Rundveehouderij

Foto & video 2358 x bekeken

Comfortabele stal met weinig gebreken

Gebroeders Van Rooijen bouwden een stal waarin zowel zij als de koeien het goed hebben. Ruim twee jaar na de ingebruikname zijn het slechts details die niet bevallen of zijn aangepast.

Foto

  • Wim (50), Agnita (45), Henk (46) en Marleen (41) van Rooijen houden 150 melkkoeien en 100 stuks jongvee op twee locaties in Ospel (L.). Ze bewerken 60 hectare, waarvan 55 hectare eigendom. Hiervan is 42 hectare grasland en 18 hectare maisland. De 305 dagenproductie ligt op 10.143 kilo melk met 4,21 procent vet en 3,43 procent eiwit. Daarnaast rijden de broers mest uit in loonwerk en kuilen ze in voor derden. De Van Rooijens bouwden in 2008 een nieuwe stal voor 240 koeien met melk- en voerrobots. Boerderij volgde destijds de bouw en is benieuwd hoe de stal bevalt.



    Foto’s: Henk Riswick, tekst: Jacco Keuper

  • Makkelijk werken en hoog koecomfort zijn de uitgangspunten die Wim en Henk van Rooijen centraal stelden bij het ontwerp van de nieuwe ligboxenstal die zij nu twee jaar in gebruik hebben. Deze doelen blijken goed te halen in het zwaar geautomatiseerde onderkomen. Slechts enkele details kunnen achteraf beter of zijn inmiddels aangepast.

  • De keuze van het juiste type ligbox vonden de broers moeilijker dan het kiezen van de automatisering. Wim van Rooijen: ,,De voorwaarde die we stelden was dat de koe geen ijzer mag raken als ze ligt. Dan sturen boxen, maar hinderen ze niet.” Aan het vuil op de boxen is te zien dat dit gelukt is. Het ijzer is bijna nergens schoon geschuurd. De ligboxen bevallen dan ook uitstekend.

  • Vanwege het dierenwelzijn kozen de broers bewust voor diepstrooisel. De ondernemers accepteren hier wat meer werk ten gunste van het koecomfort. Niet dat het dagelijkse werk meer is, want ook dan zou de veehouder de boxen twee keer daags uitkrabben. Wel is het vullen van de boxen meer werk. In de oude voermengwagen worden stro, kalk en water gemengd tot een homogene boxvulling. Het water wordt toegevoegd voor het gewicht, anders krabben de koeien de boxvulling er te snel uit.

  • Zowel de klauwen als de algehele gezondheid zijn vooruitgegaan sinds de overstap naar de nieuwe stal.

  • Ook over de loopbrug zijn de ondernemers zeer te spreken. Wim van Rooijen controleert zijn vee vanaf de brug zonder de dieren te storen in hun gedrag. ,,Vroeger zag je alleen de achterpoten en de uier tijdens het melken, nu zien we het hele dier.”

  • Een opvallende waarneming die hij daarbij deed is dat sterke koeien zich altijd dicht bij de robot, het voerhek en de grote waterbak begeven. De ranglagere moeten meer naar de uithoeken.

  • De ondernemers werken niet met productiegroepen, maar met drie stabiele groepen. Na het afkalven, in zeer ruime strohokken, komt een koe in de groep waar plek is en blijft daar de hele lactatie. Het systeem bevalt goed. ,,Doordat we niet schuiven met dieren is er veel rust in de stal.”

  • Om makkelijk te kunnen werken, hebben de broers flink geautomatiseerd. De koeien worden dan ook door een robot gemolken. Er zijn momenteel drie robots actief. In de tweede robotruimte is nog plaats voor een vierde.

  • Tijdens de bouw hadden de broers de definitieve keuze voor een merk nog niet gemaakt. Omdat DeLaval meer ruimte nodig heeft dan Lely, is bij het ontwerp van de robotruimtes van die grotere afmetingen uitgegaan. Vanwege het vrije koeverkeer, het feit dat de koe ook in de melkbox niet opgedrukt wordt door een mestgoot en met een borstel wordt voorbehandeld, kozen de broers voor uiteindelijk voor Lely. Hierdoor zit er veel ruimte tussen beide melkrobots in de robotruimte. ,,Dat is nu een voordeel, omdat we geregeld bezoekers te gast hebben.”

  • Door de melkrobot keert de burenhulp weer terug op het platteland. In de omgeving zitten meer veehouders die met een roodkleurige robot melken. Zij beschikken dus over dezelfde specifieke kennis. Terwijl bedrijfsverzorging het gewone werk doet tijdens afwezigheid, nemen de boeren van elkaar de dagelijkse werkzaamheden rond het melken over en verhelpen ze storingen.

  • De tekenaar heeft het dak van de robotruimtes, midden in de open stal, gelijkgehouden aan de hoogte van de loopbrug. De ruimtes zijn daardoor zo hoog dat de weegvloer van de robots gemakkelijk bevriest. Dan ligt de robot stil, want die heeft de gewichtsverplaatsing nodig voor de positionering van de arm. In de winter zijn de openingen deels afgedekt met zeil, zodat de warmte binnen blijft. Omdat het oog ook wat wil, hebben de ondernemers het materiaal voor een definitieve oplossing al besteld. Er komt een damwandplaat in die eenvoudig te verwijderen is om de ruimte in de zomer wel goed vliegenvrij te houden.

  • De melk gaat in een staande melktank naast de stal. Het was een van de eerste tanks van dit type in Nederland. Het was daarom een puzzel om de koof goed passend tegen de tank te krijgen. Om deze waterdicht te krijgen, is uiteindelijk een extra rand om de tank geklemd en zijn kieren afgekit.

  • De compressor staat eigenlijk te warm. Het apparaat moet drie melkrobots van perslucht voorzien en springt daardoor geregeld aan. Het heeft na ruim twee jaar al 11.000 draaiuren op de teller. De plek achter in de machinekamer blijkt niet heel handig. In de zomer staat er een airco voor om de ingaande lucht te koelen zodat het apparaat niet oververhit raakt. Dit was niet nodig geweest als de compressor buiten of voor een grote ventilatieopening in de buitenwand had gestaan.

  • Een ander punt dat de ondernemers inmiddels hebben aangepast, is de ventilatie. Een regensensor regelt de schermen in de zijwand. Bij regen met wind bleek het zeil aan het vogelgaas erachter te plakken. Wanneer de sensor signaleerde dat het droog was, ging het doek weer omlaag, met schade als gevolg. De kabels en katrollen zijn inmiddels verzwaard.

  • Om de loopbrug schoon te houden voor bezoekers mogen de mannen er niet met vuile laarzen over. Daarom zitten in het voerhek poortjes voor een snelle doorgang naar de robotruimte aan de andere kant van de voergang. De poortjes zitten echter met kettingen aan elkaar omdat de koeien ze ook open wisten te krijgen. Nu moeten de heren omlopen naar een opening in het voerhek een eindje verder.

  • Na het melken hebben de koeien grote vochtbehoefte. Om ze dan makkelijk te laten drinken, zijn grote voorraadbakken het geschikst. Naast de robots is weinig ruimte, daarom hebben de broers bewust een stuk voerhek opgeofferd voor een grote drinkbak. Dit bevalt prima, want de koeien maken er veel gebruik van.

  • Strohokken worden vaak beperkt gemaakt en in een hoek gestopt. De Van Rooijens offerden er een kwart van de stal voor op. Wel zijn de kelders onder de hokken gewoon doorgestort en de afmetingen gelijk aan de rest van de stal, zodat ze ook hier eventueel ligboxen kunnen maken.

  • Beide hokken zijn voorzien van een handig vanghek dat op meerdere plekken kan scharnieren. Met deze oplossing, die de ondernemers samen met stalinrichter De Boer bedachten, kunnen ze dieren eenvoudig separeren. Verse koeien krijgen er een halsband om, eventueel een calciumbolus of oormerk en uiers worden er onthaard. Door dan een andere poort te openen komt het dier tussen de melkkoeien zonder dat groepsleden mee kunnen glippen.

  • Het automatisch voeren bevalt goed. Ondanks dat het aantal vreetplekken beperkt is, geeft het meer rust. Acht keer per dag maken de broers een portie aan. Door het grotere aantal voerbeurten krijgen zwakkere koeien in het koppel nu ook vers voer. Bovendien heeft het regelmatig lokken met voer een positief effect op het koeverkeer. Gemiddeld zijn er 3,2 melkingen per dag, maar daarnaast zijn er gemiddeld ook 4,5 weigeringen per dier per dag. ,,De koeien lopen hard naar de robot.”

  • Wel heeft Van Rooijen ervaren dat er meer structuur in het mengsel moet dan het voeradvies aangeeft. Bovendien is de voerbenutting beter. ,,We hebben totaal geen restvoer meer, vroeger was dat 5 procent van wat we voerden.”

  • De veehouders verwachten zo ook beter voorbereid te zijn op de toekomst. Wim: ,,Er zullen slimme voerhekken komen waardoor je per groep meerdere rantsoenen kunt uitdoseren.”

  • Dat Trioliet niet met stortbakken werkt, maar met gesneden blokken, sprak de veehouders aan. Daarnaast vinden zij stroomvoorziening in de rail een pluspunt boven merken die de voerwagen met accu’s aandrijven. ,,En Trioliet heeft veel kennis van voermengwagens. Dat geeft ook vertrouwen.” Er zijn nu vier voerbunkers, maar er is ruimte voor een vijfde.

  • Bijzonder aan deze stal is dat de broers er niet alleen koeien in huisvesten. Het voorste gedeelte is in gebruik voor de tweede tak: boerenspellen. Met 8.000 bezoekers per jaar geen kleinigheid, maar voor de omzet bijna net zo belangrijk als het andere deel van de stal.
    Dit bedrijfsgedeelte is dan ook zeer professioneel opgezet. De zalen zijn modern ingericht en voorzien van tap en koelkasten vol drank. Zowel binnen als buiten, op de begane grond en in twee zalen op de eerste verdieping kan er gebarbecued worden. ,,Met eten en drinken bied je de klanten net wat meer. Men wil meer dan alleen een potje boerengolf.”

  • Dergelijke beslissingen hebben soms onverwachte gevolgen. Zo zijn de ramen die de gasten het zicht op de koestal geven niet de eerste de beste ruiten. De gemeente eiste dat deze een uur brandwerend zouden zijn. Toen deze ruiten niet eens bleken te bestaan, verlaagde ze de eis naar een half uur. Daardoor kregen de ramen figuurlijk wel gouden randjes, want de meerprijs bedraagt maar liefst € 1.000 per stuk.

  • Inmiddels hebben de ondernemers de ligboxen al uit de helft van de oude voerligboxenstal gehaald. De ruimte doet nu dienst als opslag voor hooi en stro. Het achterste deel van de stal is nog in gebruik voor het jongvee. Ondanks dat de stal versleten is, is te zien dat het bedrijf vroeger ook al luxe was ingericht: de stal heeft volledig betegelde wanden.


    Bekijk ook foto’s van de bouw van de stal Van Rooijen:
    deel 1 >>
    deel 2 >>
    deel 3 >>
    deel 4 >>

Of registreer je om te kunnen reageren.