Rundveehouderij

Foto & video 1997 x bekeken 1 reactie

Noodslacht na adderbeet en beenbreuk

Eén van de koeien van Vera Wijnveen heeft dubbel pech. Met een extreem gezwollen uier door een adderbeet breekt ze ook nog eens haar been. En dat vlak voor het afkalven. Wordt het een keizersnede? Of niet!

Foto

  • Tante Betje (rechts) zoals ze er twee jaar geleden bij liep: in een blakende conditie en drukdoende een jongere koe op haar plaats te zetten. Afgelopen zomer werd ze door een adder in haar uier gebeten. De veearts zei dat ze gewoon weer ‘aan de melk’ zou komen. ,,Die andere koeien die we hebben behandeld, doen het prima. De zwelling zal op den duur vanzelf minder worden”, waren toen haar woorden.



    Foto’s en tekst: Vera Wijnveen

  • Maar niet bij Tante Bet. Het leek wel of het ‘gebeten’ linker achterkwartier alleen maar groter werd. Wat ik niet in die betreffende blog had geschreven, omdat het naar mijn gevoel zo’n spreekbeurt werd, is het feit dat adders het liefst geen gif uitspuwen terwijl ze hun prooi bijten. Het kost te veel energie deze voorraad gif iedere keer opnieuw aan te maken.

  • Dit geldt niet voor jonge adders. Zij hebben (nog) geen controle over de hoeveelheid te spuwen gif met het gevolg dat de hele voorraad ineens wordt gebruikt. Ik denk dat Bet de domme pech had om op een jonge adder te gaan staan. Want adders vallen alleen aan als ze zich bedreigd voelen.

  • Onze zorg is niet of Bet ooit weer ‘aan de melk’ komt. Zij is driespenig vanwege chronische Str. Uberis, en heeft een dikke knie die ook steeds erger wordt. Als het kalf geboren is, en de tien wachtdagen die de slachterij hanteert voorbij zijn, wordt ze afgevoerd. De afkalfdatum staat gepland voor 16 september. Bet is echter drachtig van een Fleckvieh-stier en dan duurt de draagtijd gemiddeld twee weken langer.

  • Gezien haar dikke knie en enorme uier, zou ze zo lang mogelijk buiten blijven. De harde stalmat zou een extra kwelling betekenen. Nu lijkt het op deze en de vorige foto, die allebei begin september zijn gemaakt, alsof het wel meevalt. Maar in de week daarop zwelt het linker achterkwartier nog verder op, dus gaat ze ‘op stal’. Verder is ze in een prima conditie; geen koorts, goede eetlust.

  • In die hele maand september valt er een halve meter regen. Ook op die bewuste dag regent het ’s morgens pijpenstelen. Maar zowaar, tegen de middag breekt de zon door en gaan de koeien naar buiten. Ook Bet, want niets is fijner dan even uit die van vliegen vergeven stal te zijn. Het worden de laatste happen gras voor Betje.

  • Nog geen uur later is vanaf de veranda te zien hoe Bet moeizaam op drie benen staat, en niet meer van de plek wegloopt. Ook is te zien hoe haar linker voorbeen er raar bijbungelt. Het lijkt wel alsof het gebroken is! Wat zou er zijn gebeurd? Bet staat erg hoog in de groep wat rangorde betreft en is een zeer dominante koe.

  • Blijkbaar is ze toch zwakker dan ze eruit ziet en heeft één van de koeien de kans waargenomen haar eens flink mores te leren. Wanneer ze gaat liggen, rennen onmiddellijk een stel koeien op haar af. Ze wordt aan alle kanten besnuffeld, maar Bet kijkt niet op of om. Ze heeft het helemaal gehad.

  • Johan gaat poolshoogte nemen, maar belt eerst de veearts. Die zou ’s avonds langskomen om de zorgwekkende staat van de uier te bekijken. Nu het op een keizersnede lijkt uit te draaien, wat in de wei in het donker erg lastig is, vraagt Johan of de veearts eerder wil komen.

  • Nu ze ligt, is te zien dat Betjes uier is ‘opengebroken’. Het gif heeft zo veel schade aangericht, dat het weefsel aan het afsterven is.

  • Bet is gaan staan en kan drie passen lopen, waarna ze weer moet rusten. Zo hobbelen we richting de uitgang. Ik hoop dat we de stal kunnen bereiken waar ze buiten op het erf vastgezet kan worden. Maar nee, dat zit er echt niet in. De veearts constateert ook dat haar been gebroken is. Hij legt uit dat het niet toegestaan is een noodslacht uit te voeren als de koe net een keizersnede achter de rug heeft. ,,De slachter zal het kalf eruit snijden, direct ná de noodslacht”, legt hij uit.

  • Wat een gedoe om 25 koeien een paar uur eerder dan normaal naar binnen te dirigeren. Maar geef ze eens ongelijk! Mag je eindelijk na 14 dagen op stal te hebben gestaan naar buiten, en ben je net buiten moet je weer naar binnen! Op ‘normale’ dagen duurt het hele proces van naar binnengaan en de eigen plek opzoeken op de grup een halfuur. Drie kwartier als er veel geklierd en gevochten wordt. Op deze dag duurde het bijna anderhalf uur, wat me achteraf gezien nog meeviel.

  • De noodslachter was mooi op tijd. Hij werd om 15.30 uur gebeld en na een rit van twee uur stond hij om 17.30 uur in de weide.

  • Kort en krachtig legt de noodslachter uit wat Johans taak is. Na het pistoolschot en zodra Bet aan de haak hangt, moet Johan met het andere achterbeen aan een band zover mogelijk naar achteren lopen, zodat de slachter snel zijn werk kan doen.

  • Bij de vorige twee noodslachtingen zijn de koeien door Johan aan een halster naar de plek des onheils geleid. De slachter die klaarstaat met het pistool en een bange, wegspringende koe, vind ik het meest nare om te zien. Maar Bet is niet bang en kijkt nieuwsgierig toe. Een ontroerend moment.

  • De eerste snede wordt gemaakt.

  • Iedere seconde telt om het kalf er levend uit te krijgen.

  • De slachter vraagt of Johan nog iets schuiner wil weglopen. Het kalf zit niet helemaal op de plek waar hij dacht het te zullen vinden. Snel snijdt en zoekt hij verder.

  • Het kalf was al een behoorlijk end ingedaald en zat wat lager dan waar de slachter eerst zocht. Als Bet haar been niet had gebroken, was het kalfje hoogstwaarschijnlijk diezelfde nacht of de dag erop op de normale wijze geboren.

  • Het is een stier en hij leeft. Dat is het belangrijkste! Maar toch ben ik ook teleurgesteld. Ik had zo graag nóg een dochter van haar gehad. Red Betty had ik haar willen noemen. Er is drie jaar achtereenvolgend een stier geboren. Maar ik ben blij met MADdie. Zij is Bets’ eerste kalf van NRF-stier Olstad en geboren voordat wij in Noorwegen kwamen. Haar fokwaarde is 25. Ook wat melkproductie betreft is zij de beste die in de stal te vinden is.

  • Volgens de regels moeten nu alle organen eruit, voordat de koe vervoerd gaat worden. Maar daar lijkt geen tijd voor zijn, want de slachter zet de boel in werking om Bet op te takelen.

  • Het ziet er bizar uit. Je weet dat de slacht erbij hoort, wanneer je boer bent. En omdat het nu eenmaal erbij hoort, zie je de koe liever de laadplank van de vrachtwagen oplopen. Aan de andere kant: de urenlange rit blijft haar bespaard. In plaats daarvan krijgt ze een snelle dood in de groene weide, onder een strakblauwe hemel en een stralende zon.

  • De noodslacht is uitgevoerd door Nortura. Er wordt maar 1.100 kronen (€136,76) voor in rekening gebracht. Ik zeg ‘maar’ omdat Nortura al jarenlang met verlies draait, er overal mensen ontslagen zijn en door heel het land slachterijen zijn gesloten. In deze blog is te lezen dat er op sommige dagen wel vijf noodslachtingen per dag zijn. Bet woog 278 kilo (O-/3-) en vanwege de noodslacht was de kiloprijs €4,04 (inclusief subsidie).

  • Een laatste blik op één van de meest eigenzinnige koeien die ik heb gekend. Ik geloof niet dat er ooit een maffer exemplaar dan Tante Betje geboren zal worden.

  • Daarom geen slachtfoto als slot maar een Bet-in-actiefoto, zoals ik me haar zal blijven herinneren. In mei kreeg een jongere koe haar kalf in de wei. Ze liet toe dat een stel oudere koeien er mee vandoor gingen. Zelf ging ze meters verderop staan grazen. Het ging er behoorlijk ruig aan toe. De koeien vormden een cordon om het kalf en voordat je met je ogen had geknipperd, was het kalf al meters verderop, voortgeduwd als een speelbal. Snelle actie was geboden, echt een wonder dat de foto’s niet bewogen zijn. En wie staat er met de neus vooraan! Juist, Tante Bet (links)



    Lees ook de weblog over de noodslacht.

Eén reactie

  • Bison

    Hier zeggen ze,'if you have livestock,you gonna have deadstock'
    Nood slachten gebeurd hier al jaren niet meer.

Of registreer je om te kunnen reageren.