag familie Vos.

    ik had een vraag: Wat is nou precies het grote voordeel van dit rubber tov. koematrassen? De levensduur, kale hakken?

    ik hoor het graag.

  • no-profile-image

    HenkJan

    Komt er nog een opendag daar?

  • no-profile-image

    Anna

    Prachtig is oe stal geworden, heel anders dan ik hem vorige keer zag. Heb nog een boel foto's van toen! Dus als je ze wilt hebben doe gewoon een berichtje naar ons. Dan zet ik ze op CD. Succes met boeren ... groetjes uut Berkelland

Of registreer je om te kunnen reageren.